I CSK 1452/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
20 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. K.
przeciwko Gminie Miasto L.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z 15 listopada 2024 r., XV Ca 169/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego 2700 zł (dwa tysiące siedemset
złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia powodowi do
dnia zapłaty.
M.L.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną powoda P. K. od wyroku Sądu Okręgowego
w Poznaniu z 15 listopada 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 1452/25
2
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który
jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał
przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio
sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle
zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą
możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego
zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z 9 kwietnia
2015 r., V CSK 547/14). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma
znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której
zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września
2012 r., II CSK 180/12, oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne
wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo
I CSK 1452/25
3
dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16).
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(por. postanowienia SN z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK
220/06).
Skarżący wskazał, że w jego ocenie w ramach niniejszej sprawy występuje
istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na następujące
pytania:
„Czy dotacja stanowi korzyść majątkową dla majątku beneficjenta zasilającą
ten majątek, jej zaniżenie skutkuje utratą korzyści po stronie beneficjenta,
natomiast gmina - z uwagi na specyfikę dotacji może - uchylając się przed
odpowiedzialnością odszkodowawczą za utracone korzyści - dowieść przyczyny
rezerwowej i albo zmniejszyć swoją odpowiedzialność, albo zupełnie ją znieść? Czy
też dotacja to jedynie cudze środki w czasowej dyspozycji beneficjenta dotacji, nie
zasilające jego majątku, zatem pozbawienie ich nie stanowi pozbawienia korzyści?”
Jednocześnie według skarżącego w sprawie zaistniała potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, „to jest art. 361 § 2 k.c.
w zw. art. 126 ustawy o finansach publicznych i w zw. z art. 251 ustawy z dnia 27
sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez wskazanie czy:
a) dotacja stanowi korzyść majątkową dla beneficjenta dotacji, a jej nie
wypłacenie (zaniżenie) jest pozbawieniem należnej korzyści rodzącym
I CSK 1452/25
4
odpowiedzialność odszkodowawczą (lucrum cessans), czy też korzyść z tytułu
dotacji ma jedynie charakter hipotetyczny, a sama dotacja korzyścią dla majątku
beneficjenta nie jest i nie zasila tego majątku,
b) odpowiedzialność organu dotującego, w przypadku zaniżenia dotacji
oświatowej, ogranicza się jedynie do straty (damnum emergens), tj. szkodę
stanowią jedynie wydatki (uszczuplenie) z majątku beneficjenta dotacji, poniesione
w celu realizacji zadania publicznego.”
Wskazywane przez skarżącego wątpliwości zostały już rozstrzygnięte
w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia
2022 r., II CSKP 668/22, wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2025 r., II CSKP
1922/22, wyrok Sądu Najwyższego z 30 lipca 2024 r., II CSKP 1792/22) natomiast
zasadnicze znaczenie w kontekście niniejszej sprawy ma uchwała Sądu
Najwyższego z 27 marca 2025 r., III CZP 46/23, w której wskazano, że w razie
wypłacenia zaniżonej dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 2b ustawy z dnia
7 września 1991 r. o systemie oświaty - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31
grudnia 2016 r. (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943) - osobie prowadzącej niepubliczne
przedszkole przysługuje w granicach określonych w art. 361 § 2 k.c. roszczenie
odszkodowawcze na podstawie art. 471 k.c. stosowanego per analogiam z tytułu
szkody spowodowanej wydatkowaniem własnych środków na realizację zadań
podlegających dofinansowaniu dotacją.
Niewypłacenie przez podmiot publicznoprawny odpowiedniej kwoty dotacji
stanowi jedynie źródło szkody (zdarzenie szkodzące), a zatem poszkodowany - to
jest podmiot uprawniony do dotacji - nadal, na ogólnych zasadach, musi podnieść
i wykazać, że poniósł szkodę w określonej wysokości. Szkodą nie jest więc samo
tylko nieotrzymanie świadczenia publicznoprawnego w należnej wysokości.
W ramach procesu o odszkodowanie konieczne jest wykazanie na przykład, że
osoba prowadząca przedszkole w celu realizacji zadań oświatowych, które powinny
były zostać sfinansowane z dotacji, wobec niewypłacenia dotacji w należnej
wysokości zaangażowała inne środki, co spowodowało doznanie przez tę osobę
określonego uszczerbku majątkowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia
2022 r., II CSKP 668/22).
I CSK 1452/25
5
Sądy obu instancji zasadnie zatem uznały, że dochodząc roszczenia
odszkodowawczego powód powinien był przytoczyć i udowodnić fakty wskazujące
na poniesienie przez niego szkody w określonej wysokości. Pozwana już
w odpowiedzi na pozew zwracała uwagę, że w reżimie odpowiedzialności
odszkodowawczej powód powinien wykazać szkodę, a tymczasem ograniczył się
do podania kwoty, o jaką w jego przekonaniu dotacja oświatowa została w danym
okresie zaniżona. Powód w dalszym toku rozpoznania sprawy nie sformułował
natomiast nawet konkretnych twierdzeń odnoszących się do poniesionej przez
niego szkody, w szczególności jej wysokości, sprowadzając swą argumentację
przede wszystkim do przytoczenia poglądów z tej grupy orzeczeń, które jako
szkodę traktują samo nieotrzymanie dotacji czy też przyjmujących koncepcję
szkody samoistnej, a tym samym upatrując poniesionej przez niego szkody jako
rachunkowej różnicy pomiędzy dotacją otrzymaną a wyliczoną jako prawidłowa
(por. pismo powoda z 18 listopada 2022r.). Wprawdzie powód podniósł, że
w objętym pozwem okresie źródłem finansowana przedszkola były m.in. jego środki
własne, w tym prywatne (pismo z 18 listopada 2022 r. - k. 140, pismo z 22 marca
2023 r. - k.215 i pismo z 4 kwietnia 2023 r. - k.230b), ale nie określił ich wysokości.
Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
wątpliwości nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania. Według Sądu
Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
M.L.
[a.ł]
I CSK 1452/25
6
