I CSK 1786/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
27 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.K. i A.B.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 24 lutego 2025 r., I ACa 2061//23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz P.K. i A.B.
kwoty po 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych,
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia
zapłaty, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
[J.T.]
I CSK 1786/25
2
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którym oddalono apelację skarżącego od wyroku
Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o zapłatę toczącej się z powództwa
P.K. i A.K.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał
siedem przyczyn kasacyjnych w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. Pięć z nich
dotyczyło występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a dwie – potrzeby wykładni przepisów budzących
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Natura obu wspomnianych przyczyn kasacyjnych była
już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i została szczegółowo
omówiona m.in. w postanowieniu SN z 28 marca 2025 r., I CSK 703/24, wydanym
w sprawie z udziałem pozwanego.
Żadna z przyczyn kasacyjnych wskazanych przez bank nie występuje
w sprawie. Choć sygnalizowane na s. 5-6 i opisane szerzej w dalszej części skargi
kwestie dotyczące problematyki kredytów powiązanych z kursem waluty obcej
(przyczyny kasacyjne 2-6) są obiektywnie istotne, a dawniej rzeczywiście budziły
poważne wątpliwości, to obecnie należy uznać je za wyjaśnione – w kierunku
odmiennym od oczekiwanego przez pozwanego – dzięki uchwale Sądu
Najwyższego – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wobec braku
podstaw do podjęcia działań unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy
rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy
art. 87 § 1 u.s.n., związany stanowiskiem wyrażonym w sentencji tego orzeczenia.
We wspomnianej uchwale szeroko umotywowano zajęte w niej stanowiska;
powtarzanie obecnie tej argumentacji trzeba więc uznać za niecelowe.
Uzupełniająco należy dodać, że przyczyna oznaczona numerem pierwszym
pozornie dotyczy kwestii nieobjętej zakresem ww. uchwały, to jest tego, które
I CSK 1786/25
3
postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanego do waluty
obcej są abuzywne; bank wyróżnił przy tym klauzulę kursową oraz klauzulę ryzyka
walutowego. Rzecz jednak w tym, że w świetle wspomnianej uchwały rozróżnienie
takie, nawet jeżeli in abstracto uznać je za zasadne także w przypadku spornej
obecnie umowy, nie ma znaczenia. Stan niezwiązania stron umową powoduje
bowiem już sama tylko abuzywność klauzuli kursowej.
O zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczy
również przyczyna kasacyjna numer siedem, dotycząca tego, czy w świetle
art. 411 pkt 2 i 4 k.c. kredytobiorca może domagać się od banku zwrotu kwot
świadczonych w wykonaniu umowy kredytu, która okazała się nieważna z powodu
niedozwolonego charakteru części jej postanowień, w sytuacji, w której „kredyt
został całkowicie spłacony przed terminem wymagalności określonym w umowie
kredytu”.
Należy przypomnieć, że z nieważnej umowy kredytu nie wynika roszczenie
o jego spłatę. Nie można zatem mówić o „spłacie kredytu” ani terminie
wymagalności tego rodzaju roszczenia. W opisanej przez bank sytuacji konsument
nie spełnia świadczeń z umowy kredytu przed terminem, gdyż z nieważnej umowy
nie wynika stosunek prawny, w ramach którego miały być spełniane świadczenia.
Z kolei nawiązanie przez skarżącego do art. 411 pkt 4 k.c. i tego, czy w takiej
sytuacji spełnienie przez konsumenta świadczenia czyni zadość zasadom
współżycia społecznego, nie świadczy o występowaniu w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego. Kwestie związane z art. 411 pkt 4 k.c., jak wszystkie
przypadki, w których ustawodawca posługuje się klauzulą generalną zasad
współżycia społecznego, nie podlegają generalizacji i powinny być badane
ad casum.
W orzecznictwie wyjaśniono przy tym, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu,
która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank
wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał
spłat kredytu, to powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego
świadczenia na rzecz każdej ze stron (zob. uchwałę Sądu Najwyższego – Izby
Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Skoro bankowi przysługuje
I CSK 1786/25
4
roszczenie o zwrot środków wypłaconych jako kapitał kredytu, to nie sposób
przyjąć, by konsumentowi nie przysługiwało roszczenie o zwrot kwot świadczeń
mających z założenia stanowić raty tego kredytu. W orzecznictwie odrzucono tzw.
teorię salda, a zacytowana ostatnio uchwała jest dla Sądu Najwyższego wiążąca.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi nie wynika, by zachodziły określone w art. 3989 § 1 k.p.c.
przyczyny kasacyjne, co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich
wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[SOP]
