I CSK 1892/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
25 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. K. i Ł. K.
przeciwko syndykowi masy upadłości G. S.A. w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej syndyka masy upadłości G. S.A. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 18 grudnia 2023 r., I ACa 3015/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od syndyka masy upadłości G. S.A. w W. łącznie
na rzecz Ł. K. i A. K. 2700 (dwa tysiące siedemset) zł kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia
doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 maja 2022 r., I C 1595/21, Sąd Okręgowy w Katowicach
ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawartej
13 sierpnia 2008 r. przez powodów z pozwanym bankiem, zasądził od banku na
rzecz powodów łącznie 145 379,32 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od
18 czerwca 2021 r. i w pozostałej części żądanie zapłaty oddalił.
I CSK 1892/24
2
W toku postępowania apelacyjnego 20 lipca 2023 r. Sąd Rejonowy dla m.st.
Warszawy w Warszawie wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości pozwanego
banku
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach
oddalił apelację w części dotyczącej ustalenia.
Sąd drugiej instancji ustalił, że 13 sierpnia 2008 strony zawarły umowę
kredytu na sumę 150 922,53 zł indeksowanego kursem CHF, jako równowartość
78 769,59 CHF. Rzeczywista równowartość w CHF miała zostać określona po
wypłacie kredytu. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach.
Rzeczywista wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać określona
w harmonogramie spłat. W dniu wypłaty kredytu suma wypłaconych środków miała
być przeliczana na CHF według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów
obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Wysokość zobowiązania miała być
ustalana jako równowartość spłaty wyrażonej w CHF, po jej przeliczeniu według
kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów walut dla kredytów
dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do CHF obowiązującego w
dniu spłaty.
Na podstawie aneksu z 30 czerwca 2010 r. kredytobiorcy mieli odroczone
raty kredytu w okresie 24 miesięcy. W okresie od 23 września 2008 r. do 22 marca
2021 r. kredytobiorcy uiścili na rzecz banku 145 379,32 zł.
Sąd drugiej instancji wskazał, że w umowie będącej przedmiotem niniejszej
sprawy bank w sposób jednostronny oznaczał kurs waluty właściwej do wyliczenia
zobowiązania kredytobiorcy. Z treści umowy nie wynikały zaś ani obiektywne, ani
weryfikowalne oznaczenia tego kursu. Przedmiotowa umowa nie była negocjowana
indywidualnie, zawiera postanowienia naruszające w sposób rażący interesy
konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami.
W ocenie Sądu drugiej instancji nie ma możliwości utrzymania umowy po
wyeliminowaniu postanowień abuzywnych. Przedmiotowa umowa jest
bezskuteczna na skutek zastosowania przez bank niedozwolonych postanowień
umownych.
I CSK 1892/24
3
Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie
nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego
albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi
(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy
upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 7 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo
upadłościowe (pr.upadł.) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174
§ 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł.
do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,
odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu
określonego ustawą.
Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania również z uwagi na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych:
art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 pr.upadł. oraz
art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 pr.upadł.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł. po ogłoszeniu upadłości postępowania
sądowe, administracyjne lub sądowoadmimstracyjne dotyczące masy upadłości
mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko memu.
Postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu nie jest postępowaniem
dotyczącym wierzytelności, o którym mowa w art. 145 pr.upadł., dlatego należało je
podjąć i dalej prowadzić.
Takie stanowisko potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego
z 19 września 2024 r., III CZP 5/24: „postępowanie sądowe z powództwa
kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego
z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku
postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego
I CSK 1892/24
4
2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia
osoby pełniącej funkcję syndyka”.
W uchwale tej wskazano również, że niewskazanie w art. 145 ust. 1 pr.upadł.
wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego rozumienia
pojęcia „postępowania sądowego […] o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do
masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań z art. 189 k.p.c.
Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest sporządzenie listy
wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie stwarza
zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia procesowego o ustalenie
istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. Na rzecz wniosku, że
sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania art. 145 ust. 1 pr.upadł., wobec
czego prowadzone w nich postępowania powinny być podejmowane z chwilą
ustalenia osoby syndyka, przemawia więc także ten argument, że w przeciwnym
razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu. Podmioty poszukujące ochrony
prawnej w sprawach o ustalenie nie miałyby bowiem możliwości uzyskania tej
ochrony – co najmniej do czasu wyczerpania trybu zgłoszenia wierzytelności,
pozostającej w takim związku z żądaniem z art. 189 k.p.c., że ustalenie istnienia lub
nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego mogłoby przekładać się na
ocenę podstaw umieszczenia danej, zgłoszonej wierzytelności na liście.
To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.upadł. z ustaleniem listy
wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi o
fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie. W
razie wystąpienia z żądaniem zasądzenia sensem tamowania rozpoznania sprawy
w postępowaniu prowadzonym na zasadach ogólnych jest możliwość dochodzenia
ochrony prawnej w procedurze związanej z ustaleniem listy wierzytelności. Zbieżne
rozwiązanie nie zostało przewidziane dla żądania ustalenia prawa lub stosunku
prawnego, które nie ma swego odpowiednika w toku sporządzania listy
wierzytelności. W konsekwencji sprawa z art. 189 k.p.c. może toczyć się na
zasadach ogólnych, tyle że z udziałem syndyka a nie samego upadłego.
I CSK 1892/24
5
Na marginesie należy zauważyć, że skoro wyrok Sądu Apelacyjnego nie
rozstrzygał o całej apelacji pozwanego, to miał charakter wyroku częściowego, co
winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w nazwie wyroku.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. powodom przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
(G.G.)
[a.ł]
