I CSK 2230/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
17 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B. sp. z o.o. w Z.
przeciwko J.M., K.M. i M.M.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej B. sp. z o.o. w Z.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 stycznia 2024 r., V ACa 356/20,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 23 września 2020 r., I C 672/18,Sąd Okręgowy w Gliwicach
oddalił powództwo wykonawcy przeciwko inwestorom o wynagrodzenie za
wykonanie dodatkowych robót budowalnych.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach
oddalił apelację inwestorów.
Sąd drugiej instancji ustalił, że inwestorzy umową z 12 października 2016 r.
zamówili wykonanie obory z infrastrukturą za wynagrodzeniem 1 950 000 zł netto.
Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia robót ustalono na 24 października 2016 r.
i 30 kwietnia 2017 r., natomiast terminy realizacji poszczególnych etapów prac
zostały określone w załączniku do umowy.
I CSK 2230/24
2
Cztery dni po podpisaniu umowy wykonawca stwierdził, że dostarczony
przez inwestorów projekt budowlany jest niewystarczający, i wraz z inspektorem
nadzoru sporządził protokół konieczności o potrzebie sporządzenia bardziej
szczegółowego projektu wykonawczego na koszt wykonawcy. Z projektu
wykonawczego wynikało, że ilość stali niezbędnej do wykonania konstrukcji
przewyższa ilość przyjętą przez wykonawcę w ofercie o 10 178 kg. Dlatego
wykonawca zamówił 29 774 kg stalli zamiast przewidzianych umową 19 500 kg.
Przy tym waga głównych elementów konstrukcyjnych w już wybudowanej oborze
stanowi 15 645,47 kg, a pozostałe około 14 000 kg stanowią elementy połączeń
(blachy) i stężeń (pręty).
Roboty zostały zakończone 5 czerwca 2017 r. Pismem z 16 lipca 2018 r.
wykonawca wezwał inwestorów, aby do 24 lipca 2018 r. zapłacili 114 080 zł tytułem
wynagrodzenia za roboty dodatkowe.
Sąd drugiej instancji ustalił, że obiektu jest zgodny z przewidzianym
w projekcie budowlanym, przedstawionym przez inwestorów. Nie zostały wykonane
żadne roboty dodatkowe, stanowiące podstawę zmiany wynagrodzenia w oparciu
o umowę. Dlatego wykonawcy nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie.
Wykonawca składając ofertę w oparciu o projekt budowlany, zbyt ogólny do
ścisłego obliczenia koniecznej ilości stali, ponosi ryzyko niedoszacowania swoich
kosztów.
Wykonawca wniósł o przyjęcie swojej skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na:
1) wystąpienie zagadnienia prawnego: czy w sytuacji ustalenia w umowie
o roboty budowlane wynagrodzenia ryczałtowego z pewnymi modyfikacjami,
wykonawca może być obciążony ryzykiem wykonania prac koniecznych do
realizacji zamówienia i poniesienia całości kosztów zakupu, dostawy i montażu
materiałów, nie przewidzianych w dokumentacji przedstawionej przez
zamawiającego, na podstawie której przygotowana została oferta wykonawcy, a w
konsekwencji umowa a zatem gdzie leży granica ryzyka wykonawcy, o którym
mowa w art. 632 § 2 k.c.;
I CSK 2230/24
3
2) oczywistą zasadność skargi w zakresie zarzutów naruszenia prawa
materialnego:
a) art. art. 405 w zw. z art. 410 § 1 k.c. przez przyjęcie, że nie doszło do
bezpodstawnego wzbogacenia inwestorów;
b) art. 632 § 1 k.c. przez przyjęcie bezzasadności dochodzonego roszczenia
o wynagrodzenie za roboty dodatkowe;
c) art. 632 § 1 w zw. z art. 651 k.c. przez przyjęcie, że konieczność
zamontowania przy realizacji obiektu budowlanego dodatkowej ilości stali nie jest
robotą dodatkową lecz elementem ryzyka obciążającego wykonawcę, wynikającego
z istoty wynagrodzenia ryczałtowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tym się
różni od potrzeby wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), że nie
sprowadza się do rozumienia pojęcia użytego w przepisie prawnym. Zagadnienie
prawne powstaje, gdy dokonanie prawidłowej subsumcji ustalonego stanu
faktycznego wymaga uwzględnienia kilku przepisów, niekiedy regulujących odrębne
kwestie. Zagadnienie prawne powstaje zazwyczaj na tle wzajemnej relacji dwóch
przepisów, tj. czy jeden nich wyłącza drugi, czy też stosuje się je niezależnie.
Oczywiście może się zdarzyć, że po dokonaniu wykładni niejasnego przepisu
powstaje zagadnienie prawne związane z wzajemną relacją już wyłożonych
przepisów. Podniesienie zagadnienia prawnego wymaga sformułowania pytania, na
które ma odpowiedzieć Sąd Najwyższy, a koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy.
Takiego zagadnienia skarżący nie przedstawił. Skarżący domagał się
wykładni, że mimo ustalenia wynagrodzenia ryczałtowego wykonawca nie może
być obciążony ryzykiem wykonania prac poniesienia całości kosztów zakupu,
dostawy i montażu materiałów, nie przewidzianych w dokumentacji przedstawionej
przez zamawiającego, na podstawie której przygotowana została oferta
wykonawcy. Tak rozumiane wynagrodzenie ryczałtowe jest sprzeczne ze
znaczeniem tego pojęcia nadanym mu w art. 632 § 1 k.c. Odstępstwa od zasady
I CSK 2230/24
4
ustanowionej w art. 632 § 1 k.c. przewiduje art. 632 § 2 k.c., lecz skarżący zasadnie
nie zarzuca naruszenia tego przepisu, ponieważ nie zaszła zmiana okoliczności.
Skarżący podnosi, że dokumentacja przedstawiona przez inwestorów była wadliwa,
co jest bez znaczenia dla stosowania art. 632 § 1 k.c. Wady dokumentacji mogą
uzasadniać odstąpienie od umowy. Można także rozważać odpowiedzialność
odszkodowawczą inwestora (art. 471 k.c.), gdyby dostarczenie prawidłowej
dokumentacji zostało uznane za obowiązek inwestora wynikający z umowy o roboty
budowlane, co jest zagadnieniem spornym.
W wyroku SN z 28 lipca 2023 r., II CSKP 2373/22, wskazano,
że „Wynagrodzenie ryczałtowe stanowi z góry określoną kwotę pieniężną jako
ekwiwalent za wykonanie dzieła bez względu na rozmiar świadczonych prac
i wartość poniesionych kosztów (art. 632 § 1 KC). Rozliczenia stron nie opierają się
w tym przypadku na cenach jednostkowych oraz faktycznie wykonanych
świadczeniach. Wykonawca nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia,
chociażby w czasie zawierania umowy nie można było przewidzieć rozmiaru
i kosztów prac. Nie podlega ono zatem zmianom, także wtedy gdy pojawiają się
okoliczności, których przyjmujący zamówienie nie przewidział. Ryzyko
ekonomiczne prawidłowej identyfikacji przedmiotu zamówienia, poprawności
obliczenia wynagrodzenia, a także zmiany kosztów realizacji umowy ponosi
przyjmujący zamówienie. Ryzyko to jest ograniczone na zasadach wynikających z
art. 632 § 2 KC i równoważone przez niemożność żądania przez zamawiającego
obniżenia wynagrodzenia ryczałtowego także wtedy, gdyby przyjmujący
zamówienie osiągnął wyższe od oczekiwanych korzyści”.
Inwestorzy otrzymali zamówiony umową obiekt i ta umowa jest podstawą
przysporzenia do majątku inwestorów. Artykuł 405 i 410 k.c. nie stosują się.
W sprawie nie występuje przedstawione zagadnienie prawne i nie są
oczywiście uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I CSK 2230/24
5
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
