I CSK 1546/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
30 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości J.Ż.
przeciwko Ł.Ż.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,
na skutek skargi kasacyjnej Ł.Ż.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 6 listopada 2024 r., II Ca 1899/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Ł.Ż. na rzecz Syndyka masy upadłości J.Ż. 2700
(dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
[J.T.]
I CSK 1546/25
2
UZASADNIENIE
Pozwany Ł.Ż. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego
w Krakowie wydanego na skutek apelacji powoda syndyka masy upadłości J.Ż. od
wyroku Sądu pierwszej instancji w sprawie o uznanie czynności prawnej
za bezskuteczną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący
wskazał oczywistą zasadność skargi. W krótkim, dwuzdaniowym uzasadnieniu
wniosku skarżący wyraził przekonanie, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił, iż
kwestionowana czynność prawna nie była pozorna, a także nietrafnie przyjął, że
dłużnik (ojciec pozwanego) działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
choć dokonał on czynności prawnej, która – zdaniem skarżącego – nie powodowała
zmiany w jego sytuacji majątkowej.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie
sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa
z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.
Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić
odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).
Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny
kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd
drugiej instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności
skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności
powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu
skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła
(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
Uzasadnienie wniosku powoda wymaganiom tym nie odpowiada, gdyż
sprowadza się do postawienia dwóch tez wyrażających stanowisko skarżącego,
I CSK 1546/25
3
lecz pozbawionych przedstawienia motywów, które miałyby przekonywać
o oczywiście błędnym rozstrzygnięciu Sądu Okręgowego – w zestawieniu
z oczywiście zasadną skargą kasacyjną. Już ta okoliczność wyklucza przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Uzupełniająco należy jednak wyjaśnić kilka podstawowych kwestii, które ujawniły
się w sprawie.
Wstępnie wypada przypomnieć, że kwestionowana obecnie czynność to
dokonana na rzecz pozwanego przez jego ojca darowizna nieruchomości.
Wcześniej nieruchomość ta została podarowana ojcu pozwanego przez siostrę
tegoż ojca (ciotkę pozwanego). Zamiarem pierwotnej właścicielki od początku było
przekazanie nieruchomości pozwanemu – darowizna na rzecz dłużnika (ojca
pozwanego) dokonana została w celu uzyskania korzyści podatkowej, tj. uniknięcia
podatku od darowizny.
W sprawie trafnie wyjaśniono, że żadna z umów darowizny nie była pozorna.
Przeciwnie, celem pierwszej z nich było rzeczywiście przeniesienie prawa
własności na ojca pozwanego – tak, by mógł on następnie darować to prawo
swojemu synowi. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że obu darowizn dokonano
w jednym akcie notarialnym. To, że ekonomicznym celem zbywczyni i ojca powoda
nie było zachowanie prawa własności po stronie pierwotnego obdarowanego, nie
zmienia faktu, że aby mógł on podarować nieruchomość pozwanemu (osiągając
przy tym zamierzony efekt w postaci zwolnienia od podatku od darowizny) musiał –
choćby przejściowo – stać się jej właścicielem. Brak zamiaru zachowania prawa
własności darowanej nieruchomości nie oznacza, że kwestionowana czynność była
pozorna w rozumieniu art. 83 § 1 zd. 1 k.c. Niewątpliwie bowiem celem wszystkich
zainteresowanych było przeniesie prawa własności spornej nieruchomości najpierw
na ojca pozwanego, a dopiero następnie – przez tego ojca – na skarżącego.
Gdyby oświadczenia woli składające się na którąkolwiek z obu tych umów
były dotknięte pozornością, to skarżący nie byłby właścicielem nieruchomości.
W odniesieniu do pierwszej umowy darowizny pozorność prowadziłaby bowiem do
sytuacji, w której ojciec pozwanego nigdy nie uzyskałby własności nieruchomości
i – wobec zasady nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet oraz
I CSK 1546/25
4
braku podstaw do działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych – nie
mógłby skutecznie przenieść tego prawa na rzecz syna. Z kolei w przypadku
drugiej umowy darowizny – przy założeniu ważności pierwszej z umów – pozorność
prowadziłaby do stanu, w którym prawo własności pozostałoby przy dłużniku; nie
nabyłby go natomiast skarżący. Teza skarżącego o tym, że oprócz czynności
symulowanych (dwóch darowizn) dokonano także trzeciej czynności
dyssymulowanej, w postaci darowizny na rzecz pozwanego od jego ciotki, nie
nadaje się z kolei do obrony chociażby (czyli niezależnie od innych przyczyn)
dlatego, że wspomniana czynność dyssymulowana byłaby nieważna z uwagi na
niezachowanie formy aktu notarialnego (zob. uchwałę SN z 9 grudnia 2011 r.,
III CZP 79/11).
O wystąpieniu przyczyny kasacyjnej w postaci oczywistej zasadności skargi
nie przekonuje również stanowisko skarżącego, że, darując nieruchomość synowi,
dłużnik nie spowodował zmiany swojej sytuacji majątkowej, gdyż ojciec skarżącego
(dłużnik) „przystępując do przedmiotowej umowy darowizny posiadał majątek
o dokładnie tej samej wartości co po jej dokonaniu” (s. 4 skargi kasacyjnej).
Przeciwnie, dłużnik w chwili dokonania darowizny na rzecz syna był bowiem
właścicielem nieruchomości – i dlatego możliwe było przeniesienie przez niego
prawa własności nieruchomości na rzecz skarżącego. Na skutek dokonania drugiej
darowizny dłużnik wyzbył się tego prawa. Utrata prawa własności niewątpliwie
stanowi „zmianę sytuacji majątkowej” po stronie dłużnika.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich
wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
I CSK 1546/25
5
[SOP]
