I CSK 1918/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
17 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T.S., J.S. i B.S.
przeciwko Bank S.A. w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 30 czerwca 2022 r., I ACa 976/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank S.A. w W. łącznie na rzecz T.S., J.S. i B.S.
5400 (pięć tysięcy czterysta) zł kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 24 września 2020 r., XVIII C 93/20, Sąd Okręgowy w Poznaniu
zasądził od pozwanego banku na rzecz każdego z powodowych kredytobiorców po
27 285,71 zł i po 81 049,27 franków szwajcarskich (CHF) z odsetkami oraz oddalił
powództwo w pozostałym zakresie.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Poznaniu
oddalił apelację banku.
I CSK 1918/24
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że powodowie 15 lipca 2005 roku, jako
konsumenci, zawarli z poprzednikiem prawym banku umowę kredytu hipotecznego
na 328 000 CHF. Kredyt miał zostać wypłacony jednorazowo, okres spłaty został
ustalony na 216 miesięcy. Zgodnie z zapisami regulaminu raty spłat przeliczane
były na złote według ostatniej tabeli kursów ogłoszonej przez bank w dniu jej
wymagalności, przy zastosowaniu kursu sprzedaży walut.
Od stycznia 2010 r. roku do czerwca 2017 r. roku kredytobiorcy uiścili łącznie
na rzecz banku, tytułem spłaty rat, 81 857,15 zł oraz 243 147,83 CHF.
Jak wskazał Sąd drugiej instancji bank nie wykazał aby na jakiekolwiek inne
elementy umowy poza kwotą kredytu w złotych polskich i okresem kredytowania,
kredytobiorcy mieli jakikolwiek wpływ, w szczególności na treść klauzul
przeliczeniowych.
Sąd drugiej instancji uznał, że zarówno część kapitałowa jak i odsetkowa
raty stanowi świadczenie nienależne, skoro podstawą ich świadczenia była umowa
kredytu, uznana ostatecznie za nieważną.
Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na:
1) wystąpienie w sprawie zagadnienia prawnego: czy przy dokonywaniu
oceny klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul przewidujących stosowanie kursu kupna
do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych,
wynikającego z Tabeli kursowej Banku, z perspektywy abuzywności, należy
uwzględnić, że art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego daje (i dawał w czasie
zawierania umowy) bankowi podstawę do ustalania kursów w Tabeli kursowej
banku i żaden przepis prawa nie przewidywał w dacie zawarcia umowy kredytu
obowiązku wskazywania w jej treści sposobu ustalania kursów walut;
2) potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy
Rady 93/13, art. 3851 § 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13, art. 1 pkt 1
lit. a oraz art. 4 pr.bank.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1918/24
3
Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP
25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w
pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po
usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu
drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych
ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu
indeksowanego do waluty obcej. W orzecznictwie jest utrwalona teza o
niedopuszczalności stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie
przez bank.
Kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 4
pr.bank. wiąże klientów banku przy dokonywaniu z bankiem czynności prawnych w
okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu. Istotne jest tu jednak to,
iż nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero zostaną
ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym kursem za
niedozwolone. Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako
współokreślające wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne
świadczenie kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1
k.c., lecz tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w
sposób jednoznaczny. Utrwalona jest rozszerzająca wykładnia tego warunku jako
obejmującego nie tylko tekst warunku (jest jasne, co znaczy stosowanie kursu
ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku. Aby
I CSK 1918/24
4
odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe
zasady ustalania kursu tak, aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej
chwili. Ustalenie kursu tylko do wypłaty kredytu i usiłowanie związania
kredytobiorcy przyszłymi, jednostronnie ustalanymi kursami nie mogło być
skuteczne.
Problemów prawnych nie budzi art. 3851 § 1 i 2 k.c. – które postanowienia
charakterystyczne dla umów kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego są
abuzywne, tj. tylko klauzula kursowa czy także klauzula ryzyka walutowego. Skoro
będąc związanym uchwałą SN z 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w niniejszej
sprawie nie mógł uznać umowy kredytu za ważną, bezprzedmiotowe jest
rozważanie abuzywności części umowy w postaci mechanizmu indeksacji.
Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania
art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN
z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III
CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany
nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),
chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego
zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
I CSK 1918/24
5
