I CSK 1534/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
30 października 2025 r.
SSN Adam Doliwa
na posiedzeniu niejawnym 30 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.K. i P.K.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 16 listopada 2023 r., V ACa 912/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz każdego z powodów po 2700
(dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
(P.H.)
UZASADNIENIE
Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od
wyroku
Sądu
Apelacyjnego
w
Warszawie
z 16 listopada 2023 r., wydanego w sprawie z powództwa A.K. i P.K.
o zapłatę i ustalenie.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, bank wskazał na
oczywistą zasadność skargi polegającą na zastosowaniu art. 3851 § 1 k.c. do
umowy kredytu dewizowego (walutowego) z pominięciem charakteru umowy oraz
I CSK 1534/24
2
wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień dotyczących wypłaty i spłaty
kredytu, które w toku postępowania zostały uznane za abuzywne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista
zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej
wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym
o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną
z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,
I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,
I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,
I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,
I CSK 5328/22).
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany pod pozorem oczywistej
zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego
w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne
stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej
instancji. Pozwany ograniczył się do powołania jednego orzeczenia, z którym
sprzeczny jest zaskarżony wyrok.
Przedstawione w skardze kasacyjnej argumenty nie przekonują, że Sąd
Apelacyjny naruszył prawo materialne w taki sposób, który przekłada się na
I CSK 1534/24
3
konieczność uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Niedozwolone
postanowienia umowne (art. 3851 k.c.) to konstrukcja przeniesiona do polskiego
systemu z dyrektywy 93/13. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku
z 7 grudnia 2023 r. (C-140/22), wyjaśnił, że zgodnie z wykładnią Trybunału
art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, sformalizowane i złożone przed sądem
oświadczenie konsumenta nie może być odczytywane jako pozytywna przesłanka
ochrony wynikającej z dyrektywy, gdyż wyrażona w niej sankcja bezskuteczności
abuzywności powstaje z mocy prawa i ex tunc. Bezwarunkowa i działająca ex tunc
bezskuteczność abuzywna niedozwolonej klauzuli w rozumieniu
art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 skutkuje tym, że ewentualne oświadczenie
konsumenta może prowadzić jedynie do zrzeczenia się ochrony na jej podstawie
(pkt 57). Należy też zwrócić uwagę, że stwierdzenie przez Sąd meriti w umowie
niedozwolonych postanowień, także z urzędu, nie ma charakteru rozstrzygnięcia
konstytutywnego, lecz deklaratywny. Sąd stwierdza niedozwolony charakter
ocenianego postanowienia ze skutkiem wynikającym z ustawy (zob. uchwałę
siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2
i uchwałę SN z 6 kwietnia 2018 r., III CZP 114/17). Niedozwolone postanowienie
umowne w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. jest ex lege pozbawione mocy wiążącej od
samego początku i każdy organ orzekający w sprawie dotyczącej roszczenia
z umowy z udziałem konsumenta jest obowiązany uwzględnić ten stan z urzędu,
chyba że konsument temu się sprzeciwi, wyrażając następczo świadomą, wyraźną
i wolną zgodę na związanie tym postanowieniem. Uprawnienie zostało zastrzeżone
na korzyść konsumenta (zob. postanowienie SN z 30 września 2025 r.,
I CSK 3344/23, Lex 3921042).
Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118,
ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
I CSK 1534/24
4
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie
postanowieniami umowy.
5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron
odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład
całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały
w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
SSN Adam Doliwa
(P.H.)
I CSK 1534/24
5
[a.ł]
