I CSK 1933/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
15 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.Z.
z udziałem J.Z. i B.Z.
o zniesienie współwłasności,
na skutek skargi kasacyjnej J.Z. i B.Z.
od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 2 sierpnia 2024 r., II Ca 3133/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 2 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił
apelację uczestników od postanowienia Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z 29
lipca 2022 r. w przedmiocie częściowego zniesienia współwłasności.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, uczestnicy powołali się na przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989
§ 1 ust. 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
I CSK 1933/25
2
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji
orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,
niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,
III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;
z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,
niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,
V CSK 168/18, niepubl.).
Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie
określone w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2
k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i
ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
I CSK 1933/25
3
rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie
pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ
131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC
2001, Nr 10, poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007
r. III CSK 180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11
kwietnia 2018 r., V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17,
niepubl.). Uzasadnienie oczywistej zasadność skargi nie może więc poprzestawać
na prostym odwołaniu do naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych.
Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do
rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw,
niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody
argumentowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r.,
II CSK 432/19, niepubl., z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia
2012 r., I CSK 520/11, niepubl.).
Przedstawiona przez skarżących argumentacja nie spełnia wskazanych
wymagań. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
uczestnicy wskazali, że jest ona uzasadniona ze względu na podniesione w
skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Podnieśli, że w związku z brakiem podjęcia przez Sąd Okręgowy inicjatywy
dowodowej mającej na celu ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy
zaskarżone orzeczenie zostało oparte na ustaleniach, które nie posiadają
odzwierciedlenia w rzeczywistości. Choć Sąd II instancji ustalił, że są
nieprawidłowości w ustaleniu wielkości działek wchodzących w skład podziału, to
nie przeprowadzono innych dowodów, które pozwoliłyby na weryfikację innych
istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, takich przykładowo jak skład
zabudowy nieruchomości, jej stan techniczny, czy też wartość nieruchomości i
poszczególnych udziałów przypadających na uczestników postanowienia. Nie może
zaś budzić wątpliwości, że gdyby Sąd II instancji dokonał uwzględnienia
zgłoszonych wniosków dowodowych, wówczas przykładowo rozstrzygnięcie o
sposobie zniesienia współwłasności oraz wysokości wzajemnych rozliczeń stron z
tytułu zniesienia współwłasności miałoby inną treść.
I CSK 1933/25
4
Skarżący nie przedstawili zatem żadnego wywodu, który mógłby
przekonywać o wystąpieniu przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Twierdzenie o oparciu orzeczenia na ustaleniach nie posiadających
odzwierciedlenia w rzeczywistości wskazuje na niedopuszczalne w postępowaniu
kasacyjnym kwestionowanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (art. 3989 § 3 w
zw. z art. 39813 § 2 k.p.c.) zamiast przekonywać o oczywistej zasadności
dopuszczalnych w postępowaniu kasacyjnym zarzutów procesowych.
Argumentacja w żaden sposób nie odnosi się również do ujawnionych w
uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia motywów, które zaważyły na oddaleniu
zgłoszonego przez skarżących w apelacji wniosku dowodowego. Analiza tych
motywów w konfrontacji z argumentacją wniosku nie pozwala przyjąć, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Warto też nadmienić, że oczywistego
charakteru nie ma też zarzut naruszenia art. 374 zd. 2 k.p.c. przez jego
niezastosowanie i nierozpoznanie sprawy na rozprawie. Z akt sprawy bowiem
wynika, że na posiedzeniu niejawnym doszło do zamknięcia rozprawy i wydania
orzeczenia zaskarżonego skargą kasacyjną. Rozprawa apelacyjna, na której obie
strony zabrały głos, została przeprowadzona 10 stycznia 2024 r. Analiza przebiegu
postępowania nie uzasadnia w konsekwencji wniosku o wystąpieniu przyczyny
kasacyjnej, którą Sąd Najwyższy zobligowany byłby uwzględnić z urzędu (art. 374
pkt 4 w zw. z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), okoliczności uzasadniających tego rodzaju
przyczynę nie wskazują również sami skarżący.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
[SOP]
I CSK 1933/25
5
