I CSK 1570/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
26 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Starosty B.
przeciwko P. spółce akcyjnej w K.
o wydanie,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z 29 listopada 2023 r., I ACa 1351/21,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II.
zasądza
od
P.
spółki
akcyjnej
w K. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej 5 400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych)
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanej niniejszego
postanowienia do dnia zapłaty.
A.W.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 29 listopada 2023 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił
zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 31 maja 2021 r. w ten sposób,
I CSK 1570/24
2
że: (1) nakazał pozwanemu wydanie powodowi działek o numerach: a) […], […],
[…], […], […], […] objętych księgą wieczystą […], b) […], […], […], […] objętych
księgą wieczystą […], c) […], […], […], […] objętych księgą wieczystą […], d) […]
objętej księgą wieczystą […], (2) w pozostałym zakresie powództwo oddalił, (3)
zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej koszty procesu (pkt I), a także zasądził od pozwanego na
rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej koszty
postępowania apelacyjnego (pkt II).
Pozwana P. spółka akcyjna w K. na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art.
3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z
uwagi na to, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w zakresie
podniesionych zarzutów naruszenia przepisu prawa materialnego przez błędną
jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w przypadku gdyby Sąd Najwyższy
nie podzielił oceny skarżącej, wnisła o rozpoznanie skargi kasacyjnej z uwagi na
potrzebę wykładni przepisów art. 348 k.c. i art. 6 k.c., względnie z uwagi na
występujące istotne zagadnienie prawne.
Powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i o zasądzenie kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
I CSK 1570/24
3
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się
w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych
lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis
prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu
Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy
dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne
jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej
w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu
Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Skarżący, mimo powołania się we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania na występujące w sprawie powyższe przesłanki, to znaczy istotne
zagadnienie prawne oraz potrzebę wykładni przepisu art. 348 k.c., nie dochował
I CSK 1570/24
4
wymogów stawianych przed autorem skargi kasacyjnej w tym zakresie. Skarżący
poza zacytowaniem przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., nie sformułował żadnego
zagadnienia prawnego ani nie wskazał przyczyn, dla których należałoby uznawać je
za istotne. Nie sposób twierdzić, aby zręby przedstawionych przez skarżącego
twierdzeń można było uznać za pogłębione.
Co zaś się tyczy potrzeby wykładni przepisu art. 348 k.c., to w zasadzie
skarżący ograniczył się do subiektywnego zasygnalizowania wątpliwości w zakresie
rozumienia powołanego przez siebie przepisu, który stał się podstawą
rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Niemniej, skarżący zaniechał próby podołania
obowiązkowi przytoczenia orzeczeń, które zapadały w tożsamych stanach
faktycznych i przy stosowaniu identycznych przepisów, a które jednocześnie
prowadziłyby do wydania w takich przypadkach skrajnie różnych wyroków przez
różne sądy, i to mimo podobieństwa rozsądzanych w danych sprawach kwestii.
Skarżący w istocie wyraził bliżej niedookreślone rozważania bez ścisłego
powiązania ich z rolą przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej można stwierdzić wówczas,
gdy naruszenie przepisów prawa, którego dopuścił się Sąd meriti przy wydawaniu
orzeczenia, widoczne jest prima facie, czyli bez konieczności przeprowadzania
wnikliwych analiz prawnych. Na skarżącym ciąży powinność przedstawienia
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej uzasadnienia nie dowolnego
kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego,
lecz tylko takiego, które prowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Skonstruowany przez skarżącego wywód prawny powinien wykazać,
że rozstrzygnięcie sądu obarczone jest szczególną wadą dostrzegalną dla osoby
dysponującej podstawową wiedzą prawniczą. O oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej nie jest władna przesądzić sama strona, lecz kompetencję do tego ma
Sąd Najwyższy na etapie badania czy wystąpiły przesłanki tzw. przedsądu.
Skarżący nie sprostał również i temu obowiązkowi, gdyż w jego wywodach
zabrakło odniesienia się do wyjaśnienia Sądowi Najwyższemu, gdzie upatruje
szczególnej wady wydanego orzeczenia, spowodowanego rażącym naruszeniem
przepisu, na które się powołuje. Wypada przy tym zauważyć, że skarżący nie
I CSK 1570/24
5
dokonał w zasadzie szczególnego wyodrębnienia uzasadnienia przesłanek
instytucji tzw. przedsądu od treści uzasadnienia odnoszącej się do podstaw
kasacyjnych, a w związku z tym zakłócił rolę przepisu art. 3989 § 1 k.p.c., która
koncentruje się na wyselekcjonowaniu skarg kasacyjnym odnoszących się do
ważkich problemów, których rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy miałoby
uniwersalny charakter i przyczyniłoby się do rozwoju orzecznictwa w zakresie
skarżonych przepisów.
Lektura motywów pisemnych nie potwierdza przy tym, aby Sąd Apelacyjny
zastosował powołane przez skarżącego przepisy w sposób świadczący
o oczywistym, rażącym ich naruszeniu oraz, aby to naruszenie spowodowało
funkcjonowanie w obrocie rozstrzygnięcia naruszającego fundamentalne zasady
sprawiedliwości.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). O kosztach postępowania Sąd Najwyższy
orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 3 ustawy
z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej
w związku z 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
A.W..
[a.ł]
