I CSK 1764/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
25 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T.S.
przeciwko E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej
w S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej T.S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 30 stycznia 2025 r., I AGa 23/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów postępowania
kasacyjnego.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Białymstoku z 30 stycznia 2025 r. powód wniósł o przyjęcie jej do rozpoznania
wskazując, że jest ona oczywiście uzasadniona a ponadto, w odniesieniu do części
przedstawionych w skardze kwestii prawnych, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Odwołując się do powołanych w podstawach skargi naruszeń prawa
materialnego podniósł, że sąd drugiej instancji oddalając apelację powoda,
podzielając i przyjmując za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, uznał, że § 4
I CSK 1764/25
2
ust. 4 spornej umowy, stanowiący, iż wcześniejsze wypowiedzenie umowy
najmu przez najemcę możliwe będzie z zachowaniem miesięcznego terminu
wypowiedzenia, za zapłatą na rzecz wynajmującego kary umownej narusza art. 483
§ 1 k.c. Powyższe skutkowało przyjęciem, że zgodnie z przedmiotowa umowa jest
nieważna w tej części (art. 58 § 1 i 3 k.c.), a co za tym idzie powód nie może
dochodzić kary umownej z tytułu wypowiedzenia przez pozwaną umowy w terminie
określonym w jej § 4 ust. 4.
W ocenie skarżącego wyrok Sądu Apelacyjnego narusza normę zawartą
w art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c. w zw. z § 4 ust. umowy. Błędna wykładnia
doprowadziła Sąd Apelacyjny do uznania, że na podstawie § 4 ust. 4 umowy strony
postanowiły obciążyć karą umowną niewywiązywanie się przez pozwaną
z świadczeń czynszowych.
Skarżący podniósł ponadto, że za uznaniem jego skargi za oczywiście
uzasadnioną przemawia także naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 664 § 2 k.c.
przez uznanie, iż rozwiązanie spornej umowy nastąpiło skutecznie w dniu
30 sierpnia 2022 r, w trybie art. 664 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny uzasadnił swoje
stanowisko oświadczeniem pozwanej złożonym powodowi o rozwiązaniu umowy
bez zachowania okresu wypowiedzenia w dniu 30 sierpnia 2022 r., sporządzeniem
w kolejnym dniu protokołu zdawczo - odbiorczego oraz wydaniem powodowi
przedmiotu umowy przez przekazanie mu dwóch kompletów kluczy. Sąd
Apelacyjny wskazał ponadto, że powód wypowiedzenie to uznał za skuteczne,
albowiem przyjął od pozwanej klucze i dysponował przedmiotem umowy.
Powód podniósł także, że przedmiot umowy w dacie wydania go pozwanej
nie posiadał wad, które uniemożliwiałby korzystanie z niego w sposób przewidziany
w umowie a wskazywane wady nie powstały w czasie obowiązywania umowy,
a co za tym idzie, brak jest w sprawie podstaw do uznania, iż zaszły przesłanki
do wypowiedzenia umowy z uwagi na wady rzeczy najętej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła: a) o odmowę przyjęcia
skargi do rozpoznania, ewentualnie w razie gdyby Sąd Najwyższy przyjął skargę
do rozpoznania: b) o oddalenie skargi oraz c) zasądzenie od skarżącego na rzecz
I CSK 1764/25
3
pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania
lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy
rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:
z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca
2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym,
które polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
I CSK 1764/25
4
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że strony
przewidziały możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy najmu jedynie przy
ziszczeniu się warunków określonych w umowie bądź przepisach kodeksu
cywilnego, uzasadniających wypowiedzenie umowy najmu bez zachowania okresu
wypowiedzenia. W § 4 pkt 4 umowy przewidziały, że wcześniejsze wypowiedzenie
umowy najmu przez najemcę możliwe będzie z zachowaniem miesięcznego
terminu wypowiedzenia, za zapłatą na rzecz wynajmującego kary umownej
w wysokości 8-krotności czynszu najmu - w przypadku wypowiedzenia umowy
przed upływem 24 miesięcy od dnia zawarcia umowy najmu.
Karę umowną można zastrzec na wypadek niewykonania lub niewykonanie
należytego wykonania przez dłużnika zobowiązania niepieniężnego (art. 483 § 1
k.c.). Nie można zatem zastrzec kary umownej na wypadek skorzystanie z prawa
podmiotowego jakim jest uprawnienie do wypowiedzenia umowy niezależnie od
tego czy istniały do tego podstawy. Dopuszczalność tego rodzaju dodatkowego
zastrzeżenia umownego podlega ocenie na podstawie art. 3531 § 1 k.c.
Powód wskazując na dopuszczalność zastrzeżenia kary umownej
na wypadek wypowiedzenia umowy nie wykazał zatem, że zastosowanie
powołanych w podstawach skargi przepisów, których naruszenie mogłoby
wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, było - w okolicznościach
I CSK 1764/25
5
sprawy - oczywiście błędne lub doprowadziło do tego, że zaskarżone orzeczenie
jest oczywiście nieprawidłowe.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano
ponadto, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów. Stwierdzenie to nie znalazło jednak żadnego
odzwierciedlenia w jego uzasadnieniu, co zwalniało od bliższych rozważań w tym
zakresie (zob. np. postanowienie SN z 19 lutego 2026 r., I CSK 1123/25).
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1
k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Ujęcie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w taki
sposób, który nie łączy go bezpośrednio z rozstrzygnięciem w postaci odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnia jego oddalenie (zob. mutatis
mutandis postanowienie SN z 28 maja 2020 r., IV CSK 349/19).
Maciej Kowalski
(K.W.)
[SOP]
