I CSK 1764/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
5 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 5 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.P.
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Starostę […]
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Skarbu Państwa
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 28 grudnia 2023 r., I ACa 616/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Skarbu Państwa reprezentowanego przez
Starostę […] na rzecz D.P. 2700 (dwa tysiące siedemset) zł
kosztów postępowania kasacyjnego.
(G.G.)
UZASADNIENIE
I CSK 1764/24
2
Wyrokiem z 26 listopada 2019 r., I C 611/19, Sąd Okręgowy w Jeleniej
Górze oddalił powództwo przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie.
Na skutek apelacji powódki wyrokiem z 30 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny
uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego
rozpoznania., a Sąd Najwyższy postanowieniem z 17 grudnia 2020 r. oddalił
zażalenie Skarbu Państwa.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wyrokiem
z 17 stycznia 2023 r., I C 832/21, zasądził od Skarbu Państwa 340 000 zł
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 2 lutego 2018 r. i oddalił powództwo
w pozostałym zakresie.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
oddalił apelację Skarbu Państwa wniesioną tylko co do odsetek za okres od 2
lutego 2018 r. do 16 stycznia 2023 r., tj. dnia poprzedzającego dzień wydania
wyroku w pierwszej instancji, oraz co do nieprzyznania kosztów postępowania na
rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej.
Sąd drugiej instancji uznał, że konstrukcja roszczenia odsetkowego za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego jest oparta na założeniu, że
w chwili powstania obowiązku świadczenia dłużnik musi wiedzieć nie tylko o swoim
obowiązku, ale także znać rozmiar świadczenia, które ma spełnić. Nie ma
uzasadnionych racji jurydycznych przemawiających za traktowaniem dopiero dnia
wydania wyroku, jako daty wymagalności tego rodzaju roszczenia. Świadczenie
należy spełnić niezwłocznie, tj. w terminie, w którym w normalnym biegu starannie
wykonanych czynności możliwe jest zweryfikowanie zasadności żądania zawartego
w wezwaniu. Na dłużniku spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą okoliczności
podważające powstanie stanu wymagalności roszczenia w chwili wezwania do
zapłaty.
Sąd drugiej instancji wskazał, że spór pomiędzy stronami nie powstał w
chwili wezwania do zapłaty. Powstanie szkody powoda należy wiązać z chwilą
zamknięcia księgi wieczystej, w której było ujawnione prawo powoda. Powództwo o
usunięcie niezgodności między stanem prawym nieruchomości ujawnionym w
I CSK 1764/24
3
księdze Skarb Państwa wytoczył 22 maja 2013 r. W dniu 5 września 2016 r. Skarb
Państwa został zawezwany do próby ugodowej, której celem pozostawało
rozwiązanie sporu poprzez przeniesienie nieodpłatne udziału 1/2 w nieruchomości.
Kolejne zawezwanie do próby ugodowej w zakresie zapłaty odszkodowania było
następstwem usunięcia niezgodności stanu prawnego nieruchomości. Powodowi
pozostało zatem tyko domaganie się odszkodowania. Nie można przyjąć, aby
Skarb Państwa nie był świadomy powstania obowiązku świadczenia, znane były
również rozmiary świadczenia, które ma spełnić. W chwili otrzymania wezwania
dłużnik dysponował również wiedzą niezbędną do oszacowania wielkości
roszczenia.
Wykładnia art. 32 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej nie może prowadzić do nałożenia na sąd
obowiązku odrębnego rozstrzygania o kosztach należnych stronom procesu w razie
wzajemnego zniesienia kosztów lub ich stosunkowego rozdzielenia na podstawie
art. 100 k.p.c. albowiem przepis ten nie zmienia podstawowej zasady rozstrzygania
o kosztach procesu w jednym orzeczeniu uwzględniającym koszty zasadnie
poniesione przez strony (wyrok SA w Krakowie z 9 kwietnia 2021 r., I ACa 853/19).
Powód w tej sprawie nie ma obowiązku ponoszenia dalszych kosztów procesu na
rzecz Skarbu Państwa - wręcz przeciwnie to jemu należą się koszty procesu.
Skarb Państwa wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi
na jej oczywistą zasadność, która związana jest z rażącym naruszeniem przepisów
art. 481 § 1 w zw. z art. 455 i art. 363 § 2 k.c. przez zasądzenie odsetek
ustawowych za opóźnienie liczonych od 2 lutego 2018 r. do dnia zapłaty, tj. za
okres przypadający przed dniem wyrokowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Świadczenie odszkodowawcze jest świadczeniem, którego termin spełnienia
nie jest oznaczony, ani nie wynika z ustawy. Artykuł 455 k.c. stanowi, że tego
rodzaju świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do
wykonania. W pewnych okolicznościach wezwanie do próby ugodowej może być
traktowane jak wezwanie do zapłaty. Skutkiem powyższego jest możliwość
I CSK 1764/24
4
naliczania odsetek od momentu wezwania do próby ugodowej. Warunkiem
potraktowania wezwania do próby ugodowej jak wezwania do zapłaty jest
wskazanie w wezwaniu do próby ugodowej wysokości i tytułu roszczenia. W
niniejszej sprawie Sąd drugiej instancji dokładnie wyjaśnił przyczyny, dla których
zasądził odsetki od dnia wezwania do zapłaty.
Skarb Państwa podnosi, że wysokość szkody była sporna, lecz nie naprawił
jej nawet po jej obliczeniu przez biegłego, chociaż po złożeniu opinii już nie
kwestionował wysokości szkody. Wbrew twierdzeniom skarżącego wskazane przez
niego przepisy nie zostały naruszone, a już niewątpliwie nie zostały naruszone
w sposób rażący.
Sąd Najwyższy nie może przyjąć skargi kasacyjnej do rozpoznania tylko co
orzeczenia o kosztach. Nie ma przeszkód do jednoczesnego zaskarżenia wyroku
sadu drugiej instancji skargą kasacyjną, wraz z zarzutami co do rozstrzygnięcia
o kosztach, oraz zażaleniem na same koszty. Po ewentualnej odmowie przyjęcia
skargi do rozpoznania sąd drugiej instancji rozpoznaje wówczas w trybie art. 3942
§ 11 pkt 3 k.p.c. złożone w terminie zażalenie, Pojęcie wniesienia skargi kasacyjnej
w tym przepisie należy rozumieć jako skuteczne wniesienie. Odrzucenie lub
odmowa przyjęcia skargi otwiera drogę do rozpoznania wniesionego w terminie
zażalenia na koszty.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. powodowi przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(G.G.)
[SOP]
I CSK 1764/24
5
