I CSK 230/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Karol Weitz
13 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 13 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.N. i G.N.
przeciwko B.N.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej B.N.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 6 lutego 2025 r., I ACa 1164/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża pozwaną,
pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi
sądowemu;
3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w
Krakowie na rzecz adwokat N.F. kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto
złotych) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną
pozwanej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, powiększone o
należny podatek od towarów i usług;
4. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w
Tarnowie na rzecz adwokata G.P. kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy
czterysta złotych), powiększone o należy podatek od towarów i
usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną
powodom z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
(K.W.)
I CSK 230/26
2
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd
Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania
skargi kasacyjnej pozwanej B.N. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia
6 lutego 2025 r.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca powołała się na oczywistą zasadność wniesionej skargi oraz na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.
W judykaturze Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista
zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy
wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka
w szczególności istnieje wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które
powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty oczywiście uzasadniają
wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba, że oczywiste jest to, co
jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań
lub dociekań. Skarżący musi zatem wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym,
rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących
w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności
przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08, nie publ.).
I CSK 230/26
3
Tymczasem bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie do
rozpoznania skargi kasacyjnej nie pozwala przyjąć, by była ona – w powyższym
rozumieniu – oczywiście uzasadniona. Skarżąca nie wykazała, że zastosowanie
powołanych w podstawach skargi przepisów, których naruszenie miałoby
wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, było – w okolicznościach
sprawy – oczywiście błędne lub doprowadziło do tego, że zaskarżone orzeczenie
jest oczywiście nieprawidłowe.
Należy także zauważyć, że skarżąca w skardze powołując się na jej
oczywistą zasadność formułuje zarzuty koncentrując się jednak głównie na
przeprowadzonym przez Sąd drugiej instancji postępowaniu dowodowym. Zgodnie
jednak z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a takie zarzuty sformułowała
wcześniej przytaczając podstawy kasacyjne i identyczne zarzuty formułuje na
okoliczność wykazania oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Skarżąca w skardze kasacyjnej nie wykazała także występowania innej
przesłanki przedsądu w postaci istotnego zagadnienia prawnego. Spełnienie tej
przesłanki przedsądu polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić
o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma
znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia
10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r.,
III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).
Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się
w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla
rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych
spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia
prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,
na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji
jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC
I CSK 230/26
4
2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.).
Skarżąca w skardze podniosła jako istotne zagadnienie prawne potrzebę
rozstrzygnięcia kwestii:
1. „Czy w ramach powierniczego zlecenia nabycia nieruchomości (art. 734
i 740 k.c.) można orzec - w trybie art. 64 k.c. i 1047 k.p.c. - o obowiązku
przeniesienia własności na rzecz osób trzecich (powodów), gdy nie ustalono
jednoznacznie, że to powodowie są zlecającymi (z art. 740 k.c.), a elementy ustnej
umowy (beneficjent/termin/tryb przeniesienia) nie zostały precyzyjnie odtworzone?”
2. „Czy konstrukcja powiernictwa, której dominującym celem - zgodnie
z ustaleniami sądu - jest minimalizacja obciążeń podatkowych (dobór
tymczasowego właściciela z „zerowej grupy") oraz ochrona przed egzekucją
długów, mieści się w granicach art. 3531 k.c., czy też jest nieważna jako
zmierzająca do obejścia ustawy (art. 58 § 1-3 k.c.), co eliminuje z obiegu prawnego
roszczenie o „wydanie korzyści” (art. 740 k.c.)?”
Tymczasem kwestia podniesiona przez skarżącą jako istotne zagadnienie
prawne nie tylko nie spełnia przedstawionych powyżej wymagań tej przesłanki
przedsądu, ale sprowadza się wyłącznie do pytań o czysto incydentalnym
i kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie elementów, które mogłyby
pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy – w ramach rozpoznania skargi
kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym wymiarze. W konsekwencji,
podniesione kwestie z oczywistych powodów nie mogą stanowić istotnego
zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Na marginesie należy także zauważyć, że między twierdzeniem skarżącej
iż w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne oraz że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd Najwyższy
w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 (nie publ.) wyjaśnił,
że powoływanie się na oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa
wzajemnie się wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest
pozorowaniem występowania w sprawie okoliczności publicznoprawnych, w
oparciu, o które Sąd Najwyższy dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.
I CSK 230/26
5
Z tych wszystkich względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 i z art. 391 § 1 oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.
Wynagrodzenie dla adwokat N.W. świadczącej pomoc prawną
z urzędu w postępowaniu kasacyjnym dla pozwanej zostało przynane na podstawie
§ 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki
samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez
adwokata z urzędu (Dz.U. z 2026 r., poz. 87), jako że adwokat ten nie prowadził
sprawy w drugiej instancji.
Natomiast wynagrodzenie dla adwokata G.P. świadczącego pomoc prawną z
urzędu w postępowaniu kasacyjnym dla powodów zostało przyznane na podstawie
§ 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki
samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z
urzędu (Dz.U. z 2026 r., poz. 87) uwzględniając, że ten sam adwokat prowadził
sprawę w drugiej instancji.
[SOP]
