I CSK 2362/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
29 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku R. S.
z udziałem M. B., E. W., A. B., A. K., Gminy Miejskiej K., J. V. i Prokuratury
Rejonowej w Wadowicach
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 27 grudnia 2022 r., II Ca 1798/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. orzeka, że każdy z uczestników postępowania kasacyjnego
ponosi koszty tego postępowania związane ze swoim udziałem w
sprawie.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 27 grudnia 2022 r., Sąd Okręgowy w Krakowie, w
sprawie z wniosku R. S. przy uczestnictwie M. B., E. W., A. B., A. K., Gminy
Miejskiej K., J. V. i Prokuratury Rejonowej w Wadowicach, o zasiedzenie, na skutek
apelacji uczestnika Gminy Miejskiej K. od postanowienia Sądu Rejonowego dla
Krakowa-Podgórza w Krakowie z 10 maja 2022 r., sprostował zaskarżone
postanowienie (pkt 1); zmienił punkt IV i VIII zaskarżonego postanowienia (pkt 2); w
pozostałym zakresie apelację oddalił (pkt 3); orzekł o kosztach postępowania (pkt
I CSK 2362/24
2
4).
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła Gmina
Miejska K. zaskarżając postanowienie w części, tj. w zakresie punktu 3 i 4.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
I CSK 2362/24
3
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący podnosił, że „nie jest
możliwe dokonanie zmian podmiotowych w zakresie prawa własności
nieruchomości bez uprzedniego podziału geodezyjnego tejże nieruchomości”.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, słusznie Sąd Okręgowy zauważa, że „warunek
I CSK 2362/24
4
identyfikacji przedmiotu objętego wnioskiem został spełniony poprzez
wyodrębnienie działki […] i wyodrębnienie przez biegłego geodetę działki […] przy
szczegółowym doprecyzowaniu granic tej części działki, zatem istniała możliwość
dokonania przez Sąd oceny spełnienia przesłanek zasiedzenia”. Zatem tak
skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie może być
uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w ramach przesłanki określonej w
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania. Na ten aspekt
zwrócono również uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a przywoływanie
wskazanych tam argumentów Sąd Najwyższy uznaje za zbędne w tym miejscu.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). Zgodnie z art. 379 § 5 k.p.c.
nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności
obrony swych praw. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem SN nieważność
postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw zachodzi tylko w
stosunku do strony w znaczeniu prawnotechnicznym, a nie w stosunku do
podmiotu, który nie uzyskał przymiotu strony, choćby postępowanie bezpośrednio
go dotyczyło. Inaczej mówiąc, nie można mówić o pozbawieniu możności obrony
swych praw strony, której brak (postanowienie SN z 10 marca 2015 r., II PZ 29/14).
Jest oczywiste, że skoro w przepisie użyto pojęcia "strona", to nadano mu
prawnoprocesowe znaczenie; stroną jest jedynie osoba uczestnicząca w procesie
w tym charakterze, (jako powód lub pozwany), nie osoba, która powinna lub może
być stroną. Nie istnieje status strony w ujęciu abstrakcyjnym; konkretna osoba staje
się stroną dopiero wskutek wytoczenia powództwa, pozwania lub wstąpienia do
sprawy w takiej właśnie roli (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09, OSNC 2010 nr 7-8, poz.
98).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.
[r.g.]
I CSK 2362/24
5
