I CSK 198/25

I CSK 198/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.D. i K.W. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie ewentualnie zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 13 września 2024 r., I ACa 3791/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. obciąża stronę pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. (A.G.) UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi I CSK 198/25 2 kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 13 września 2024 r. (sygn. akt I ACa 3791/23) pełnomocnik pozwanego Banku spółki akcyjnej w W. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przyczynach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c., wskazując na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz zachodzącą w sprawie nieważność postępowania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 i z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14). W świetle ugruntowanego orzecznictwa zagadnienie prawne jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12 oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16). Kwestia taka powinna spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2015 r., III CZP I CSK 198/25 3 16/15 oraz z 24 października 2012 r., I PK 129/12). Chodzi przy tym wyłącznie o poważne wątpliwości, wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym stosowania prawa. W celu spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo sformułowanie pytania (pytań) do Sądu Najwyższego. Konieczne jest również zaproponowanie możliwych (odmiennych) odpowiedzi na postawione pytanie. Ograniczenie się do sformułowania pytania, wymagającego zdaniem skarżącego udzielenia odpowiedzi, nie wypełnia zatem dyspozycji wskazanego przepisu. (zob. m.in. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II PK 183/11, z 20 grudnia 2011 r., II PK 207/11, z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16 oraz z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18). Wskazuje się na konieczność przedstawienia występujących rozbieżności interpretacyjnych przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego w orzecznictwie lub nauce prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17, z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17 oraz z 8 kwietnia 2018 r., V CSK 577/17). Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jej spełnienie wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu tej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji przemawiającej za tym, że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą zaś do zwykłych wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa. Wymagane jest także wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest także wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, oraz z 14 grudnia 2023 r., I CSK 6110/22). Należy podkreślić, że wątpliwości wskazane przez skarżącego muszą istnieć nadal w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja dotycząca I CSK 198/25 4 rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga przytoczenia przykładów orzeczeń, które wskazują na rzeczywistą rozbieżność w wykładni przepisów, występującą również w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2024 r., I CSK 1225/23). Przechodząc do analizy przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, należy zauważyć, że przyjęta przez skarżącego kaskadowa konstrukcja wniosku oraz obszerność jego uzasadnienia utrudniają przejrzystą ocenę przesłanek przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2. k.p.c. Argumentacja skarżącego w znacznym stopniu łączy bowiem rozważania odnoszące się do tych dwóch przesłanek, pomimo ich odrębnego charakteru i odmiennych funkcji procesowych. Skarżący uzasadnia obie przesłanki częściowo tożsamą argumentacją, powołując również te same przepisy prawa. Szczególnie widoczne jest to w odniesieniu do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Skoro na tle wykładni wskazanych przepisów orzecznictwo Sądu Najwyższego już wykształciło rozbieżne stanowiska, nie sposób uznać danego zagadnienia za „istotne” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie spełnia bowiem ono kryterium nowości ani nierozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2016 r., I CSK 315/16). Odwołanie się przez skarżącego do potrzeby „skondensowania argumentacji oraz uniknięcia powielania treści” (pkt 13 uzasadnienia wniosku, s. 24) nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla takiego sposobu konstrukcji wniosku. Nie jest jednak konieczne szczegółowe odnoszenie się do dostrzeżonych mankamentów konstrukcyjnych uzasadnienia wniosku, ponieważ żadna z powołanych przesłanek (przyczyn kasacyjnych), rozpatrywana odrębnie i przy uwzględnieniu właściwych jej kryteriów, nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący sformułował cztery zagadnienia prawne: - czy żądanie „ustalenia nieważności umowy" stanowi roszczenie dopuszczalne na gruncie przepisów k.p.c., czy może być uwzględnione przez sąd I CSK 198/25 5 rozpatrujący sprawę, a jeżeli takie sformułowanie roszczenia jest wadliwe, to jaki powinien być skutek zgłoszenia takiego powództwa przez stronę powodową?; - czy w przypadku, gdy proces poinformowania konsumenta o ryzykach, wynikających z wprowadzenia do umowy kredytu klauzul przewidujących indeksację (waloryzację) kursem waluty obcej, polegał na przedstawieniu konsumentowi szczegółowej informacji o ryzyku kursowym związanym z zaciągnięciem kredytu, a konsument potwierdził przekazanie tej szczegółowej i wyczerpującej informacji (wynikającej z procedur wewnętrznych Banku) poprzez złożenie pisemnego oświadczenia, to czy klauzule obciążające konsumenta ryzykiem kursowym mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.?; - czy w przypadku gdy postanowienia waloryzacyjne umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego), określające wysokość kwoty kredytu i wysokość rat kapitałowo-odsetkowych wyrażoną w walucie obcej poprzez odesłanie do kursów publikowanych w tabelach kursowych banku-kredytodawcy, zostają uznane za bezskuteczne, jako postanowienie niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2 k.c. (abuzywne) lub nieważne, a jednocześnie Sąd stwierdzi, że nie jest możliwe utrzymanie indeksowanego (waloryzowanego) charakteru umowy, to czy skutkiem ich eliminacji z umowy jest (1) stwierdzenie, że sporna umowa upada w całości, czy też (2) eliminacja mechanizmu waloryzacji z umowy i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy?; - jakie oprocentowanie należy przyjąć dla wyliczenia odsetek od hipotetycznego kredytu złotowego w przypadku stwierdzenia, że skutkiem abuzywności lub nieważności postanowień waloryzacyjnych zawartych w umowie kredytu indeksowanego (waloryzowanego) jest eliminacja mechanizmu waloryzacji z umowy i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy, w szczególności czy powinno być to (1) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej WIBOR 3M; (2) stałe oprocentowanie w wysokości ustalonej przez strony w dniu zawarcia umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego), wpisane do tej umowy; czy też (3) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej właściwej dla waluty I CSK 198/25 6 waloryzacji, czyli np. LIBOR 3M dla CHF (w przypadku umowy zawierającej odniesienie do kursu franka szwajcarskiego)?. Z kolei w ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący powołał potrzebę wykładni: a) art. 189 k.p.c. w zw. z art. 1301a § 1 k.p.c. – w zakresie dopuszczalności powództwa o ustalenie nieważności umowy i istnienia interesu prawnego; b) art. 3851 § 1 k.c. – w zakresie wpływu informacji udzielonych konsumentowi o ryzyku kursowym na ocenę abuzywności postanowień umownych; c) art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 8b ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej: „dyrektywa 93/13”) oraz art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. oraz art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – w zakresie skutków uznania klauzul waloryzacyjnych za abuzywne lub nieważne; d) art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 8b ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. – w zakresie możliwości utrzymania umowy po eliminacji mechanizmu waloryzacji oraz sposobu określenia oprocentowania. Analiza poszczególnych zagadnień prawnych oraz przepisów i problemów interpretacyjnych wskazanych przez skarżącego prowadzi do wniosku, że żadna z powołanych przez niego przyczyn nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Problemy prawne przedstawione przez skarżącego nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Kwestie te były wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, także w orzeczeniach wydanych już po wniesieniu skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. W rezultacie doszło do utrwalenia kierunków wykładni odnoszących się do zagadnień podniesionych przez skarżącego. Z tych samych względów brak jest również podstaw do przyjęcia, że wskazane przez skarżącego przepisy prawa nadal wywołują poważne wątpliwości interpretacyjne lub rozbieżności uzasadniające potrzebę wykładni (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). W szczególności nie budzą obecnie wątpliwości skutki uznania za abuzywne postanowień odsyłających do tabel kursowych banku przy określaniu wysokości świadczeń stron umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz konsekwencje eliminacji takich postanowień z I CSK 198/25 7 umowy (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22, z 28 lutego 2025 r., II CSKP 380/23 oraz orzecznictwo TSUE powołane w tych orzeczeniach). W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się również, że klauzula ryzyka walutowego oraz klauzula kursowa określająca mechanizm przeliczeniowy pozostają funkcjonalnie powiązane. Wyeliminowanie niedozwolonych postanowień przeliczeniowych prowadzi zatem także do upadku mechanizmu ryzyka walutowego, charakterystycznego dla kredytu indeksowanego do waluty obcej. W konsekwencji nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki właściwej dla kredytu powiązanego z walutą obcą ani zastąpienie wyeliminowanego mechanizmu innym sposobem określenia oprocentowania (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22 wraz z powołanym tam orzecznictwem). Stanowisko to pozostaje zgodne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który również wskazywał na ścisłe powiązanie mechanizmu przeliczeniowego z ryzykiem walutowym stanowiącym element konstrukcyjny kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej (zob. np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C- 19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341). W świetle tej oceny pozbawione znaczenia pozostają zarówno zagadnienia prawne, jak i potrzeba wykładni przepisów prawa oparta na założeniu, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa mogłaby nadal funkcjonować jako kredyt złotowy oprocentowany według stawki WIBOR, LIBOR lub według oprocentowania stałego. Nie są także nowe zagadnienia dotyczące znaczenia zakresu informacji przekazanych konsumentowi o ryzyku kursowym dla oceny jednoznaczności i abuzywności postanowień umownych. Problematyka ta była wielokrotnie przedmiotem analizy zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które wyjaśniły standard wymaganej I CSK 198/25 8 transparentności postanowień odnoszących się do ryzyka kursowego oraz kryteria oceny ich zgodności z art. 3851 § 1 k.c. (zob. np. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in., ECLI:EU:C:2017:703, z 10 czerwca 2021 r., C-776/19, C-782/19, VB i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance SA i AV i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance SA i Procureur de la République, ECLI:EU:C:2021:470, a także wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, oraz z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 9 lutego 2026 r., II CSKP 680/25, z 13 marca 2026 r., II CSKP 501/23 i powołane tam orzecznictwo). W orzecznictwie tym wyjaśniono również, że ocena spełnienia obowiązków informacyjnych nie może zostać sprowadzona wyłącznie do faktu podpisania przez konsumenta oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego, lecz wymaga zbadania rzeczywistego zakresu przekazanych informacji oraz możliwości oszacowania przez konsumenta ekonomicznych konsekwencji wynikających z zawartej umowy. Nie jest zatem nowe ani nierozstrzygnięte zagadnienie dotyczące wpływu samego podpisania przez konsumenta oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego na ocenę transparentności i abuzywności postanowień umownych. Podobnie zagadnienia dotyczące dopuszczalności żądania ustalenia nieważności umowy oraz interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i nie ujawniają obecnie rzeczywistych rozbieżności interpretacyjnych wymagających ponownej ingerencji judykatury. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny na tle art. 189 k.p.c. należy ujmować szeroko i elastycznie, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia stronie pełnej ochrony prawnej, a możliwość dochodzenia świadczenia nie wyłącza sama przez się interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 25 lutego 2022 r., II CSKP 87/22, z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z 13 marca 2026 r., II CSKP 501/26 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca 2023 r., I CSK 3622/22). Stanowisko to pozostaje zgodne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911, wyjaśnił, że dyrektywa 93/13 sprzeciwia się takiej wykładni prawa krajowego, I CSK 198/25 9 zgodnie z którą konsument byłby pozbawiony interesu prawnego w żądaniu ustalenia bezskuteczności nieuczciwego warunku wyłącznie dlatego, że może dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia lub podnosić stosowne zarzuty w innym postępowaniu. Analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego prowadzi do wniosku, że zaakceptowano w nim praktykę orzeczniczą polegającą na orzekaniu o nieważności umowy jako skrótowego określenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego mającego powstać na mocy umowy. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że w zakresie art. 189 k.p.c. zachodzi potrzeba dalszej wykładni prawa lub występuje istotne zagadnienie prawne. Stabilność oraz jednolitość przedstawionej linii orzeczniczej potwierdzają, że sformułowane w skardze kasacyjnej zagadnienia prawne oraz wskazane przepisy prawa budzące, zdaniem skarżącego poważne wątpliwości interpretacyjne, były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania co do przedstawionych przesłanek, powiela podnoszoną w innych sprawach także przez ten sam bank i wpisuje się w problematykę wielokrotnie analizowaną w dotychczasowym orzecznictwie i nie wnosi nowych elementów uzasadniających potrzebę ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego. Co więcej, zagadnienia prawne podnoszone w niniejszej skardze oraz problemy wykładni wskazywanych przez skarżącego przepisów były już przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w ramach tzw. przedsądu m.in. w postanowieniach z 24 września 2024 r., I CSK 2959/23, z 30 grudnia 2025 r., I CSK 3814/24, z 29 maja 2025 r., I CSK 1025/24, oraz z 26 lutego 2026 r., I CSK 978/25. Skład orzekający podziela stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach i odwołuje się do przedstawionej w nich argumentacji. Brak jest podstaw do jej ponownego przytaczania, skoro skarżący nie wskazał okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego kierunku wykładni lub potrzebę jego dalszego rozwijania. Jak wskazano w postanowieniu z 13 maja 2024 r., I CSK 585/23, potrzeba wykładni przepisów prawa oraz występowanie istotnego zagadnienia prawnego nie zachodzi, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a strona nie wykazała okoliczności uzasadniających jego zmianę. I CSK 198/25 10 W świetle powyższego Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżący nie wykazał, aby w dacie orzekania w przedmiocie przedsądu istniała potrzeba ponownego odniesienia się do wskazanych przepisów oraz poruszonej problematyki. Argumenty zawarte we wniosku, zestawione z motywami zaskarżonego wyroku oraz uwzględniając aktualny dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego, nie wskazują na konieczność kolejnej wypowiedzi w objętej nim materii – z uwzględnieniem publicznoprawnego charakteru skargi kasacyjnej oraz jej funkcji wykraczającej poza ochronę interesu indywidualnego. Także brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzi powołana przez skarżącego przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., której skarżący upatruje w nieważności postępowania, wiążąc ją z przyczyną określoną w art. 379 pkt 5 k.p.c., tj. pozbawieniem strony możności obrony swych praw, wywodząc ją z wydania przez Sąd pierwszej instancji wyroku na posiedzeniu niejawnym pomimo nierozpoznania wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, zgłoszonego w pkt 7 petitum odpowiedzi na pozew. Przysłaną określoną w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. jest bowiem nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji, tymczasem podnoszone przez skarżącego uchybienia dotyczą wyłącznie postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Sąd Najwyższy rozpatrując skargę kasacyjną nie jest władny w ramach bezpośredniej kontroli badać ważności (nieważności) postępowania przed sądem pierwszej instancji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2025 r., I PSK 39/25 i powołane tam dalsze orzecznictwo, także np. wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 1997 r. I CKN 825/97; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lutego 2004 r., III CK 38/04, z 30 grudnia 2025 r., I CSK 3814/24). Ewentualne niedostrzeżenie przez sąd odwoławczy nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji może być oceniane jedynie jako zarzucane sądowi drugiej instancji uchybienie procesowe, które może być przedmiotem zarzutu w skardze kasacyjnej mieszczącego się w podstawie kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., nie zaś jako samodzielna powołana podstawa z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Skarżący nie twierdzi jednak, że doszło do nieważności postępowania apelacyjnego, nie wskazuje też okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 13 września 2012 r., V CSK I CSK 198/25 11 384/1; postanowienia Sądu Najwyższego z 31 lipca 2018 r., I CSK 212/18 , z 30 kwietnia 2021 r., I CSK 714/20 oraz z 12 czerwca 2025 r., I CSK 342/25 i powołane tam orzecznictwo). Dlatego też in casu w ramach przesłanki z punktu 3 art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy nie mógł uwzględnić wniosku. Niezależnie od powyższego, powołane przez skarżącego okoliczności nie pozwalają przyjąć, że doszło do pozbawienia go możności obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., które w utrwalonym orzecznictwie wiąże się z rzeczywistym i całkowitym wyłączeniem możliwości działania strony w postępowaniu. Sąd Najwyższy nie dostrzegł także nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji, którą w ramach kognicji określonej przepisem art. 39813 § 1 k.p.c., bierze pod uwagę z urzędu. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. stronę pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym. (A.G.) [a.ł]