I CSK 1675/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
25 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.G. i E.G.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 14 grudnia 2023 r., I ACa 1926/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 1675/24
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.
w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z
nieadekwatnego sformułowania żądania pozwu w aspekcie art. 189 k.p.c. i z
błędnego uznania spornej umowy kredytu za nieważną, podczas gdy zawarte w tej
umowie postanowienia przeliczeniowe nie mogły zostać uznane za abuzywne,
ponieważ stanowiłoby to bezpodstawne, nadmierne, ograniczenie swobody
gospodarczej banku. Wskazała również na występowanie w sprawie istotnych
zagadnień prawnych, dotyczących prawnej możliwości wydzielenia z klauzuli
indeksacyjnej klauzuli kursowej i utrzymania umowy kredytu w mocy, po
wyeliminowaniu z niej postanowień uznanych za abuzywne, oraz sposobu realizacji
obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie wobec konsumenta w
związku ze stwierdzeniem abuzywności postanowień umownych i ryzykiem upadku
umowy w związku z ich eliminacją.
Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu
szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu
Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego
prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.
Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą
zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych
przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.
m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,
OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr
10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
I CSK 1675/24
3
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.
Przytoczone we wniosku argumenty - w zestawieniu z zarzutami skargi
i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti - odnosiły się w przeważającym
zakresie do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą
(frankiem szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i
odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote
polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie,
lecz także wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu
Najwyższego w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w
orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do
utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się
zaskarżony wyrok (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu
Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz.
20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP
464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP
701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II
CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II
CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października
2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP
1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23;
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia
27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z
I CSK 1675/24
4
dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu
Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob.
zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank
BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P.
przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B.,
M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22,
ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).
W zakresie, w jakim wniosek odnosił się do sposobu sformułowania pozwu,
jako zmierzającego do ustalenia nieważności umowy, w kontekście art. 189 k.p.c.,
należało ponadto zauważyć, że interpretacja żądania pozwu, tak jak każdego
oświadczenia procesowego, wymaga uwzględnienia ogółu okoliczności sprawy. W
judykaturze przyjmuje się, że petitum pozwu, które zmierza do ustalenia
nieważności umowy, może być interpretowane jako mieszczące się w granicach
określonych w art. 189 k.p.c. (por. np. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23
września 2010 r., III CZP 57/10, OSNC 2011, nr 2, poz. 14 i z dnia 15 września
2020 r., III CZP 87/19, OSNC 2021, nr 2, poz. 11 oraz wyroki Sądu Najwyższego z
dnia 6 listopada 2015 r., II CSK 56/15, z dnia 17 lutego 2016 r., III CSK 148/15, z
dnia 10 maja 2021 r., I CSKP 64/21, OSNC 2022, nr 3, poz. 28 i z dnia 20 czerwca
2022 r., II CSKP 701/22). Oczywiste jest na tym tle, że okoliczność, iż w jednym z
orzeczeń wyrażono odmienne stanowisko, oceniające to dominujące podejście jako
„liberalne”, nie świadczy o tym, iżby wyrok oparty na zapatrywaniu przeważającym
był oczywiście wadliwy.
W tym stanie rzeczy – w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym,
jak również orzecznictwem Sądu Najwyższego – wywody wniosku nie stwarzały
podstawy do przyjęcia, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a tym bardziej, że
jest ona zasadna w sposób ewidentny i widoczny już prima vista, co zakłada
przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 2 k.p.c. Wniosek nie ujawniał również
potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim
materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi
kasacyjnej.
I CSK 1675/24
5
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[SOP]
[a.ł]
