I CSK 1799/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
11 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I. S.
przeciwko M. M.
o nakazanie złożenia oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej I. S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 21 lutego 2025 r., V ACa 2372/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. przyznaje adwokat A.K. od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Gdańsku kwotę 2.700 (dwa tysiące
siedemset) zł powiększoną o podatek od towarów i usług
we właściwej stawce, tytułem wynagrodzenia za pomoc
prawną udzieloną powódce z urzędu w postępowaniu
kasacyjnym.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
I CSK 1799/25
2
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Powódka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na
oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż
pozostawienie zaskarżonego wyroku w obrocie prawnym powodowałoby
usankcjonowanie w systemie prawa orzeczenia, które jest sprzeczne z zasadą
ochrony darczyńcy i zasadą sankcjonowania obdarowanego za zachowanie będące
przejawem rażącej niewdzięczności, zwłaszcza gdy zachowanie to ma charakter
ciągły.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do
rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia
zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego
i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość
naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Uzasadnienie wniosku oparte na tej
przesłance wymaga przedstawienia argumentacji prawnej zmierzającej do
wykazania kwalifikowanego naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa,
możliwego do stwierdzenia bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia
oraz podstaw kasacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia
2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK
216/07 i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może
sprowadzać się do powtórzenia, choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia
podstaw kasacyjnych, jak również być sformułowane w sposób, który na tym
wstępnym etapie postępowania wymagałby oceny ich zasadności.
I CSK 1799/25
3
W niniejszym postępowaniu powódka nie zarzucała rażącej niewdzięczności
pozwanej, zaś pozew został złożony przeciwko pozwanej dlatego, że jest ona
aktualnym właścicielem spornej nieruchomości.
Rażącą niewdzięczność skarżąca zarzuca bratu, a ma ona polegać na
rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji związanych z osobą powódki.
Zarzuty te zostały podniesione dopiero w toku postępowania, a więc nie mogły
zostać poddane ocenie, gdyż nie zostały sformułowane przez
powódkę w oświadczeniu o odwołaniu darowizny, jak tego wymaga art. 900 k.c.
Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania z motywami zaskarżonego wyroku nie potwierdza zatem tezy
skarżącej o oczywistej zasadności skargi. Argumenty zawarte w uzasadnieniu
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowią próbę zakwestionowania ustaleń
faktycznych poczynionych przez Sądy meriti. Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy
faktycznej zaskarżonego orzeczenia wynika, że nie została spełniona przesłanka
rażącej niewdzięczności, która uzasadniałaby skuteczne odwołanie wykonanej już
darowizny. Powódka złożyła oświadczenie o odwołaniu darowizny 10 maja 2013 r.,
w którym wezwała J. R. (brata) do zwrotu przedmiotu darowizny z uwagi na jego
niewdzięczność zarówno w stosunku do niej, jak i do ojca. Powódka opiekując się
ojcem, stała się osobą ubogą i dlatego domagała się zwrotu darowizny.
Zachowania obdarowanego wobec powódki nie miały – zgodnie z ustaleniami i
argumentacją sądów meriti – charakteru rażącej niewdzięczności w rozumieniu
art. 898 § 1 k.c. Ocena materialnoprawna stwierdzająca nieskuteczność odwołania
darowizny dokonana przez sąd drugiej instancji jest prawidłowa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i § 2 k.p.c.,
orzeczono jak w postanowieniu.
O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego powódkę
z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono stosownie do § 2, § 4 ust. 1, § 8
pkt 6, § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r.
w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 763).
I CSK 1799/25
4
[dr]
[a.ł]
