I CSK 2106/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
1 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 1 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w W.
przeciwko X.Y.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z 11 marca 2025 r., III Ca 837/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 19 czerwca 2024 r. Sąd Rejonowy w Zabrzu oddalił
powództwo P. Spółki Akcyjnej w W. przeciwko X.Y. o zapłatę oraz orzekł o kosztach
postepowania.
2. Apelację powoda od powyższego orzeczenia oddalił Sąd Okręgowy
w Gliwicach wyrokiem z 11 marca 2025 r.
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł powód.
Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
I CSK 2106/25
2
Podał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne i potrzeba
wyjaśnienia:
- „Czy komornik sądowy, który w świetle art. 4 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo
Przedsiębiorców w zw. z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych, nie jest
przedsiębiorcą i ma ustawowy zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, mógł
być beneficjentem programu rządowego „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu
Rozwoju dla małych i średnich firm" powołanego w drodze uchwały nr 50/2020
Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 roku wydanej na podstawie art. 21a ustawy
z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju, który to program w definicji
beneficjenta odwoływał się wprost do treści art. 4 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo
Przedsiębiorców?”;
- „Czy w sytuacji, w której stosunek prawny łączący wierzyciela z dłużnikiem,
z którego wynika dochodzone przed sądem roszczenie, został zawarty w wyniku
złożenia przez dłużnika obiektywnie nieprawdziwych oświadczeń, a nieprawdziwe
oświadczenia złożone przez dłużnika stanowią element podstawy faktycznej
i prawnej dochodzonych przez wierzyciela roszczeń, złożenie przez dłużnika takich
obiektywnie nieprawdziwych oświadczeń stanowi przeszkodę przemawiającą
przeciwko możliwości zastosowania art. 5 k.c. i oddaleniu powództwa z powołaniem
się na zarzucane przez dłużnika nadużycie przez wierzyciela prawa
podmiotowego?”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
I CSK 2106/25
3
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
5. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie zawiera
argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została
przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi
do rozpoznania.
6. Przedstawienie we wniosku przesłanki określonej w art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c. obliguje skarżącą do sformułowania zagadnienia prawnego oraz
przedstawienia odrębnej, pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej
na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi
do rozpoznania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, z 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10).
Wymaga to przytoczenia argumentów wskazujących na rozbieżne oceny prawne,
lub możliwość takich ocen w kontekście przepisów prawnych, w związku z którymi
zagadnienie zostało sformułowane. Zagadnienie prawne powinno odwoływać się
w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega
jednoznacznej wykładni, natomiast nie może mieć charakteru kazuistycznego
i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej
pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego
rozstrzygnięcia.
7. Pierwszy z podanych w skardze problemów prawnych nie stanowi
istotnego zagadnienia prawnego w znaczeniu przytoczonym wyżej. Należy zwrócić
I CSK 2106/25
4
uwagę, że skarżący wnosi w istocie o dokonanie wykładni uchwały nr 50/2020
Rady Ministrów z 27 kwietnia 2020 r., która nie mieści się w kategorii źródeł
powszechnie obowiązującego prawa, gdyż jej postanowienia mają charakter
jedynie informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający, są adresowane
do podmiotów w strukturach administracji publicznej i nie mogą stanowić podstaw
decyzji wobec obywateli, a tym samym nie stanowią prawa materialnego, które by
miał wykładać Sąd Najwyższy (por. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 11 stycznia 2018 r., II UK 85/17; z 8 marca 2018 r., II UK 80/17).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE pojęcie
„przedsiębiorstwo” obejmuje każdą jednostkę wykonującą działalność gospodarczą
niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania (zob. wyroki z 23 kwietnia
1991 r., C-41/90; z 16 listopada 1995 r., C-244/94; z 11 grudnia 1997 r., C-55/96).
Działalnością gospodarczą jest natomiast każda działalność polegająca na
oferowaniu towarów lub usług na danym rynku (zob. wyroki z 16 czerwca 1987 r.,
C-118/85; z 18 czerwca 1998 r., C-35/96). W orzecznictwie Trybunału
Sprawiedliwości UE komornicy sądowi zostali uznani za przedsiębiorców, a więc za
osoby wykonujące działalność gospodarczą. Okoliczność, że komornik wykonuje
uprawnienia władzy publicznej pozostaje bez wpływu na tę ocenę, ponieważ
organizacyjnie komornik jako organ egzekucyjny nie stanowi części struktury
administracji publicznej. Komornicy prowadzą działalność na własny rachunek
i własną odpowiedzialność, z pewnymi ustawowymi ograniczeniami, mogą
swobodnie organizować sposób wykonywania swoich czynności i sami otrzymują
kwoty stanowiące ich wynagrodzenie (postanowienie SN z 25 listopada 2025 r.,
I CSK 1529/25).
Przyjęta przez Sąd drugiej instancji koncepcja rozstrzygnięcia jest więc
zgodna z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie. Skarżący, poza własną oceną
zagadnienia, nie przedstawił natomiast argumentów świadczących o konieczności
rozważenia wskazanego w skardze problemu przez Sąd Najwyższy.
8. Również drugie z sformułowanych w skardze zagadnień nie wypełnia
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wskazana przez skarżącego kwestia jest
I CSK 2106/25
5
ściśle zawiązana z kwalifikacją prawną szczegółowych elementów podstawy
faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Sąd drugiej instancji wskazał, że uzyskanie przez pozwanego informacji
o możliwości ubiegania się o subwencję od powoda i Ministerstwa Sprawiedliwości,
złożenie wniosku w jedynej dostępnej formie, na która pozwany nie miał wpływu,
zaakceptowanie wniosku mimo wyraźnego wskazania, że złożył go komornik
i ostatecznie wypłacenie pozwanemu środków, wskazuje to na to, że obie strony
przy zawarciu umowy godziły się na określone w niej warunki. Pozwany nie
naruszył zasad współżycia społecznego. Działał w zaufaniu do organów państwa,
a otrzymane od powódki informacje, jak również następne działania powoda
utwierdzały pozwanego w przekonaniu, że mógł ubiegać się o subwencję.
Skarżący nie zgadza się z powyższym rozumowaniem, a przedstawione
przez niego zagadnienie prawne sprowadza się do polemiki ze stanowiskiem Sądu
Okręgowego. W szczególności domaga się możliwości rozważenia zastosowania
art. 5 k.c. w sytuacji złożenia przez dłużnika obiektywnie nieprawdziwych
oświadczeń, w sytuacji gdy w sprawie nie zostało ustalone, że pozwany takie
oświadczania złożył. Przeciwnie, Sąd drugiej instancji ustalił, że składając wniosek
pozwany podał, że jest komornikiem sądowym, a powyższa adnotacja znalazła się
w części wstępnej zawartej przez strony umowy, która została przez skarżącego
wykonana, a zwrotu subwencji powód domagał się następczo, już po jej wypłacie.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Krzysztof Grzesiowski
(M.M.)
[a.ł]
