I CSK 2123/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
9 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku J.W. i L.W. - osób fizycznych nieprowadzących działalności
gospodarczej
w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycieli,
na skutek skargi kasacyjnej J.W. i L.W.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 20 listopada 2024 r., XII Gz 269/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 20 listopada 2024 r., Sąd Okręgowy w Gdańsku, w
sprawie w postępowaniu upadłościowym L.W. i J.W. - osób fizycznych
nieprowadzących działalności gospodarczej w przedmiocie ustalenia planu spłaty
wierzycieli, na skutek zażalenia obojga upadłych na postanowienie Sądu
Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku z 10 czerwca 2024 r., oddalił zażalenie
(pkt 1) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiedli upadli,
zaskarżając postanowienie w całości.
3. Skarżący wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
I CSK 2123/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
I CSK 2123/25
3
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący wskazali, że oczywista
zasadność skargi wynika „z wydania zaskarżonego postanowienia wbrew
przepisom prawa, tj. art. 491 [15] ust. 1, la i 4 oraz art. 491 [16] ust. 1 ustawy Prawo
upadłościowe, przejawiającego się nieuwzględnieniem przez Sąd II instancji
szeregu oczywistych okoliczności przemawiających za umorzeniem zobowiązań
upadłych bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, ewentualnie za ustaleniem planu
spłaty za krótszy okres z niższą miesięczną wysokością raty.”
Skarżący polemizując z ustaleniami Sądu Okręgowego meriti (odnosząc się
do art. 49115 i 49116 ustawy Prawo upadłościowe) w rzeczywistości negują
ustalenia faktyczne poczynione na etapie postępowania rozpoznawczego.
I CSK 2123/25
4
Przypomnieć trzeba, że w ramach przywołanych przepisów przewidziano, iż
ustalając plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe
upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego
utrzymaniu oraz ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych
wierzytelności oraz stopień zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu
upadłościowym. Ponadto sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu
spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje,
że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu
spłaty wierzycieli.
Do tych właśnie przepisów odnosił się Sąd Okręgowy i dokonał właściwej
weryfikacji treści orzeczenia sądu pierwszej instancji.
Należy wskazać, że pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa
materialnego nie można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny
dowodów (zob. np. postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Wskazać
trzeba, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w aktualnym stanie prawnym, nie
może stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej. Jednak przedmiotowa skarga
kasacyjna w znacznej mierze faktycznie dotyczyła właśnie tego przepisu. To co
skarżący określają jako oczywiste naruszenie prawa, stanowi faktycznie ocenę
dowodów dokonaną przez Sąd Okręgowy. Właśnie ta dogłębna ocena dowodów
została przedstawiona na s. 2-7 uzasadnienia postanowienia sądu drugiej instancji.
W ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje jednak samej
oceny dowodów, a jedynie jej legalność. Można bowiem zakwestionować sposób
zebrania materiału dowodowego z naruszeniem przepisów regulujących
postępowanie dowodowe; w takim wypadku obowiązkiem skarżącego jest
przytoczenie tych przepisów i wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to
naruszenia miało. Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej
nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd
Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).
Ponadto skarżący wskazali że: „oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o
której mowa w art. 398 [9] § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi wtedy, gdy dla przeciętnego
I CSK 2123/25
5
prawnika z samej treści skargi - bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań -
jednoznacznie wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie”.
Należy zgodzić się z przedstawionym stwierdzeniem. Uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej nie zawiera jednak takiego wywodu. Nie wykazano aby
wskazane naruszenie spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Skarżący ograniczyli się jedynie do ogólnych twierdzeń
podsumowanych następującym wnioskiem „upadli podtrzymują dotychczas
wyrażane w sprawie stanowisko odnośnie do kwot stanowiących koszty utrzymania
z tym jednak zastrzeżeniem, iż wiele kwot wskazanych uprzednio pozostaje
nieaktualnych ze względu na mające miejsce podwyżki cen towarów i usług, co jest
wiedzą powszechnie znaną”.
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, nie może być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w
ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta
do rozpoznania.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).
[SOP]
Piotr Telusiewicz
