I CSK 1936/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
20 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. K. i J. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom
Państwowym Nadleśnictwu Przedbórz
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A. K. i J. K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 27 lipca 2022 r., I ACa 1349/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od każdego z powodów na rzecz Skarbu Państwa -
Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego kwotę po 1350 zł (tysiąc trzysta
pięćdziesiąt) z odsetkami ustawowymi za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia powodom do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powodów A. K. i J. K. od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Łodzi z 27 lipca 2022 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1936/25
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparli na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu
Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się
z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów
świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np. postanowienia SN z:
7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; 25 maja 2021 r., II CSK 96/21). Ponadto,
w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny
określonej w powołanym przepisie nakłada na skarżącego obowiązek
przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami
prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono
I CSK 1936/25
3
rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie
nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych
spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru
kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do
kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego
orzeczenia (zob. m.in. postanowienia SN z: 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,
OSNC 2002, nr 12, poz. 151; 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14; 15 kwietnia 2021
r., I CSK 720/20). Występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane zapytaniu przedstawianego
przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1
k.p.c.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł
wykładni prawa (zob. np. postanowienia SN z: 24 października 2012 r., I PK
129/12; 8 maja 2015 r., III CZP 16/15). Zagadnienie to nie może być przy tym
pozorne, czyli m.in. nie może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy
ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).
Natomiast skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego
naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne jest zatem wykazanie, że Sąd
drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego
wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 29 października 2025 r., I CSK 2655/24).
Występowania istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrują
w konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie:
„Czy art. 322 k.p.c. ma zastosowanie w sprawie o naprawienie szkody
wyrządzonej czynem niedozwolonym, w której wysokość szkody została
udowodniona w całości przez dowód z opinii biegłego?”
Jednocześnie skarżący, jako podstawę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazali oczywistą zasadność, „albowiem udowodnienie w całości
poniesionej przez powodów szkody dowodem z opinii biegłego winno doprowadzić
Sąd Apelacyjny w Łodzi do wydania wyroku oddalającego apelację pozwanego od
wyroku Sądu Okręgowego, nie zaś do wydania wyroku reformatoryjnego”.
I CSK 1936/25
4
W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że połączenie przesłanki z art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c. z oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej dopuszczalne jest
tylko wtedy, gdy dotyczą one odmiennych podstaw kasacyjnych. Dana kwestia nie
może bowiem stanowić istotnego zagadnienia prawnego i jednocześnie nie
pozostawiać żadnych wątpliwości co do jej prawidłowego rozstrzygnięcia (post.
Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2012 r., III UK 60/11). Już ta okoliczność
uniemożliwia zasadniczo przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Natomiast jeżeli chodzi o sygnalizowane przez skarżącego zagadnienie
prawne to należy wskazać, że nie budzi wątpliwości, iż upoważnienie do
zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej według oceny sądu przewidziane przez
art. 322 k.p.c. należy do szczególnych zasad orzekania, a kompetencja przyznana
sądowi na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny i dyskrecjonalny.
Dopuszczalność zastosowania tego przepisu jest uzależniona od spełnienia
szeregu przesłanek. Może on być wykorzystany tylko w niektórych kategoriach
spraw, a jego zastosowanie jest możliwe dopiero wtedy, gdy powód wykazał samą
zasadność roszczenia, a wątpliwa pozostaje tylko jego wysokość. Do zastosowania
art. 322 k.p.c. może dojść, gdy sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości
żądania było niemożliwe lub nader utrudnione (zob. wyrok Sądu Najwyższego z, 20
listopada 2024 r., II CSKP 309/22, wyrok SN z 31 stycznia 2019 r., V CSK 599/17,
z 21 listopada 2008 r., V CSK 207/08). Przeprowadzone dowody powinny
umożliwić sądowi przesądzenie, że do szkody doszło i pozwolić na choćby
przybliżone określenie jej wysokości.
W ramach niniejszej sprawy Sąd drugiej instancji wyjaśnił z jakich powodów
skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 322 k.p.c. w szczególności
wskazując, że w ocenie tego Sądu analiza wyceny dokonanej przez biegłego
wykazała, że została ona dokonana metodą odtworzeniową, co odpowiadało
specjalizacji biegłego, który zawodowo zajmuje się preparowaniem trofeów
myśliwskich. Nie można jednak pomijać okoliczności, że istotą ustalenia
uszczerbku majątkowego jest jego określenie według stanu ruchomości z daty
szkody i aktualnych cen. Z założenia chodzi o ceny z tzw. rynku wtórnego.
Wreszcie Sąd przyjął, że nie można pomijać, iż o ile nie wywołuje wątpliwości Sądu
materialny charakter trofeów myśliwskich, to niewątpliwie ich rynek ma charakter
I CSK 1936/25
5
niszowy z uwagi na silne zabarwienie emocjonalne w odniesieniu do tego typu
przedmiotów i okoliczność, że nie jest częste ich stosowanie w wystroju wnętrz.
W efekcie poszukiwana w celu oszacowania przedmiotowej szkody wartość
rynkowa zniszczonych trofeów winna zostać skorygowana o zaakcentowaną wyżej
wartość sentymentalną, która ma wpływ na koszty ponoszone przez myśliwych
w celu ich pozyskania (a więc została uwzględniona w wartości „odtworzeniowej”
jako czynnik podwyższający cenę). Jednocześnie gdyby powód chciał zbyć
posiadane trofea miałby znaczenie fakt, że pochodzą z rynku wtórnego (jako
czynnik obniżający cenę). Konkludując, wobec szczególnego charakteru
omawianych ruchomości i trudności w precyzyjnym ustaleniu ich wartości rynkowej,
a co za tym idzie udowodnieniu szkody Sąd drugiej instancji, uznał za konieczne
skorzystanie z prerogatywy przewidzianej w art. 322 k.p.c.
W tym kontekście należy również podkreślić, że z utrwalonego orzecznictwa
sądowego wynika, że opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny
już zebranego w sprawie materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości
specjalne. Nie może ona natomiast być sama w sobie być źródłem materiału
faktycznego sprawy ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności
będących przedmiotem oceny biegłych. Ustalenie stanu faktycznego należy do
sądu orzekającego, a biegli powinni udzielić odpowiedzi na konkretne pytania
dostosowane do stanu faktycznego sprawy (por. np.: wyrok SN z dnia 19 grudnia
2006 r., V CSK 360/06; wyrok z dnia 6 lipca 1999 r., II CKN 428/98). Tak więc do
dokonywania wszelkich ustaleń w procesie powołany jest sąd, a nie biegły. Sąd
może, a czasami powinien korzystać z pomocy biegłego w zakresie wymagającym
wiadomości specjalnych, lecz biegły nie może wyręczać sądu w dokonywaniu
ustaleń i ocen prawnych, do czego ani nie jest powołany, ani może nie mieć
kwalifikacji (por np.: wyrok SN z 20 stycznia 1970 r., II PR 18/69). Do biegłego
należy wydanie opinii co do okoliczności będących przedmiotem dowodu.
Natomiast ocena wniosków opinii wchodzi już w zakres stosowania prawa i należy
do sądu. W efekcie opinia biegłego, tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie sądu
orzekającego zarówno co do jej zupełności i zgodności z wymaganiami formalnymi,
jak i co do jej mocy przekonującej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 19
kwietnia 2021 r., IV CSK 17/21). Natomiast sama ocena dowodów na etapie
I CSK 1936/25
6
postępowania kasacyjnego nie jest dopuszczalna (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2
k.p.c.)..
Uznać zatem należy, że w ramach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki
warunkujące możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
M.L.
[r.g.]
Krzysztof Wesołowski
