I CSK 1702/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
24 października 2025 r.
SSN Kamil Zaradkiewicz
na posiedzeniu niejawnym 24 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku J.G. i B.G.
z udziałem Skarbu Państwa - Starosty B.
o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej J.G. i B.G.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze
z 13 stycznia 2025 r., II Ca 854/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od J.G. i B.G. na rzecz Skarbu Państwa –
Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 2025
(dwa tysiące dwadzieścia pięć) zł tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia wnioskodawcom do dnia zapłaty.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 13 stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
w sprawie z wniosku J.G. i B.G. z udziałem Skarbu
Państwa - Starosty B. o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, na
skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Bolesławcu
I CSK 1702/25
2
z 11 lipca 2024 r., I Ns 220/23, oddalił apelację (pkt I); zasądził do wnioskodawców
na rzecz uczestnika kwotę 1350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia
uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o kosztach postępowania do dnia zapłaty (pkt
II).
Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu drugiej
instancji, zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie
zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie przez Sąd Najwyższy co do
istoty sprawy w sposób wskazany w skardze kasacyjnej. Wnioskodawcy wnieśli
ponadto o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawców solidarnie kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, który
wnioskodawcy sformułowali w postaci następującego pytania: czy możliwe jest
uznanie, że przeniesienie przez wnioskodawców prawa własności nieruchomości
na rzecz innego podmiotu nie może świadczyć, iż weszli oni następnie w
posiadanie tej nieruchomości w dobrej wierze, w sytuacji gdy podmiot na rzecz
którego własność nieruchomości została przeniesiona został wykreślony z rejestru i
przestał istnieć, a więc utracił byt prawny?
Uczestnik, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej
Polskiej, złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnioskodawców, w której wniósł
o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie od skarżących na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
I CSK 1702/25
3
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne
jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z
nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego
(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wnioskodawcy wskazali występowanie w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego.
I CSK 1702/25
4
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zagadnienie
prawne powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,
a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(postanowienie SN z 20 maja 2021 r., II CSK 132/21).
Takie zagadnienie powinno zostać sformułowane wraz z przytoczeniem
argumentów prawnych, świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 r.,
nr 1, poz. 11; z 7 czerwca 2005 r., V CKN 3/05; z 16 marca 2007 r., III CSK 34/07).
Konieczne jest też wskazanie argumentów przekonujących o istotności zagadnienia
(zob. postanowienie SN z 24 lipca 2007 r., IV CSK 207/07). Ponadto, ma to być
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie
może przyczynić się do rozwoju prawa (postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC
2002, nr 12, poz. 151; z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08).
Sposób, w jaki skarżący kasacyjnie sformułowali i uzasadnili zagadnienie
prawne, które w ich ocenie, występuje w niniejszej sprawie, nie odpowiada
wymogom wynikającym z utrwalonego orzecznictwa SN.
Zagadnienie przedstawione przez uczestników sprowadza się do pytania
o czysto incydentalnym i kazuistycznym charakterze, o czym świadczy to, że jest
w nim mowa o konkretnym zachowaniu uczestników, którego ocena prawna
miałaby zostać dokonana przez Sąd Najwyższy. Jest to zatem w istocie pytanie o
trafność rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd drugiej instancji. Sformułowane
zagadnienie nie zawiera natomiast elementów, które mogłyby pozwolić na
sformułowanie przez Sąd Najwyższy - w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej -
ogólnego stanowiska o uniwersalnym charakterze. Formułowanie zagadnień
prawnych w formie tego rodzaju pytań nie pozwala przyjąć, że w sprawie zachodzi
przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN
z 9 października 2023 r., I CSK 4314/22).
I CSK 1702/25
5
Ponadto w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania skarżący ograniczyli się w istocie do zreferowania stanowiska zajętego
przez Sądy obu instancji. W związku z powyższym, nawet gdyby zagadnienie
prawne zostało sformułowane w sposób abstrakcyjny, to, mając na uwadze
wskazaną wyżej strukturę uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania,
i tak brak byłoby podstaw do przyjęcia skargi do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Skarżący nie przedstawili bowiem żadnych argumentów na rzecz istotności
zagadnienia ani możliwych sposobów jego rozstrzygnięcia, ani również własnego
stanowiska wobec sformułowanego zagadnienia.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł
na podstawie art. 98 § 1 i 11, 99, 108 § 1 w zw. z art. 13 § 2 w zw. z art. 520 § 2 w
zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z § 5 ust. 1, § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4
pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w
sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
SSN Kamil Zaradkiewicz
M.O.]
[a.ł]
