I CSK 1568/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
21 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku S.N.
z udziałem Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa J.
i L.M.
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa
J.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Zamościu
z 30 listopada 2023 r., I Ca 440/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kwotę 900 zł
(dziewięćset złotych) tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego - z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia
zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
I CSK 1568/24
2
1. Postanowieniem 14 czerwca 2023 r. Sąd Rejonowy w Janowie Lubelskim
stwierdził, że wnioskodawca S.N. syn J. i E. nabył przez zasiedzenie z dniem 1
października 2005 r. własność nieruchomości położonych w J.: (i) oznaczonej w
ewidencji gruntów jako działki nr [...] o powierzchni 0,2090 ha i nr […] o powierzchni
0,1657 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], oraz (ii) oznaczonej w ewidencji gruntów
jako działka nr [...] o powierzchni 0,1359 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] (pkt I)
oraz orzekł w sprawie kosztów postępowania (pkt II).
2. Na skutek apelacji wniesionej przez uczestnika – Skarbu Państwa - Lasów
Państwowych Nadleśnictwo J. – Sąd Okręgowy w Zamościu postanowieniem 30
listopada 2023 r. oddalił apelację (pkt I) i orzekł w sprawie kosztów postępowania
apelacyjnego (pkt II).
3. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł uczestnik
– Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. Skarżący wniósł o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłankę określoną w art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżący stwierdził, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy prawa
materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 172 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 336
k.c. oraz błędną wykładnię art. 336 k.c. w zw. z art. 172 § 1 i 2 k.c.
4. Wnioskodawca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odrzucenie
skargi kasacyjnej, ewentualnie o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, a w razie jej przyjęcia – o oddalenie skargi kasacyjnej a także o
zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że
I CSK 1568/24
3
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Na tle podniesionej przez skarżącego przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa,
nawet oczywiste, przesądza o zasadności skargi kasacyjnej (zob. postanowienia
SN z 15 lutego 2007 r., V CSK 485/06 i z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Funkcją
postępowania kasacyjnego nie jest weryfikowanie wszelkich naruszeń prawa w
toku postępowania przed sądami meriti, w tym także przed sądem odwoławczym.
Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie odpowiada jednocześnie
w pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez wydanie zaskarżonego
orzeczenia (zob. postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK 512/07). W
orzecznictwie przyjmuje się, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje (a zatem nie musi wyłącznie rozstrzygać) per se nawet oczywiste
naruszenie konkretnego przepisu, lecz istotny jest skutek polegający na wydaniu
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob.
postanowienia SN: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02; z 11 stycznia 2008 r., I UK
285/07; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08; z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08; z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15; z 18 maja 2023 r., I CSK 855/23). Oczywista
nietrafność wyroku ma być konsekwencją ewidentnego naruszenia prawa (zob.
postanowienia SN z 26 kwietnia 2010 r. II CSK 36/2010 i z 30 listopada 2010 r. I
I CSK 1568/24
4
CSK 359/10). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego
prawnika, a zatem przy zastosowaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby pogłębionej analizy, przeprowadzania dłuższych badań lub dociekań,
podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie, bowiem
orzeczenie sądu ad quem jest oczywiście nieprawidłowe (zob. postanowienia SN z
15 lipca 2015r., IV CSK 17/15 i z 14 lutego 2020 r., V CSK 483/19). Innymi słowy,
uchybienia powinny być dostrzegalne w sposób oczywisty dla osoby mającej
wyższe wykształcenie prawnicze (zob. postanowienia SN: z 12 grudnia 2000 r., V
CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC
2001, nr 10, poz. 156; z 17 maja 2018 r., IV CSK 601/17; z 13 czerwca 2018 r., II
CSK 71/18; z 21 maja 2019 r., I CSK 219/19).
7. Twierdzenie skarżącego o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
sprowadza się przede wszystkim do zarzutu, iż sąd drugiej instancji nie dokonał w
istocie ustaleń faktycznych wskazujących na samoistne posiadanie nieruchomości
leśnych przez wnioskodawcę i jego poprzednika. Ponadto skarżący zarzucił, że sąd
meriti przywiązał istotną wagę do faktu, że właściciel nieruchomości zachowywał
się w sposób bierny, że nie interesował się nieruchomością. Zarzuty te w istocie
sprowadzają się do polemiki z ustaleniami faktycznymi i dokonaną przez sąd oceną
dowodów. Jednakże w postępowaniu kasacyjnym jest to niedopuszczalne. Zgodnie
bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest sądem prawa,
a nie sądem faktu i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny dowodów
przeprowadzonej przez sąd drugiej instancji, jak również kontroli prawidłowości
dokonanych ustaleń faktycznych (zob. wyrok SN z 5 stycznia 2011 r., III CSK
72/10). Sąd Najwyższy jest tym samym związany ustaleniami faktycznymi
dokonanymi przez sąd powszechny. Oznacza to niedopuszczalność powoływania
się przez skarżących na wadliwość orzeczenia sądu drugiej instancji, polegającą na
ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również we
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie SN z 15
października 2020 r., IV CSK 136/20).
8. Dalsze wywody skarżącego mające potwierdzać oczywistą zasadność
skargi kasacyjnej są oderwane od ustaleń i ocen poczynionych przez sąd
I CSK 1568/24
5
odwoławczy. Skarżący twierdzi bowiem, iż Sąd Okręgowy uznał, że ze względu na
specyfikę nieruchomości leśnych dla stwierdzenia posiadania samoistnego
wystarczający jest element fizyczny władztwa i nie jest konieczna wola (zamiar)
władania nieruchomością dla siebie. Trudno jednak takie ustalenia wywieźć z treści
uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Natomiast ewentualne zastrzeżenia
skarżącego względem ocen prawnych dokonanych przez sąd pierwszej instancji
nie są przedmiotem kontroli merytorycznej dokonywanej przez Sąd Najwyższy w
postępowaniu kasacyjnym. Z kolei pozostałe uwagi skarżącego, ograniczające się
do eksponowania zagrożeń jakie niosą tego rodzaju sprawy dla uczestnika
postępowania, mają charakter pozaprawny i jako takie nie zawierają treści
argumentacyjnej wymagającej odniesienia się przez Sąd Najwyższy.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
§ 11 i § 3 k.p.c. oraz § 2 pkt 5 w zw. z § 5 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności adwokackie.
(G.N.-J.)
[r.g.]
