I CSK 1631/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
14 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 14 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie upadłego P. S.
z udziałem Skarbu Państwa - Sąd Rejonowy […], Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział […], Banku […] spółki akcyjnej w […], Skarbu Państwa -
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.
przy udziale R. L. Syndyka Masy Upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej
działalności gospodarczej
w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycieli lub umorzenia zobowiązań,
na skutek skargi kasacyjnej upadłego P. S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi
z 1 grudnia 2023 r., XIII Gz 445/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od P. S. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 2700 zł (dwa tysiące
siedemset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia obowiązanemu
niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
I CSK 1631/24
2
1. Postanowieniem z 1 grudnia 2023 r., Sąd Okręgowy w Łodzi, w sprawie
upadłościowej P. S. - osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej z
udziałem wierzycieli Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego […], Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddział […], Banku […] spółka akcyjna w […], Skarbu
Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., w przedmiocie ustalenia planu
spłaty wierzycieli lub umorzenia zobowiązań, na skutek zażalenia upadłego na
postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 25 sierpnia 2023
r., oddalił zażalenie.
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł P. S.
zaskarżając postanowienie w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
I CSK 1631/24
3
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
I CSK 1631/24
4
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący podnosił pominięcie
przez Sąd Okręgowy „w postępowaniu zażaleniowym dowodu z dokumentu -
zaświadczenia lekarskiego z dnia 29 sierpnia 2023 r., z którego to dokumentu
wynika w sposób kategoryczny, że upadły nie jest zdolny do podjęcia pracy
zarobkowej” na skutek czego powinno nastąpić „umorzenie zobowiązań upadłego
bez ustalenia planu spłaty, jako że sytuacja osobista upadłego w oczywisty sposób
wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach
planu spłaty wierzycieli”.
Skarżący polemizując z ustaleniami Sądów meriti, w rzeczywistości neguje
ustalenia faktyczne poczynione na etapie postępowania rozpoznawczego.
Tymczasem, pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie
można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np.
postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Wskazać trzeba, że zarzut
naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w aktualnym stanie prawnym, nie może stanowić
skutecznej podstawy kasacyjnej. Jednak przedmiotowa skarga kasacyjna w
znacznej mierze faktycznie dotyczyła właśnie tego przepisu (choć nie został on
bezpośrednio wymieniony w zarzutach skargi kasacyjnej lub we wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej), na co wskazuje treść uzasadnienia wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje jednak samej
oceny dowodów, a jedynie jej legalność. Można bowiem zakwestionować sposób
zebrania materiału dowodowego z naruszeniem przepisów regulujących
postępowanie dowodowe; w takim wypadku obowiązkiem skarżącego jest
przytoczenie tych przepisów i wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to
naruszenia miało. Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej
nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd
Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.). Właśnie w zakresie ustaleń
faktycznych Sąd Okręgowy wypowiedział się jasno i precyzyjnie, dokonując
I CSK 1631/24
5
jednocześnie oceny zarzutów podnoszonych w zażaleniu.
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, skupiający się jedynie na ocenie materiału dowodowego, nie może
być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w ramach przesłanki
określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.
Na ten aspekt zwrócono również uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a
przywoływanie wskazanych tam argumentów Sąd Najwyższy uznaje za zbędne w
tym miejscu.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c., art. 32
ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej
Polskie. Zasądzone koszty obejmują wynagrodzenie za zastępstwo procesowe
ustalone według stawki minimalnej (§ 8 ust. 1 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie).
[r.g.]
