I CSK 1870/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
25 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.S.
przeciwko R.T.
o ochronę dóbr osobistych,
na skutek skargi kasacyjnej M.S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 26 lipca 2024 r., I ACa 2383/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. przyznaje adwokatowi Ł.C. od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Białymstoku 2700 (dwa tysiące siedemset)
złotych, powiększone o należny podatek od towarów
i usług, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Białymstoku z 26 lipca 2024 r. powód wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania
na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Skarżący podniósł, że naruszenie fundamentalnej zasady postępowania
cywilnego - zasady swobodnej oceny dowodów - przez Sąd Okręgowy i uznanie
I CSK 1870/25
2
jego rozstrzygnięcia i argumentacji przez Sąd Apelacyjny za prawidłowe każą
podać w wątpliwość czy w miejsce swobodnej oceny dowodów nie dokonano oceny
dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logiki. Błędy
proceduralne (choćby w odniesieniu do analizy akt postępowania dyscyplinarnego
w kontekście braku zaprzeczenia - w toku procesu - że pozwany mógł użyć
podobnych do zarzucanych słów) pociągnęły za sobą także naruszenia przepisów
prawa materialnego.
Ponadto Sądy rozpatrując kwestię naruszenia dóbr osobistych powoda, brały
wyłącznie pod uwagę kontekst i podłoże sprawy niejako po stronie pozwanego
(składanie pism procesowych niezależnie od swojego pełnomocnika, kierowanie
do niego rozmaitych żądań, wyrażanie niezadowolenia ze sposobu prowadzenia
sprawy przez pełnomocnika), pomijając bagatelizując status pozwanego
(wykonywanie zawodu zaufania publicznego, wymóg zachowania profesjonalizmu
i traktowania z szacunkiem wszystkich - niezależnie od statusu - klientów).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania
lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez
prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek
o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły
stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej
do rozpoznania.
W tym kontekście zauważyć trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie
częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów
na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN:
I CSK 1870/25
3
z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14 oraz z 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC
2002, nr 2, poz. 22).
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy
rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:
z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca
2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
I CSK 1870/25
4
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powód nie wskazał – co jest konieczne – konkretnych przepisów, których
naruszenie spowodowało wydanie oczywiście wadliwego orzeczenia. Bez
znaczenia jest przy tym, że skarżący w ramach podstaw wniesionego środka
prawnego zarzucił naruszenie określonych regulacji prawa procesowego
i materialnego. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie
przyjęcia jej do rozpoznania.
W konsekwencji nie można przyjąć, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wyjaśnia, dlaczego zaskarżone orzeczenie jest oczywiście
nieprawidłowe i naruszenie jakich przepisów – o charakterze elementarnym,
wywarło taki skutek.
W zakresie w jakim powód we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania zarzuca dokonanie przez sądy meriti dowolnej oceny dowodów,
sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logiki należy wskazać,
że kwestionowanie oceny dowodów dokonanej przez sądy powszechne wykracza
poza granice kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy w postępowaniu
kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c.). Jeżeli wniosek
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania opiera się na krytyce oceny dowodów
dokonanej przez sąd drugiej instancji, to z tej przyczyny skargi kasacyjnej
nie można uznać za oczywiście uzasadnionej (zob. m. in. postanowienie SN z
8 grudnia 2022 r., I CSK 2280/22).
Uzasadnienie przedmiotowego wniosku stanowi w istocie polemikę
z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę
zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji zaskarżonego
I CSK 1870/25
5
orzeczenia na wzór kontroli instancyjnej, co nie jest jednak celem postępowania
kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 25 marca 2026 r., I CSK
277/25).
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813
§ 1 k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi powoda tytułem nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym z urzędu
orzeczono na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3 i § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[SOP]
