I CSK 1827/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
21 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa L. K. i S. K.
przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w […]
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku […] spółki akcyjnej w […]
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 13 grudnia 2024 r., I ACa 1657/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów po
2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia obowiązanemu odpisu niniejszego
postanowienia.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 13 grudnia 2024 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie z
powództwa L. K. i S. K. przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w […], o ustalenie i
o zapłatę, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego
Warszawa-Praga w Warszawie z 22 czerwca 2023 r., oddalił apelację (pkt 1) oraz
orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).
I CSK 1827/25
2
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana, zaskarżając wyrok w zakresie pkt 1 (w części szczegółowo opisanej w
skardze kasacyjnej) oraz pkt 2 (w całości).
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
I CSK 1827/25
3
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą
powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.
7. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;
z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
8. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
I CSK 1827/25
4
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
9. To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być
jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.,
gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem
świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że
z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o
oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi
warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na
samym wstępie (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).
Tak opisana sytuacja zachodzi właśnie w kontekście analizowanej skargi
kasacyjnej.
Skarżący formułuje twierdzenie o potrzebie wykładni przepisu art. 2031 § 2
k.p.c., gdyż „rozbieżności te dotyczą kwestii, czy art. 2031 § 2 k.p.c. ogranicza w
jakikolwiek sposób termin na powołanie w toku procesu przez pozwanego nowego
faktu, w postaci złożenia przez powodów pozwanemu materialnego oświadczenia o
potrąceniu, skutkującego umorzeniem wierzytelności stanowiącej podstawę
żądania pozwu, czy też przepis ten wprowadza ograniczenia jedynie w odniesieniu
do potrącenia dokonywanego przez pozwanego, czy to w postaci zarzutu
procesowego, czy zarzutu opartego na wcześniejszym dokonaniu potrącenia
materialnoprawnego, nie odnosząc się do możliwości powołania przez pozwanego
I CSK 1827/25
5
nowego faktu, w postaci wygaśnięcia wierzytelności powodów, w następstwie
jednostronnej czynności prawnej powodów, tj. złożenia przez samego powoda
pozwanemu oświadczenia o potrąceniu”.
W przypadku zaś oczywistej zasadności skargi skarżący powołuje się na
oświadczenie powodów o potrąceniu (które – z racji na jego treść - skutkować miało
wygaśnięciem roszczenia powodów). Słusznie jednak zauważył Sąd Apelacyjny, że
„skoro zatem podstawą procesowego zarzutu potrącenia (a także wygaśnięcia
roszczenia na skutek potrącenia) może być wyłącznie wierzytelność pozwanego z
tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda,
zgłoszony zarzut uznać należało za niedopuszczalny.” Nie można zatem w
niniejszej sprawie uznać, że doszło do naruszenia, które spowodowało wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Ponadto Sąd Najwyższy podziela
argumentację wyrażoną w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a ponowne
przywoływanie wskazanych tam wywodów uznaje w tym miejscu za zbędne.
10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7
i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
[a.ł]
