I CSK 1856/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
21 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. spółki akcyjnej w B.
przeciwko Redaktorowi Naczelnemu […]
o nakazanie publikacji sprostowania,
na skutek skargi kasacyjnej Redaktora Naczelnego […]
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 14 stycznia 2025 r., I ACa 4259/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwanego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił
apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 2 października
2024 r., którym uwzględniono powództwo o sprostowanie informacji zawartych
w oznaczonym materiale prasowym poprzez opublikowanie we wskazany
w sentencji sposób wskazanego w nim oświadczenia.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwany wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1856/25
2
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
We wnioskach skargi kasacyjnej skarżący wniósł o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania bowiem w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne, nadto skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (punkt V petitum
skargi kasacyjnej). Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku odwoływał się jedynie do
przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (punkt 2 uzasadnienia skargi
kasacyjnej – „Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania - oczywista
zasadność skargi”), co uzasadniało przyjęcie, że w okolicznościach sprawy
skarżący jako przyczynę kasacyjną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazywał jedynie jej oczywistą zasadność.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi
niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji
orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
I CSK 1856/25
3
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,
niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,
III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;
z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,
niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,
V CSK 168/18, niepubl.).
Skarżący nie wykazał, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju
nieprawidłowościami.
Argumentacja wniosku powiązana z zarzutem naruszenia art. 193 § 1 w
związku z art. 187 k.p.c. i z art. 31a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. prawo
prasowe (dalej - „Prawo Prasowe”) nie przekonuje już z tego względu, że
przedmiotem rozważań obu Sądów była zasadność żądania zawartego w
powództwie głównym sformułowanym przez powódkę. W razie zgłoszenia kilku
roszczeń, w tym roszczenia głównego i ewentualnego, sąd orzeka o roszczeniu
ewentualnym tylko w razie oddalenia roszczenia zgłoszonego jako główne.
Zważywszy, że do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia nie doszło w sprawie, zaś
skarżący nie starał się nawet wykazać we wniosku, jaki wpływ na wynik sprawy ma
kwestia dopuszczalności zgłoszenia przez powoda roszczeń ewentualnych, które
nie były przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, nie sposób uznać, że skarżący
wykazał oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.
Skarżący podniósł również we wniosku, że orzekające w sprawie Sądy
zaprezentowały interpretację nadmiernie rozszerzającą treść przepisów Prawa
Prasowego w przedmiocie publikacji sprostowania także w zakresie rozumienia
pojęcia „rzeczowości” sprostowania, jak i możliwości ingerencji sądu w treść
sprostowania, rozumienia „faktów” podlegających sprostowaniu oraz publikacji
sprostowania potwierdzającego część informacji zawartych w materiale prasowym.
Zdaniem skarżącego w sprawie doszło do naruszenia art. 32 ust. 5 Prawa
Prasowego przez uznanie, że zakaz ingerencji w treść sprostowania nie dotyczy
I CSK 1856/25
4
sądu orzekającego w sprawie o nakazanie publikacji sprostowania, tymczasem
dyspozycja zawarta w art. 32 ust. 5 Prawa Prasowego ma zastosowanie także do
sądu orzekającego w sprawach o nakazanie opublikowania sprostowania, bowiem
rolą sądu jest jedynie sprawdzenie (zweryfikowanie) zasadności decyzji redaktora
naczelnego o odmowie publikacji określonego sprostowania w kształcie, w jakim
zostało ono nadesłane do redakcji w terminie przewidzianym w prawie prasowym,
wskutek czego ingerencja w treść sprostowania dopuszczalna jest wyjątkowo, w
uzasadnionych przypadkach, po uzyskaniu zgody zainteresowanego i może mieć
wyłącznie wymiar czysto techniczny, polegający na poprawieniu błędów
ortograficznych czy gramatycznych, usunięcia fragmentów niezgodnych z prawem -
obelżywych, obraźliwych naruszających dobra osobiste. W konsekwencji pozwany,
jak i Sąd rozpoznający sprawę, nie był uprawniony do ingerencji w treść
sprostowania ponad możliwość poprawienia błędów interpunkcyjnych
występujących w Sprostowaniu. Sąd nie posiadał uprawnienia do tak daleko idącej
ingerencji w treść sprostowania, żeby uczynić je odpowiadającym przepisom Prawa
Prasowego. W związku z tym odmowa publikacji Sprostowania była uzasadniona, a
powództwo winno zostać oddalone.
Ponadto, zdaniem pozwanego, Sąd Apelacyjny dopuścił się szeregu
naruszeń art. 31a ust. 1 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1) Prawa Prasowego przez
jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że żądanie sprostowania
jest uzasadnione, bowiem Sprostowanie jest rzeczowe i odnosi się do faktów.
Skarżący podniósł, że zdanie nr 1 merytorycznej części Sprostowania jest
nierzeczowe, bowiem nie dotyczy informacji stanowiących główny przekaz
materiału prasowego. Z kolei zdanie nr 2 merytorycznej części Sprostowania jest
nierzeczowe w części, w jakiej informuje o nabyciu akcji, bowiem materiał prasowy
nie informuje o „nabyciu”, tylko o „zgromadzeniu” akcji. Ponadto, zdanie nr 2
merytorycznej części Sprostowania nie odnosi się do faktów, ale do wypowiedzi
ocennej. Użyte w materiale prasowym pojęcie „znaczący" oznacza „odgrywający
ważną rolę”, „ważny”, „kluczowy” i jest pojęciem wartościującym, zaś sprostowaniu
może podlegać jedynie wypowiedź odnosząca się do faktów, a nie wypowiedź
ocenna.
I CSK 1856/25
5
Niezależnie od powyższego, pozwany podniósł, że skarga kasacyjna jest
uzasadniona również z uwagi na naruszenie przez Sąd II instancji art. 31a ust. 1
w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1) Prawa Prasowego przez jego niewłaściwe
zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że żądanie sprostowania jest
uzasadnione, bowiem „ (…) sformułowane przed publikacją materiału audialnego
oświadczenie powodowej spółki, przywołane w spornym materiale prasowym, (...),
nie odnosiło się do fragmentów publikacji, których sprostowania powódka obecnie
żąda, ponieważ przed umieszczenia tych publikacji na portalu, powódka nie została
zapoznana z jej treścią a zatem nie mogła odnieść się do kwestionowanych w
ramach niniejszego procesu sformułować (strona 25 uzasadnienia Wyroku Sądu II
instancji)” a zatem „brak było uzasadnienia dla przyjęcia za słuszne stanowiska
pozwanego, że w spornym materiale prasowym przytoczono komunikat zarządu
powódki, przygotowany jeszcze przed datą publikacji i tym samym została
zrealizowana zasada „audiatur et altera pars” (strona 25 uzasadnienia Wyroku
Sądu II instancji), podczas gdy stanowisko powódki przedstawione w materiale
prasowym dotyczy meritum sprawy, zaś zasada „audiarur et altera pars” została
zrealizowana, gdyż odbiorcy mieli możliwość zapoznania się z jej stanowiskiem.
Skarżący podniósł, że nie można uznać za słuszne stanowiska Sądu II instancji, że
jedynie uprzednie zapoznanie zainteresowanego z treścią materiału prasowego
przed jego opublikowaniem, uzyskanie i opublikowanie alternatywnej wersji zdarzeń
od zainteresowanego, uchyla możliwość publikacji sprostowania materiału
prasowego. Nie zawsze bowiem takie działanie jest możliwe zarówno ze względu
na warunki techniczne, jaki i na ewentualne spodziewane reakcje
zainteresowanego wobec planowanej publikacji.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że sąd może uwzględnić
powództwo o sprostowanie materiału prasowego przez ograniczenie tekstu
sprostowania zgłoszonego redaktorowi naczelnemu - z pominięciem fragmentów
niespełniających kryteriów z art. 33 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 Prawa Prasowego - jeżeli nie
jest to sprzeczne z wolą powoda. Niedopuszczalne jest uzupełnienie tekstu
sprostowania przez sąd orzekający, dopuszczalne jest natomiast wykreślenie przez
sąd pewnych elementów sprostowania - poszczególnych słów, fraz lub nawet
zdania, gdyż odpowiada to uwzględnieniu powództwa w części (zob. np. wyrok
I CSK 1856/25
6
Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2017 r., I CSK 61/16, niepubl.; wyrok Sądu
Najwyższego z 6 listopada 2020 r., I CSK 728/18, OSNC 2021, nr 6, poz. 43 i
powołane tam judykaty). Uwzględniając zakres i przedmiot dokonanych w
oświadczeniu wykreśleń zarzuty dotyczące niedopuszczalnej ingerencji w treść
sprostowania nie uzasadniały w sprawie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie przekonuje również
argumentacja wniosku dotycząca braku rzeczowości sprostowania oraz objęcia nim
okoliczności ocennej.
W orzecznictwie wyjaśniono, że treścią sprostowania można objąć także
fakty nieprawdziwe albo nieścisłe, które wprost nie zostały wskazane w materiale
prasowym, ale które można wywieść na podstawie możliwej, racjonalnej oceny
innych wskazanych w materiale prasowym faktów (zob. np. wyrok Sądu
Najwyższego z 3 grudnia 2021 r., I CSKP 126/21, OSNC-ZD 2023, nr 1, poz. 11;
wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2019 r., I CSK 416/18, niepubl.). Jak
zauważył Sąd Apelacyjny, sam pozwany twierdził, że analizowany materiał
audiowizualny traktuje o zaskakującym, gwałtownym wzroście cen akcji powódki E.
S.A. W konsekwencji poszukiwanie źródeł tego faktu, w sytuacji, gdy - zdaniem
autora materiału - nie było ku temu uzasadnienia, ponieważ spółka przyniosła w
I kwartale […] r. stratę aż na poziomie […], a nadto rozpoczęto proces jej
restrukturyzacji, Sąd Apelacyjny uznał za odnoszące się do głównego przekazu
materiału, traktującego o nieuzasadnionym wzroście cen jej akcji wobec jej trudnej
sytuacji finansowej i tym samym nie stanowiące jedynie informacji pobocznej.
Stwierdził bowiem, że z punktu widzenia rzeczowości sprostowania, istotnym jest
przekazanie odbiorcy stanowiska E. S.A., iż we wskazanym w materiale okresie
spółka ta nie odnotowała straty a wręcz przeciwnie - osiągnęła zysk na poziomie
[…] i nie rozpoczęto wobec niej postępowania restrukturyzacyjnego, ponieważ
informacja ta uzasadnia wniosek o wzroście cen jej akcji, co z kolei stanowiło
motyw przewodni opublikowanego […] r. materiału audiowizualnego. Skarżący nie
przedstawił we wniosku żadnych argumentów pozwalających oceniać powyższe
stanowisko jako wadliwe, a tym bardziej wadliwe w stopniu oczywistym, a zatem
prowadzącym do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Takich
argumentów nie przedstawił również na uzasadnienie tezy, że nierzeczowe było
I CSK 1856/25
7
posłużenie się w sprostowaniu zwrotem „nabycia” akcji w sytuacji, gdy materiał
prasowy posługiwał się zwrotem ich „zgromadzenia”, ani w celu wykazania
oczywistej nieprawidłowości stanowiska Sądu Apelacyjnego, zgodnie z którym
sformułowanie dotyczące „znaczącej” liczby akcji ma co do zasady wymiar ocenny,
niemniej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy odnosiło się także do faktów,
ponieważ wskazywało na pewną skonkretyzowaną liczbę akcji spółki, pozwalającą
np. na przejęcie kontroli na spółką.
Argumentacja wniosku dotycząca naruszenia art. 31a ust. 1 w zw. z art. 33
ust. 1 pkt 1 Prawa Prasowego pomija, że Sąd Apelacyjny nie wyraził stanowiska, iż
jedynie uprzednie zapoznanie zainteresowanego z treścią materiału prasowego
przed jego opublikowaniem, uzyskanie i opublikowanie alternatywnej wersji zdarzeń
od zainteresowanego, uchyla możliwość publikacji sprostowania materiału
prasowego, tylko wskazał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy sposób
prezentacji w spornym materialne stanowiska powódki był dla przeciętnego
odbiorcy nieczytelny, ono samo zaś nie odnosiło się do fragmentów publikacji,
których sprostowanie było przedmiotem żądania zgłoszonego w sprawie, gdyż
powódka nie mogła odnieść się do kwestionowanych sformułowań, skoro nie znała
ich treści i zagadnienia objęte żądaniem sprostowania nie zostały jej przed
publikacją przedstawione. Zatem także w powyższym zakresie wniosek nie zawiera
argumentów przemawiających za oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
I CSK 1856/25
8
[a.ł]
