I CSK 1725/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
29 października 2025 r.
SSN Krzysztof Wesołowski
na posiedzeniu niejawnym 29 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.K., R.K. i Ł.K.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w W.
od wyrok częściowy Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 17 lipca 2024 r., V ACa 1751/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów
tytułem kosztów postępowania kasacyjnego po 1800 (tysiąc
osiemset) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia odpisu
postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Syndyka masy upadłości Bank
spółki akcyjnej w upadłości w W. od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w
Warszawie z 17 lipca 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 1725/25
2
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego
wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale
także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego
sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych
ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego
wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
I CSK 1725/25
3
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12
grudnia 2008 r., II PK 220/06).
Według skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
sprowadzające się do pytania:
„Czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie
nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego
albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi
(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy
upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo
upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.) i tym samym podlega
zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art.
144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. up. do czasu rozpoznania zgłoszenia
wierzytelności na liście wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia
wierzytelności na liście i wyczerpania trybu określonego ustawą?”
Jednocześnie według skarżącego w sprawie zachodzi potrzeba wykładni
przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności
w orzecznictwie sądów tj.: art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw.
z art. 145 ust. 1 pr. up. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw.
z art. 145 ust. 1 pr. up.
Przedstawione przez skarżącego, jako przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania, zagadnienie prawne zostało rozstrzygnięte uchwałą Sądu
Najwyższego z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której wskazano, że
postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem
o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone
przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie
I CSK 1725/25
4
jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości
w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. upad., a tym samym może być podjęte z chwilą
ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
W uzasadnieniu powołanej uchwały przyjęto, iż niewskazanie w art. 145 ust.
1 pr. upad. wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego
rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...) o wierzytelność, która podlega
zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań
z art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest
sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie
stwarza zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia procesowego
o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. Na rzecz
wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania art. 145 ust. 1 pr.
upad., wobec czego prowadzone w nich postępowania powinny być podejmowane
z chwilą ustalenia osoby syndyka, przemawia więc także ten argument, że
w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu. Podmioty
poszukujące ochrony prawnej w sprawach o ustalenie nie miałyby bowiem
możliwości uzyskania tej ochrony - co najmniej do czasu wyczerpania trybu
zgłoszenia wierzytelności, pozostającej w takim związku z żądaniem z art. 189
k.p.c., że ustalenie istnienia lub nieistnienia określonego prawa lub stosunku
prawnego mogłoby przekładać się na ocenę podstaw umieszczenia danej,
zgłoszonej wierzytelności na liście.
To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr. upad. z ustaleniem listy
wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi
o fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie.
W razie wystąpienia z żądaniem zasądzenia sensem tamowania rozpoznania
sprawy w postępowaniu prowadzonym na zasadach ogólnych jest możliwość
dochodzenia ochrony prawnej w procedurze związanej z ustaleniem listy
wierzytelności. Zbieżne rozwiązanie nie zostało przewidziane dla żądania ustalenia
prawa lub stosunku prawnego, które nie ma swego odpowiednika w toku
sporządzania listy wierzytelności. W konsekwencji sprawa z art. 189 k.p.c. może
toczyć się na zasadach ogólnych, tyle że z udziałem syndyka a nie samego
I CSK 1725/25
5
upadłego. Cel art. 145 ust. 1 pr. upad., jakim jest zatamowanie biegu postępowań
sądowych, które mogą stać się zbędne wskutek umieszczenia wierzytelności na
liście, nie jest bowiem aktualny w odniesieniu do spraw o ustalenie (zob. uchwała
Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r., III CZP 5/24).
Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
wątpliwości nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
M.L.
[SOP]
