I CSK 1485/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
23 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w W.
przeciwko K.W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej K.W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 20 października 2023 r., VII AGa 1297/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(A.G.)
UZASADNIENIE
Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze
kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący
wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w
art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i
uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –
zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi
kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach
I CSK 1485/24
2
Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Warszawie z 20 października 2023 r. (sygn. akt VII AGa 1297/22) pełnomocnik
pozwanego K.W. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłankach
określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., wskazując na istotne zagadnienie
prawne występujące w sprawie oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do
rozpoznania, w aspekcie powołanych przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi
do rozpoznania, należy stwierdzić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego
utrwalone jest stanowisko, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. może zostać
uznana za spełnioną jedynie wówczas, gdy skarżący przedstawi zagadnienie
prawne o charakterze nowym, dotychczas niewyjaśnionym w judykaturze, mające
znaczenie abstrakcyjne i wykraczające poza okoliczności konkretnej sprawy (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01; z 18 września
2012 r., II CSK 180/12; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 24 sierpnia 2016 r., II
CSK 94/16). Zagadnienie to powinno odpowiadać standardowi pytania prawnego
kierowanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., a więc dotyczyć poważnych
wątpliwości interpretacyjnych, których nie można usunąć przy zastosowaniu
powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13; z 14 września 2012 r., I UK
218/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15; z 24 października 2012 r., I PK 129/12).
Nie jest wystarczające samo sformułowanie pytania. Konieczne jest przedstawienie
możliwych, alternatywnych odpowiedzi oraz wykazanie, że rozstrzygnięcie
zagadnienia może przyczynić się do rozwoju prawa lub zapewnienia jednolitości
orzecznictwa (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II
PK 183/11; z 20 grudnia 2011 r., II PK 207/11; z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16;
z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18; z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17; z 26 kwietnia
I CSK 1485/24
3
2018 r., IV CSK 585/17; z 8 kwietnia 2018 r., V CSK 577/17). W judykaturze
podkreśla się, że istotne zagadnienie prawne musi mieć charakter problemu
jurydycznego o znaczeniu systemowym, którego wyjaśnienie wzbogaca dorobek
orzeczniczy Sądu Najwyższego, porządkuje istniejące linie interpretacyjne i
wzmacnia jednolitość stosowania prawa. Chodzi o zagadnienie, którego
rozstrzygnięcie nie sprowadza się do oceny prawnej jednostkowego stanu
faktycznego, lecz umożliwia udzielenie odpowiedzi o charakterze uniwersalnym,
mającej znaczenie także w innych, podobnych sprawach (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08). Przesłanka ta wyklucza
również takie kwestie, których wyjaśnienie nie miałoby znaczenia dla
rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym. Zagadnienie prawne musi
determinować sposób rozstrzygnięcia sprawy, a jego rozstrzygnięcie musi być
konieczne dla zastosowania prawa w danym stanie faktycznym.
Odnośnie zaś do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. należy zauważyć, że
warunki wymienione w tym przepisie odnoszą się rozłącznie do dwóch sytuacji: 1)
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i 2) wykładni
przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. W świetle
utrwalonego stanowiska judykatury, oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt
2 k.p.c.), wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej
sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym
rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia stosownych orzeczeń sądów
wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie,
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji
ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów
dotychczasowych dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze
niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto wykazanie związku między oczekiwaną
od Sądu Najwyższego wykładnią prawa, a wynikiem postępowania kasacyjnego
(por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., II CZ 102/02,
z a 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14 i z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
I CSK 1485/24
4
Postępowanie kasacyjne – poza sytuacją określoną w art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c. – nie służy realizacji indywidualnego interesu strony, lecz ma charakter
publicznoprawny. Jego celem jest zapewnienie jednolitości wykładni prawa oraz
rozwój jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II
CZ 178/99). Tym samym na etapie przedsądu brak jest podstaw do poszukiwania
przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wyłącznie w treści zarzutów
kasacyjnych czy też w uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej – obowiązek ich
wykazania spoczywa na stronie skarżącej i nie może być przedmiotem
rekonstrukcji dokonywanej przez Sąd Najwyższy. W konsekwencji ocena spełnienia
wskazanych przesłanek ogranicza się do analizy argumentacji przedstawionej w
uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi.
Należy przy tym pamiętać, że – jako nadzwyczajny środek zaskarżenia –
skarga kasacyjna nie może opierać się na zarzutach dotyczących ustaleń
faktycznych i oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami
faktycznymi przyjętymi za podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 3983 § 3 oraz
art. 39813 § 2 k.p.c.). Związanie to wyklucza, w efekcie, nie tylko przeprowadzenie
w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie
przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut
skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu
drugiej instancji, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub niewłaściwego
zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego
sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 12 czerwca 2006 r., IV CSK 100/06; z 10 sierpnia 2006 r., V
CSK 211/06).
Analizując powołane przez skarżącego przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania, Sąd Najwyższy stwierdza, że żadna z nich nie została wykazana w
sposób uzasadniający uwzględnienie wniosku na wskazanych podstawach. W
uzasadnieniu tego wniosku skarżący, posługując się niekiedy terminem „kasacja”,
odwołuje się do dwóch okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I CSK 1485/24
5
Pierwszą z okoliczności mających uzasadniać przyjęcie skargi do
rozpoznania skarżący wiąże z występowaniem istotnego zagadnienia prawnego,
które formułuje jako pytanie o możliwość ponoszenia przez profesjonalnego
pełnomocnika procesowego odpowiedzialności odszkodowawczej wobec
przeciwnika procesowego na podstawie art. 415 k.c. za czynności podejmowane w
toku postępowania procesowego. Jak wynika jednak z dalszego wywodu skargi,
zagadnienie to odnosi w istocie do czynności podejmowanych przez pełnomocnika
w postępowaniu egzekucyjnym. Tak przedstawione zagadnienie nie spełnia
przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zostało ono sformułowane w
oderwaniu od ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku,
które wiążą Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym (art. 3983 § 3 oraz art.
39813 § 2 k.p.c.). Skarżący abstrahuje bowiem od ustalenia, że odpowiedzialność
pozwanego została wywiedziona nie z samego faktu wykonywania zastępstwa
procesowego ani podejmowania czynności w imieniu mocodawcy, lecz z własnego
działania pozwanego ocenionego przez sądy meriti jako bezprawne i zawinione.
Podstawą przypisania odpowiedzialności było ustalenie, że pozwany mając wiedzę
o wcześniejszym zajęciu wierzytelności i prowadzonej już egzekucji, doprowadził
do wszczęcia i kontynuowania kolejnego postępowania egzekucyjnego
dotyczącego tego samego świadczenia, czym wyrządził szkodę powodowi. Tym
samym przedstawione zagadnienie nie odpowiada rzeczywistemu przedmiotowi
rozstrzygnięcia w sprawie. W istocie sprowadza się do pytania, czy profesjonalny
pełnomocnik może ponosić odpowiedzialność za własny zawiniony czyn
wyrządzający szkodę osobie trzeciej. Odpowiedź na tak postawione pytanie wynika
natomiast wprost z art. 415 k.c. oraz utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego
i nie stwarza potrzeby dokonywania pogłębionej wykładni tego przepisu. Zgodnie z
art. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej
naprawienia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że
odpowiedzialność deliktowa związana jest z naruszeniem obowiązku o charakterze
powszechnym, kreującego ogólne reguły prawidłowego postępowania. Samo
naruszenie obowiązku obligacyjnego nie jest wystarczające dla przypisania
odpowiedzialności deliktowej. Konieczne jest naruszenie obowiązku ciążącego na
każdym uczestniku obrotu prawnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu
I CSK 1485/24
6
z 24 stycznia 2020 r., II CSK 267/19, naruszenie zobowiązania samo przez się nie
stanowi zachowania bezprawnego w rozumieniu art. 415 k.c., konieczne jest
bowiem naruszenie obowiązku o charakterze powszechnym. Taki właśnie charakter
przypisały zachowaniu pozwanego Sądy obu instancji. Nie zostało zatem
przedstawione zagadnienie prawne mające charakter nowy, nierozstrzygnięty bądź
wymagający zasadniczej wypowiedzi Sądu Najwyższego, lecz kwestia
sprowadzająca się do zastosowania art. 415 k.c. do okoliczności konkretnej
sprawy.
Nie została wykazana również przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Skarżący wywodzi potrzebę wykładni art. 896 § 1 k.p.c. w związku z art. 444 k.c.,
art. 445 k.c. oraz art. 98 k.p.c., sprowadzającą się do odpowiedzi na pytanie, czy
zajęcie wierzytelności określonej jako wierzytelność z tytułu odszkodowania
obejmuje również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia, renty oraz kosztów
procesu wynikające z tego samego wyroku. Skarżący przedstawia sprawę jako
problem abstrakcyjnej wykładni pojęcia „odszkodowania” oraz relacji pomiędzy
odszkodowaniem, zadośćuczynieniem i rentą. Uzasadnienie wniosku pomija, że
rozstrzygnięcie Sądów obu instancji nie zostało oparte wyłącznie na abstrakcyjnej
wykładni wskazanych pojęć. Sądy meriti dokonały oceny całokształtu materiału
zgromadzonego w postępowaniu egzekucyjnym, treści konkretnych dokumentów
zgromadzonych w tym postępowaniu, w tym treści wniosku wierzycieli, treści
zawiadomienia o zajęciu wierzytelności oraz pozostałych dokumentów
znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego, i na tej podstawie ustaliły,
że zajęciem objęta została cała wierzytelność wynikająca z wyroku Sądu
Apelacyjnego w Łodzi. Użycie w treści zajęcia określenia „odszkodowanie” zostało
ocenione w kontekście całokształtu tych okoliczności. W rzeczywistości zatem
przedstawione zagadnienie zostało oparte na założeniu odmiennym od tego, które
przyjęto za podstawę zaskarżonego wyroku. Skarżący wychodzi bowiem z
założenia, że zajęcie obejmowało wyłącznie wierzytelność z tytułu odszkodowania
sensu stricto, podczas gdy Sądy obu instancji ustaliły, iż obejmowało ono całą
wierzytelność wynikającą z oznaczonego wyroku. Argumentacja skargi zmierza
więc w istocie do zakwestionowania ustaleń dotyczących zakresu zajęcia oraz
oceny dokumentów zgromadzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Nie zostały
I CSK 1485/24
7
również wykazane rozbieżności w orzecznictwie dotyczące wykładni art. 896 § 1
k.p.c. w stanach faktycznych analogicznych do rozpoznawanej sprawy. Powołane
przez skarżącego orzeczenia odnoszą się do odrębności roszczeń o
odszkodowanie i zadośćuczynienie na tle innych zagadnień prawnych, w
szczególności skutków ugody lub zakresu powagi rzeczy osądzonej. Nie dotyczą
natomiast problematyki zakresu zajęcia wierzytelności ustalanego na podstawie
treści konkretnej czynności egzekucyjnej. Dlatego też należy stwierdzić, że
skarżący nie wykazał ani potrzeby wykładni przepisu budzącego poważne
wątpliwości, ani występowania rozbieżności w orzecznictwie wymagających
wypowiedzi Sądu Najwyższego na wskazanej podstawie.
W istocie oba zagadnienia przedstawione przez skarżącego zostały
zbudowane na założeniach sprzecznych z ustaleniami faktycznymi przyjętymi za
podstawę zaskarżonego wyroku. Zarówno w odniesieniu do podstaw
odpowiedzialności pozwanego, jak i zakresu dokonanego zajęcia wierzytelności,
argumentacja uzasadnienia wniosku zmierza do podważenia ustaleń Sądów meriti.
Tymczasem skarga kasacyjna nie może służyć podważaniu ustaleń faktycznych
stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia pod pozorem przedstawiania
istotnego zagadnienia prawnego albo potrzeby wykładni przepisów prawa.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania koncentruje się natomiast
w znacznej mierze na wykazywaniu wadliwości zaskarżonego orzeczenia oraz
prezentowaniu własnej oceny okoliczności sprawy. Tymczasem skarga kasacyjna
nie pełni funkcji kolejnego środka odwoławczego służącego ponownemu badaniu
trafności rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie, lecz stanowi nadzwyczajny
środek zaskarżenia o dominującej funkcji publicznoprawnej. Dla wykazania
przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. nie jest zatem wystarczające samo
przekonanie skarżącego o błędności zaskarżonego wyroku lub polemika z
argumentacją sądów meriti. Z tych względów należało uznać, że nie zachodzą
przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 ani pkt 2 k.p.c.
Sąd Najwyższy nie dostrzegł także nieważności postępowania przed Sądem
drugiej instancji, którą w ramach kognicji określonej przepisem art. 39813 § 1 k.p.c.,
bierze pod uwagę z urzędu.
I CSK 1485/24
8
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
pozwanego do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w
odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.,
obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
pozwanego, która przegrał sprawę w postępowaniu kasacyjnym.
(A.G.)
[a.ł]
