I CSK 2342/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
6 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 6 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. W.
przeciwko B. P. i T. P.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej B. P. i T. P.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 23 lutego 2024 r., VII AGa 460/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanych na rzecz powoda tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego 2700 (dwa tysiące siedemset)
złotych.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanych B. i T. P. od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z 23 lutego 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
I CSK 2342/24
2
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo
i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet
w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej
wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia
wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą
korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa
w każdej indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparli
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie
zostały spełnione.
Skarżący wnieśli o przyjęcie do rozpoznania ich skargi kasacyjnej „z uwagi
na fakt, iż zachodzi nieważność postępowania jako, że w składzie orzekającym
brała udział Sędzia X.Y. powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8.12.2017 r. „o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz innych ustaw , co narusza standard niezawisłości
i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust 1 Konstytucji RP i art. 45 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności, a nadto wobec nierozpoznania istoty sprawy
skarga jest oczywiście uzasadniona, z uwagi nie zbadanie w pełni merytorycznego
zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwanych, poprzez nie
wypowiedzenie się co do podstawy przedawnienia w kontekście roszczenia
okresowego a także brak ostatecznego rozstrzygnięcia o podstawie prawnej
dochodzonego roszczenia, w szczególności poprzez przyjęcie, że doszło
I CSK 2342/24
3
do zawarcia umowy nienazwanej zbliżonej do umowy pożyczki z pominięciem
skutków w kontekście właściwych terminów przedawnienia.”
Odnosząc się do sygnalizowanej przez skarżących nieważności
postępowania należy wskazać, że de lege lata zarzut bezstronności dotyczący
bezstronności sędziego może zostać postawiony jedynie w oparciu
o skonkretyzowane okoliczności, wskazujące na zagrożenie występowaniem
bezstronności w danym, konkretnym przypadku. Nie jest wystarczające odniesienie
się jedynie do trybu powołania tej osoby przez aktualnie działającą w Polsce
Krajową Radę Sądownictwa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia
2022 r., I CSK 3738/22). Skarżący nie wskazują żadnego związku pomiędzy
okolicznościami, powołania SSA X.Y. a rozpatrywana przez nią sprawą.
Jednocześnie art. 42a § 3-13 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych
przewiduje procedurę testu bezstronności sędziego, natomiast pełnomocnik
skarżących nie skorzystał z niej na etapie postępowania przed Sądem
Apelacyjnym. Co oznacza, że wówczas skarżący nie mieli zastrzeżeń co do
bezstronności i niezawisłości sędzi. Nie mogą, więc na etapie postępowania
wywołanego skargą kasacyjną powoływać się z tego powodu na nieważność
postępowania.
Z kolei oczywista zasadność skargi, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.,
zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do kwalifikowanego naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13; z 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14),
a przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 października 2007 r., III CSK 216/07;
z 20 marca 2014 r., I CSK 18/14).
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest zatem
oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,
lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)
określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego:
I CSK 2342/24
4
z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07; z 11 kwietnia
2008 r., I UK 46/08 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08). Skarżący musi więc
wykazać, że następstwa wytkniętej w skardze wadliwości postępowania i orzekania
były tego rodzaju (bądź skali), że kształtowały one lub współkształtowały treść
kwestionowanego w sprawie orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 10 lutego 1997 r., I CKN 57/96; z 24 października 2006 r., II PK 38/06 oraz wyroki
Sądu Najwyższego: z 17 marca 2006 r., I CSK 63/05; z 5 grudnia 2007 r., II PK
103/07; z 16 czerwca 2011 r., III UK 213/10).
Co się tyczy oczywistej zasadności skargi kasacyjnej należy wskazać,
że Sądy obu instancji uznały, że na zasadzie swobody umów strony zawarły
umowę nienazwaną, najbardziej zbliżoną w swej istocie do umowy pożyczki.
W związku z tym, że zasada swobody umów pozwala stronom zawierać umowy,
które nie dają się przyporządkować jakiemukolwiek typowi ustawowemu, do umów
takich stosuje się bezpośrednio normy dotyczące umów w ogólności oraz w drodze
analogii legis przepisy dotyczące tych umów nazwanych, do których umowy
nienazwane są najbardziej zbliżone swym charakterem prawnym (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 16 lutego 2001 r., IV CKN 269/00). Natomiast spłata pożyczki
w ratach nie jest świadczeniem okresowym w rozumieniu art. 118 k.c. Okoliczność
bowiem, że pożyczka jest spłacana ratalnie, nie zmienia charakteru tego roszczenia
– w roszczenie okresowe (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 1998 r.,
III CKN 578/98). Tym samym Sądy obu instancji słusznie uznały, że w sprawie nie
znajdzie zastosowania 3 letni termin przedawnienia, a roszczenie powoda nie było
przedawnione.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98
i art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
M.L.
[a.ł]
I CSK 2342/24
5
