I CSK 1880/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
21 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.W.
przeciwko B.W.
o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej,
na skutek skargi kasacyjnej B.W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z 22 stycznia 2025 r., V Ca 523/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 22 stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach uwzględnił
apelację powoda i zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z 24 kwietnia 2024
r. w punkcie I. w zakresie dotyczącym daty ustanowienia pomiędzy stronami
rozdzielności majątkowej, ustanawiając ją z dniem 1 stycznia 2023 r. zamiast
17 listopada 2023 r. (punkt 1a); uchylił punkt II. zaskarżonego wyroku, którym
oddalono powództwo w pozostałym zakresie (punkt 1b) oraz w punkcie III. w
zakresie rozstrzygnięcia o kosztach (punkt 1c); oddalił apelację pozwanej (punkt 2)
oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (punkt 3).
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwana wskazała przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt
4 k.p.c.
I CSK 1880/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji
orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,
niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,
III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;
z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,
I CSK 1880/25
3
niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,
V CSK 168/18, niepubl.).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że w sprawie doszło do naruszenia art. 52 § 1 i 2 k.r.o. przez
błędną wykładnię pojęć „ważne powody” jak i „wyjątkowe wypadki” zawarte
w przywołanym przepisie, a sposób ich wykładni dokonany przez Sąd Okręgowy
stoi w sprzeczności z ugruntowaną linią orzeczniczą, co jest łatwo zauważalne bez
konieczności wgłębiania się w ich znaczenie. Ponadto stwierdziła, że do wydania
wadliwego orzeczenia doprowadziło błędne przyjęcie, iż zachowania stron w
okresie od września 2022 r. do 17 listopada 2023 r. (do daty wytoczenia powództwa
o ustanowienie rozdzielności majątkowej przez powoda) świadczą o separacji
i niemożności podejmowania wspólnych decyzji w zarządzie majątkiem wspólnym.
U podstaw zaskarżonego orzeczenia legła ocena Sądu Okręgowego, że od
początku 2023 r. między stronami nie było już żadnego porozumienia w kwestiach
majątkowych i strony nie współdziałały w zarządzie majątkiem wspólnym. Jako datę
ustania wspólności sąd Okręgowy przyjął datę zawieszenia przez pozwaną bez
porozumienia z powodem działalności gospodarczej, co pozbawiało rodzinę
możliwości uzyskiwania wysokich dochodów z tej działalności. W swej ocenie
uwzględnił zarówno okoliczności poprzedzające powyższą datę, jak również
następujące po niej przejawy braku współdziałania stron: podjęcie przez pozwaną
działalności na dwa tygodnie i dokonanie bez zgody powoda darowizny części
wartościowych składników wspólnego majątku na rzecz syna stron i ojca pozwanej,
wypłatę przez pozwaną z konta firmowego kwoty 100 000 zł i dokonanie jej
darowizny na rzecz rodziców pozwanej bez zgody powoda, brak możliwości
uzyskania przez powoda informacji o stanie majątku firmy zarejestrowanej na
pozwaną z powodu jej zastrzeżenia w tym przedmiocie w biurze rachunkowym
prowadzącym księgowość firmy, jak również samodzielną decyzję powoda o
zakupie ze wspólnych środków samochodu oraz podjęciu zarejestrowanej na niego
działalności. W konkluzji rozważań Sąd Okręgowy stwierdził, że ustanowienie
rozdzielności majątkowej z dniem wytoczenia powództwa oznaczałoby pozbawienie
powoda możliwości rozliczenia w ramach majątku wspólnego tych składników
majątku, który powstał również dzięki jego staraniom, których już na tę datę nie było
I CSK 1880/25
4
w majątku wspólnym, bo pozwana bez porozumienia z powodem zadysponowała
nimi na rzecz osób trzecich, tj. syna i rodziców.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że uzasadnienie oczywistej
zasadności skargi nie może poprzestawać na prostym odwołaniu do naruszeń
prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych, zaś uzasadnienia przyczyn
kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy nie
może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego, że chodzi w
tym wypadku o zupełnie odmienne metody argumentowania (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r., II CSK 432/19, niepubl., z 15 grudnia
2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11, niepubl.).
Lakoniczna argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w
konfrontacji z motywami zaskarżonego orzeczenia ujawnionymi w jego
uzasadnieniu nie przekonuje, że dokonana przez Sąd Okręgowy wykładnia pojęć
„ważnych powodów” i „wyjątkowego wypadku” stoi w sprzeczności z ugruntowaną
linią orzeczniczą, zaś zarzucane przez skarżącą naruszenie art. 52 § 1 i 2 k.r.o. ma
charakter oczywisty i skutkowało wydaniem oczywiście wadliwego orzeczenia,
które nie powinno się ostać.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
I CSK 1880/25
5
[SOP]
