I CSK 1414/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Małgorzata Manowska
26 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R.W.
przeciwko Gminie Miejskiej […]
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej […]
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 12 grudnia 2024 r., I ACa 688/22,
(M.M.)
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Gminy Miejskiej […] na rzecz R.W. kwotę 8100
(osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od
strony pozwanej Gminy Miejskiej […] na rzecz R.W. kwotę
252 396 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Sąd ten ustalił, że powód jest właścicielem nieruchomości położonej w K.,
szczegółowo opisanej w uzasadnieniu, dla której w dniu 1 września 2017 r. powód
uzyskał decyzję decyzji nr […] o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy
budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem.
I CSK 1414/25
2
Uchwałą nr […] z 12 września 2018 r. Rada Miasta […] przyjęła, że
nieruchomość położona w K., podlega ustaleniom miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego „Dla wybranych obszarów przyrodniczych
miasta K."- […]. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego nieruchomość stanowiąca własność powoda znajduje się w terenie
rolniczym o podstawowym przeznaczeniu na użytki rolne, zadrzewienia,
oznaczonym na rysunku planu symbolem […].
W dniu 22 marca 2018 r. powód złożył wniosek w przedmiocie uzyskania
pozwolenia na budowę zamierzonej inwestycji: Budowa budynku mieszkalnego
jednorodzinnego z garażem.
Decyzją z 27 maja 2020 r Prezydent Miasta […] stwierdził – na podstawie
art. 65 ust. 1 ustawy z dnia o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym –
wygaśnięcie decyzji […] z 1 września 2017 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla
budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem. W uzasadnieniu organ
podał, że nieruchomość dla której ustalono warunki zabudowy objęta została
planem miejscowym, którego ustalenia są inne aniżeli w decyzji o warunkach
zabudowy.
Sąd I instancji wskazał, że określenie korzystania z nieruchomości może
nastąpić nie tylko w planie zagospodarowania przestrzennego, ale również
w decyzji o warunkach zabudowy oraz, że pojęcie „faktycznego sposobu
wykorzystania nieruchomości” nie odnosi się do konkretnego wykorzystania
nieruchomości przez właściciela, ale też do potencjalnych możliwości
wykorzystania gruntu.
Od wyroku Sądu I instancji pozwany wniósł apelację, którą wyrokiem
z 12 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił.
Od wyroku Sądu II instancji pozwany wniósł skargę kasacyjną, wskazując na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawna, które sprowadza się do
odpowiedzi na pytanie, czy w stanie prawnym obowiązującym po 1 stycznia 2018 r.
uzasadnione jest utożsamianie pojęcia korzystania z nieruchomości w sposób
dotychczasowy z możliwościami w tym zakresie wywodzonymi z decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej dla nieruchomości,
w szczególności zaś biorąc pod uwagę odwołanie się do wyników wykładni
I CSK 1414/25
3
literalnej znowelizowanych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (dalej: „u.p.z.p.”) w zakresie art. 37 ust. 11 ustawy z dnia
27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza ze
względu na jednoznaczne brzmienie punktu 1 tego przepisu, określającego sposób
wyceny nieruchomości na potrzeby ustalenia szkody na gruncie
art. 36 ust. 1 u.p.z.p.
Ponadto skarżący wskazał na konieczność wykładni przepisów prawa
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów: art. 36 ust. 1 u.p.z.p. w zw.
z art. 37 ust. 11 i 37 ust. 12 u.p.z.p. w stanie prawnym obowiązującym od dnia
1 stycznia 2018 r. w sytuacji, gdy bezpośrednio przed uchwaleniem planu nie
obowiązywał inny plan miejscowy tj. w sytuacji tzw. „luki planistycznej”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżącego obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga
kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie
realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie ilości przesłanek, wskazanych
w art. 3989 § 1 k.p.c. ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których
mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie
w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.
W przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom,
sądem trzeciej instancji, a nie jest przecież jego zadaniem dokonywanie korekty
ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej
indywidualnej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, przywołanie przyczyny
kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego
I CSK 1414/25
4
zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.
Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych
ocen danego zagadnienia (postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).
Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie
precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji
(postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego
skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu
w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie SN
z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).
Natomiast powołanie się na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,
określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne
mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,
a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących
w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez
sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
przepisu (zob. np. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;
z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
Przedstawione przez skarżącego wątpliwości zostały już rozstrzygnięte
w orzecznictwie Sadu Najwyższego.
Przede wszystkim, w razie wystąpienia tzw. luki planistycznej przysługiwanie
właścicielowi nieruchomości roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 1
pkt 1 u.p.z.p. uzależnione jest istnienia potencjalnej, ale jednocześnie realnej
możliwości określonego korzystania z nieruchomości, która wskutek uchwalenia
planu została utracona lub istotnie ograniczona.
W świetle art. 36 ust. 1 u.p.z.p. obowiązek odszkodowawczy nie jest
powiązany, koniecznie i wyłącznie, z sytuacją, w której następowałaby zmiana
dotychczasowego przeznaczenia gruntu określonego konkretnie w planie
I CSK 1414/25
5
zagospodarowania przestrzennego, na nowe przeznaczenie wynikające
z aktualnego planu; przepis ten przewiduje także możliwość żądania
odszkodowania w razie uchwalenia planu dla terenu, który nie był dotychczas
objęty planem miejscowym (wyrok SN z 26 stycznia 2024 r., II CSKP 1657/22,
OSNC 2024, nr 7–8, poz. 76).
W wyroku z 26 stycznia 2024 r., II CSKP 1657/22, Sąd Najwyższy wskazał,
że w celu ustalenia czy korzystanie z nieruchomości stało się niemożliwe lub
istotnie ograniczone (art. 36 ust. 1 u.p.z.p.) badany jest stan istniejący przed
wprowadzeniem aktualnego planu, czyli sposoby wykorzystania gruntu, które –
w perspektywie planistycznej (w tym: co do możliwości zabudowy) – były dostępne
właścicielowi w określonych faktycznych i prawnych uwarunkowaniach należącej do
niego nieruchomości. Do stwierdzenia podstaw do zasądzenia odszkodowania oraz
oceny jego wysokości konieczne jest bowiem ustalenie, o jakie uprawnienia,
których wyrazem była możliwość określonego wykorzystania gruntu, zostało
uszczuplone przysługujące powodowi prawo własności rzeczy (art. 140 k.c.).
W celu weryfikacji, czy doszło do pozbawienia lub ograniczenia perspektyw
czynienia użytku z nieruchomości, konieczne jest ustalenie dotychczasowego
sposobu korzystania z gruntu, obejmującego nie tylko faktycznie praktykowane,
lecz także potencjalne a zarazem realne – z perspektywy planistycznej – formy
czynienia użytku z nieruchomości (wyrok SN z 21 marca 2024 r., II CSKP 1993/22,
postanowienie SN z 10 kwietnia 2024 r., I CSK 1294/23).
Wobec powyższego, skarżący nie wykazał przesłanek przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na
podstawie art. art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Małgorzata Manowska
(M.M.)
[a.ł]
I CSK 1414/25
6
