I CSK 2024/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
5 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 5 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa S. w K.
z udziałem M. S.A. w K.
o wpis,
na skutek skargi kasacyjnej S. w K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z 27 grudnia 2023 r.,
II Ca 2744/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa -
Podgórza w Krakowie odmówił wpisania służebności przesyłu do księgi wieczystej.
Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Krakowie
oddalił apelację wnioskodawcy: spółdzielni mieszkaniowej będącej
współwłaścicielem nieruchomości.
Sąd drugiej instancji ustalił, że spółdzielnia mieszkaniowa złożyła w formie
aktu notarialnego oświadczenie o ustanowieniu służebności przesyłu na
nieruchomości będącej współwłasnością spółdzielni i właścicieli wyodrębnionych
lokali. Właściciele lokali nie podjęli wspólnie ze spółdzielnią uchwały o zgodzie na
I CSK 2024/24
2
ustanowienie służebności, a Sąd uznał, że bez takiej uchwały ustanowienie
służebności było nieskuteczne.
Spółdzielnia wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na wystąpienie w sprawie zagadnień prawnych:
1) czy złożenie przez spółdzielnię mieszkaniową w imieniu właścicieli lokali
oświadczenia woli o ustanowieniu służebności przesyłu na nieruchomości stanowi
czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu nad nieruchomością;
2) czy na uznanie, że dana czynność jest czynnością przekraczającą zakres
zwykłego zarządu nad nieruchomością, ma wpływ cel podejmowanej czynności
oraz jej korzystność z punktu widzenia właścicieli lokali.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tym się
różni od potrzeby wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), że nie
sprowadza się do rozumienia pojęcia użytego w przepisie prawnym. Zagadnienie
prawne powstaje, gdy dokonanie prawidłowej subsumcji ustalonego stanu
faktycznego wymaga uwzględnienia kilku przepisów, niekiedy regulujących odrębne
kwestie. Zagadnienie prawne powstaje zazwyczaj na tle wzajemnej relacji dwóch
przepisów, tj. czy jeden nich wyłącza drugi, czy też stosuje się je niezależnie.
Oczywiście może się zdarzyć, że po dokonaniu wykładni niejasnego przepisu
powstaje zagadnienie prawne związane z wzajemną relacją już wyłożonych
przepisów. Skarżący w istocie nie przedstawił zagadnień prawnych, lecz potrzebę
wykładni pojęcia czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu w art. 22
ust. 2 ustawy o własności lokali (u.w.l.).
Ponieważ granica między zagadnieniem prawnym a potrzebą wykładni
pojedynczego pojęcia prawnego nie zawsze jest ostra, nie powinno mieć znaczenia
niewłaściwe nazwanie danej podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi jako uzasadniony potrzebą
wykładni. Przy trym skarżący nie przedstawił rozbieżności w orzecznictwie sądów
co do rozumienia pojęcia czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu.
I CSK 2024/24
3
Zatem Sąd Najwyższy sprawdził, czy pojęcie to budzi poważne wątpliwości (art.
3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).
Nie budzi wątpliwości, że ustanowienie służebności gruntowej jest
czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu nieruchomością, a zatem
także ustanowienie służebności przesyłu przekracza zakres zwykłego zarządu (art.
3054 k.c.). Do podjęcia takiej czynności potrzebna jest uchwała właścicieli lokali
(art. 22 ust. 2 u.w.l. w zw. z art. 27 ust. 2 u.s.m.). Treść art. 22 u.w.l. i art. 199 k.c.,
posługujących się tym samym pojęciem, nie daje podstaw do różnicowania
kwalifikacji ustanowienia służebności, jako czynności wykraczającej poza zwykłuy
zarzad, w zależności od tego, czy ustanowienie służebności jest korzystne dla
wszystkich współwłaścicieli.
Skarżący przedstawił rozbieżności w orzecznictwie, lecz dotyczą one
zagadnienia innego niż przedstawione we wniosku, a mianowicie: czy ustanowienie
służebności należy do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, czy też stosuje się
wyłącznie art. 199 k.c. W niektórych orzeczeniach Sąd Najwyższy uznawał,
że ustanowienie służebności gruntowej w ogóle pozostaje poza kompetencjami
wspólnoty mieszkaniowej (np. uchwała z 5 lutego 2010 r., III CZP 127/09). Przy
takiej wykładni do ustanowienia służebności konieczne jest oświadczenie
wszystkich właścicieli lokali o ustanowieniu służebności, a w jego braku konieczne
byłoby postanowienie sądu wydane na wniosek właścicieli, których udziały wynoszą
co najmniej połowę (art. 199 k.c.). Jednak w późniejszych orzeczeniach Sąd
Najwyższy przyjął, że art. 22 ust. 2 u.w.l. całkowicie wyłącza stosowanie art. 199
k.c. (np. uchwała z 27 marca 2014 r., III CZP 122/13). Przy takiej wykładni środkiem
ochrony mniejszości jest prawo do zaskarżenia uchwały wspólnoty wyrażającej
zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Jednak
to zagadnienie nie występuje w sprawie. Wystąpiłoby dopiero w przypadku podjęcia
uchwały wymaganej przez art. 22 ust. 2 u.w.l. i sporu, czy wyłącza ona potrzebę
uzyskania zgody sądu, o której mowa w art. 199 k.c.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
I CSK 2024/24
4
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[a.ł]
