I CSK 1567/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
25 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w Kamińsku
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej M. K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
z 30 marca 2023 r., I ACa 913/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego powoda,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu;
3. przyznaje adw. J. D. od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Białymstoku kwotę 240 (dwieście czterdzieści
00/100) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług
tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
I CSK 1567/24
2
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód M. K. powołał
się na istotne zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 417 k.c. w związku z art.
102 pkt 1 k.k.w. i art. 67 § 1 k.k.w. Wskazał również – w zbliżonym kontekście – na
potrzebę wykładni art. 417 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 102 k.k.w. i na oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis
prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
I CSK 1567/24
3
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, aby w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne. Argumentacja
powoda zmierzała nie tyle do poddania ocenie Sądu Najwyższego abstrakcyjnego
zagadnienia prawnego bądź problemu interpretacyjnego mającego swoją podstawę
w ponadstandardowych trudnościach wykładniczych w zakresie art. 417 k.c. w
powiązaniu ze wskazanymi we wniosku przepisami ustawy – Kodeks karny
wykonawczy, względnie w rozbieżnościach w judykaturze powstałych na tle tych
przepisów, lecz stanowiła osadzoną w okolicznościach konkretnej sprawy próbę
polemiki ze stanowiskiem Sądów meriti. Dostrzec należało przy tym, że oddalenie
powództwa i apelacji w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem miało swoją
zasadniczą podstawę w warstwie faktycznej sporu i wynikało z niewykazania przez
powoda (art. 6 k.c.), aby warunki pobytowe w celi odbiegały od wymagań
stawianych w tej mierze w obowiązującym stanie prawnym, przy zanegowaniu w
znacznym zakresie przez Sądy meriti wiarygodności zeznań powoda i części
świadków. Płaszczyzna ta pozostaje poza granicami kognicji Sądu Najwyższego w
postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 k.p.c.), toteż podjęta w skardze próba
częściowego podważania tego aspektu zaskarżonego wyroku nie mogła okazać się
skuteczna.
Uzupełniająco należało zauważyć, że pogląd Sądu Apelacyjnego, według
którego osoba osadzona musi liczyć się z niedogodnościami związanymi z istotą
odbywania kary izolacyjnej, nie jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż w ocenie
Sądu niezachowanie właściwych warunków bytowych w miejscu odbywania kary
pozbawienia wolności należy postrzegać jako jeden z elementów tej kary.
Niezależnie od tego trzeba zwrócić uwagę, że złożony w skardze wniosek o
przyjęcie jej do rozpoznania ujawniał wyraźną argumentacyjną sprzeczność,
przyoblekając te same kwestie prawne w ramy przyczyn kasacyjnych określonych
w art. 398 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Jasne jest tymczasem, że albo w sprawie występuje
zagadnienie prawne, a więc kwestia trudna, dotychczas nierozstrzygnięta i
I CSK 1567/24
4
wymagająca pogłębionej analizy, ewentualnie – potrzeba wykładni relewantnych
przepisów na szczeblu Sądu Najwyższego z racji ich ponadprzeciętnego stopnia
trudności albo też skarga jest zasadna w sposób oczywisty, co zakłada
niewystępowanie w sprawie żadnych zagadnień prawnych, poważnych wątpliwości
interpretacyjnych lub rozbieżności w orzecznictwie (por. np. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, z dnia 29 lipca 2015 r.,
I CSK 980/14, i z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w
postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 26 w związku z
§ 16 ust. 4 pkt 2 i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14
maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu
terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z
urzędu (Dz. U. poz. 763).
[SOP]
[r.g.]
