I CSK 1553/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
4 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 4 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.J.
z udziałem M.J.1, H.W. i H.J.
o dział spadku i zniesienie współwłasności,
na skutek skargi kasacyjnej M.J.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łomży
z 30 listopada 2023 r., I Ca 255/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. stwierdza, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą
koszty postępowania związane ze swym udziałem
w sprawie.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
I CSK 1553/24
2
wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Wnioskodawczyni wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
z uwagi na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), mającą wynikać
z naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 391 § 1
i art. 387 § 21 pkt 2 oraz art. 378 § 1 k.p.c. przez nieujawnienie w uzasadnieniu
zaskarżonego postanowienia takich stwierdzeń, które by świadczyły o rozpoznaniu
zarzutów apelacji, wymienionych przez nią w pkt 1, 2 i 3 tego środka zaskarżenia.
Skarżąca przytoczyła także art. 328 § 2 i art. 378 § 1 k.p.c., określające obowiązki
sądu drugiej instancji w postępowaniu apelacyjnym, których nie wykonał Sąd
orzekający w sprawie.
Zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą uzasadnienie oczywistej zasadności
skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania
się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów
prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do
jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono
widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu
wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Nie chodzi przy
tym o naruszenie jakiegokolwiek przepisu zastosowanego lub niezastosowanego
przez sąd w toku rozpoznawania sprawy, lecz o naruszenie, które – gdy rzecz
dotyczy prawa procesowego – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie był dział spadku i zniesienie
współwłasności, a to oznacza, że na jej wynik mogłoby wpłynąć nieprawidłowe
określenie udziałów uczestników działu we wspólnym prawie, nie zaś informacje
o stanie posiadania przedmiotu działu z odległej przeszłości, jeśli nie towarzyszy
temu zgłoszenie roszczeń pieniężnych zmierzających do rozliczenia nakładów na
rzecz lub korzyści czerpanych z jej posiadania. Wnioskodawczyni także w skardze
kasacyjnej nie zarzuca, żeby Sądy meriti wadliwie określiły udziały uczestników
w przedmiocie działu, w tym i w tych nieruchomościach, które wnioskodawczyni
chciałaby z działu uzyskać w naturze.
I CSK 1553/24
3
Szczegółowe informacje na temat tego, z których nieruchomości będących
przedmiotem postępowania i w jaki sposób korzysta wnioskodawczyni, a z których
uczestnicy postępowania, wynikają z przeprowadzonego w sprawie dowodu z opinii
biegłego i były wystarczające do podjęcia decyzji co do sposobu podziału
gospodarstwa w naturze między współuprawnionymi. Nieruchomości, o które
zabiega wnioskodawczyni są przez nią wydzierżawiane, a do produkcji rolnej
wykorzystują je dzierżawcy nie ona sama. Zmiana właściciela nieruchomości nie
musi zatem wpłynąć na sposób korzystania z nich.
Sądy meriti wyjaśniły, z jakiego powodu proponowany przez
wnioskodawczynię podział nieruchomości pozostających we współwłasności jej
i uczestników nie zyskał akceptacji. Było tak dlatego, że wnioskodawczyni, nie
prowadząca gospodarstwa rolnego na przedmiocie działu, zabiegała o przyznanie
jej w naturze najatrakcyjniejszych gruntów w całym kompleksie, o wartości znacznie
przenoszącej jej udział we współwłasności. Tymczasem w wyniku zniesienia
współwłasności każdy z uprawnionych powinien – jeżeli to prawnie i faktycznie
możliwe (art. 211 k.c.) – otrzymać w naturze powstałą z podziału rzecz o wartości
odpowiadającej jego udziałowi w prawie do przedmiotu działu. Dopłaty służą
wyłącznie do niezbędnego wyrównywania pomiędzy uczestnikami podziału wartości
przyznawanych im rzeczy i praw. Wnioskodawczyni dąży natomiast do uzyskania
z podziału gruntów daleko przenoszących jej udział w nim.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 oraz art. 108 § 2 i art.
520 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
(R.N.)
[a.ł]
