I CSK 2166/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
27 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.W. i A.K.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 29 stycznia 2024 r., I ACa 594/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
I CSK 2166/24
2
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.
w W. powołała się na występowanie w sprawie licznych zagadnień prawnych
związanych z konsekwencjami zawarcia w umowie kredytu powiązanej z walutą
obcą i zawartej z konsumentem, postanowień odnoszących się do sposobu
ustalenia kursu waluty obcej odsyłających do tabeli sporządzanej przez bank, w
sytuacji, w której kredyt mógł być wypłacony i spłacany od chwili zawarcia umowy
bezpośrednio w walucie obcej. Wskazała również – w zbliżonym kontekście – na
potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank., art. 3531 k.c. i
art. 3851 k.c.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, powołanie się na istotne zagadnienie
prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i
uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju
prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać
ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą;
konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego
rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II
CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,
OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10
kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).
W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis
prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
I CSK 2166/24
3
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, aby w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
Przytoczone we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami skargi
i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się do konsekwencji
zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)
postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel
kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.
Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także
wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego
w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się
jednolitych kierunków orzeczniczych, z którymi korespondowało stanowisko finalnie
wyrażone przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku (por. np. uchwała składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC
2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK
382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z
dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z
dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP
794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II
CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II
CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada
2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II
CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23
sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8
grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz
powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r.,
C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18
listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia
16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i
I CSK 2166/24
4
z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,
ECLI:EU:C:2023:911).
W szczególności, w kontekście stanu faktycznego sprawy, należało
zauważyć, że skutek w postaci upadku umowy kredytu w związku ze stwierdzeniem
abuzywności klauzul przeliczeniowych, odsyłających do kursu tabelarycznego
banku, odnosi się także do takich umów, w których zobowiązanie opiewało na
walutę obcą, a wypłata kredytu mogła nastąpić i nastąpiła w złotych polskich. W
sytuacji, w której konsument ubiegał się o kredyt, wskazując jego kwotę w złotych, i
w takiej też walucie doszło do wypłaty kredytu, utrzymanie tego rodzaju umowy w
mocy przy założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie obcej (jako
tzw. kredyt walutowy) zniekształcałoby wolę stron ukierunkowaną od początku na
wypłatę kredytu w walucie krajowej i jego opcjonalną obsługę w tej walucie.
Działanie takie w istocie odpowiadałoby zatem uzupełnieniu umowy treścią
nieuzgodnioną przez strony (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r.,
II CSKP 405/22, z dnia 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada
2023 r., II CSKP 1461/22, a także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16
listopada 2022 r., I CSK 2237/22 i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3468/22 oraz
powołane tam dalsze orzecznictwo).
Koniecznego novum w analizowanej materii nie stanowiła również silnie
akcentowana we wniosku okoliczność, że zawarta in casu umowa kredytu
pozwalała na dokonywanie rozliczeń bezpośrednio w walucie obcej, w tym na jego
spłatę przez konsumenta w tej walucie. W wyroku z dnia 21 września 2023 r., C-
139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:692, Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił bowiem, że włączenie do umowy
zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania
tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest
nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala przedsiębiorcy na spekulowanie, że
przez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona
zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw
i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W konsekwencji postanowienie
umowne regulujące sposób wykonania umowy, które należy zakwalifikować jako
nieuczciwe, nie traci tego charakteru z tego powodu, że umowa przewiduje
I CSK 2166/24
5
możliwość jej wykonania w inny (uczciwy) sposób. Stanowisko takie, w nawiązaniu
do powołanego wyroku, wyrażono także w judykaturze Sądu Najwyższego (por. np.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23 i
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2023 r., I CSK 4078/22).
W konkluzji należało stwierdzić, że w zestawieniu z przywołanym
orzecznictwem unijnym i dotychczasową judykaturą Sądu Najwyższego, wywody
wniosku nie stwarzały podstaw do przyjęcia, aby w objętej nim materii konieczna
była kolejna wypowiedź orzecznicza Sądu Najwyższego, z uwzględnieniem
ponadindywidualnych, publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.
Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[a.ł]
