I CSK 2259/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
11 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji we
W.
przeciwko C. Société anonyme w L.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,
na skutek skargi kasacyjnej A. z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji we
W.
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 14 grudnia 2023 r., II Ca 244/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego powoda,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił apelację
powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z 30 listopada 2022 r.
oddalającego powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym
stanem prawnym.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, powódka wskazała przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt
3 k.p.c., wyjaśniając, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania wynikająca
z art. 379 pkt 2 k.p.c., spowodowana doręczeniem pozwu nienależycie
I CSK 2259/24
2
umocowanemu pełnomocnikowi strony pozwanej, która to nieważność została
pominięta przez Sąd drugiej instancji, a powinna z urzędu zostać poddana ocenie
przez ten Sąd.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Powołana przez skarżącą przyczyna z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. odnosi się
bezpośrednio wyłącznie do postępowania przed sądem drugiej instancji. Skarżąca
postawiła jednak zarzuty i przedstawiła argumentację pozwalającą na analizę
powołanej przyczyny w postaci nieważności postępowania przed Sądem pierwszej
instancji w kontekście art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jak również w kontekście
nieważności postępowania apelacyjnego, które Sąd Najwyższy zobligowany byłby
uwzględnić z urzędu, a zatem - w tym zakresie - również na podstawie powołanego
przez skarżącego art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że postępowanie toczące
się z udziałem w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, która wprawdzie
mogła być pełnomocnikiem, ale nie przedłożyła dokumentu pełnomocnictwa
I CSK 2259/24
3
wykazującego umocowanie do występowania w imieniu strony, a brak w postaci
nienależytego umocowania nie został usunięty, jest dotknięte
nieważnością. Dominujące jest również stanowisko, że artykuł 379 pkt 2 k.p.c.
nakazuje uznać za nieważne postępowanie, w którym występował nienależycie
umocowany pełnomocnik, bez względu na sposób jego działania i konsekwencje
wynikające z tego faktu dla strony. Strona może jednak potwierdzić
czynności swojego pełnomocnika, który nie był należycie umocowany.
Potwierdzenie udzielenia pełnomocnictwa może mieć miejsce nie tylko przez
złożenie w tym przedmiocie wyraźnego oświadczenia, ale bezpośrednio przez
udział mocodawcy w czynnościach oraz brak jego sprzeciwu co do zakresu
reprezentacji strony. Dopuszczalne i prawnie skuteczne są zatem potwierdzenia
czynności procesowych wykazujące, że działania procesowe pełnomocnika miały
umocowanie strony przez niego reprezentowanej (zob. np. uchwałę składu siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2009 r., III CZP 118/08, OSNC 2009, Nr
6, poz. 76; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2016 r., IV CZ 17/16,
niepubl.). Nawet zatem w razie podzielenia argumentacji skarżącej dotyczącej
nienależytego umocowania pełnomocnika pozwanej do doręczeń - radcy prawnej
K.J., której umocowanie obejmować miało odbiór odpisu pozwu, a któremu to
pełnomocnikowi doręczono pozew, nie sposób pominąć, że złożenie odpowiedzi na
ten pozew w wyznaczonym przez sąd terminie i brak podniesienia przez pozwaną
zarzutów dotyczących wadliwości tego doręczenia oznacza nie tylko wiedzę, ale i
tolerowanie przez pozwaną działania r.pr K.J. jako pełnomocnika do doręczenia
pozwu i brak sprzeciwu wobec dokonania takiej czynności przez pełnomocnika.
Potwierdzenie czynności odbioru pozwu przez pełnomocnika do doręczeń mogło
nastąpić przez pełnomocnika pozwanej adw. D.D., który reprezentował pozwaną w
odpowiedzi na pozew oraz kolejnych czynnościach procesowych. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego wyrażono stanowisko, że do wykazania, iż osoby działające
jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa
procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego
Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia
dokumentu pełnomocnictwa procesowego (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 8
listopada 2007 r., III CZP 92/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 126). W uzasadnieniu
I CSK 2259/24
4
uchwały Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na odrębność pełnomocnictwa jako
oświadczenia woli, a także sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, ponadto
wskazał, że nie ma wystarczających argumentów na rzecz stanowiska, że do
wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej,
podlegającej wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, do udzielenia
pełnomocnictwa konieczne jest przedstawienie odpisu z rejestru aktualnego w dniu
sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Zaznaczył przy tym, że podjęcie
czynności sprawdzających jest zasadne w sytuacji, w której okres między datą
sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa a datą dotycząca stanu rejestru, według
którego został wydany odpis, jest nadmiernie długi albo w okolicznościach sprawy
powstaną wątpliwości co do aktualności wynikających z odpisu danych w chwili
sporządzania dokumentu pełnomocnictwa.
Stanowisko powyższe jest miarodajne również w okolicznościach
przedmiotowej sprawy w odniesieniu do złożonego do akt wyciągu z 9 sierpnia
2018 r. z […] rejestru ([…]), do którego wpisowi podlegał pozwany. Stosownie do
art. 89 § 1 k.p.c. złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego
uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd
umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd
ma dostęp drogą elektroniczną. W przypadku pozwanego możliwe jest
zweryfikowanie przez sąd drogą elektroniczną publikacji zmian w rejestrze
dotyczących członków jego organów zarządzających […]. Odstęp czasowy
pomiędzy datą wyciągu złożonego do akt a sporządzeniem pełnomocnictw
przedłożonych w sprawie w toku postępowania przed sądami powszechnymi, jak i
Sądem Najwyższym nie dawał w konsekwencji dostatecznych podstaw do
stwierdzenia wątpliwości co do aktualności danych w chwili sporządzenia
dokumentów pełnomocnictwa. Adw. D.D. jako należycie umocowany pełnomocnik
pozwanego, zważywszy na treść udzielonego mu pełnomocnictwa, był zatem
uprawniony do potwierdzenia czynności odbioru pozwu przez pełnomocnika do
doręczeń - r.pr K.J. Należyte umocowanie tego pełnomocnika nie pozwalało w
konsekwencji stwierdzić również nieważności postępowania apelacyjnego, którą
Sąd Najwyższy zobligowany byłby uwzględnić z urzędu.
I CSK 2259/24
5
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak
w sentencji.
[a.ł]
(K.L.)
