I CSK 1402/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
26 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku D.D.
z udziałem M.W., M.B., B.S., M.T., K.S., J.R., E.B., A.B. i B.W.
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej D.D.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z 27 września 2024 r., VI Ca 9/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Nowej Soli po
rozpoznaniu sprawy z wniosku M.W., M.B., B.S., M.T., K.S., J.R., E.B., A.B. i B.W.
o zasiedzenie, postanowił stwierdzić, iż wnioskodawczyni D.D., córka Z. i A., nabyła
z dniem 20 marca 2015 r. przez zasiedzenie własność: nieruchomości gruntowej
składającej się z działki nr […] o powierzchni […] ha, położonej w B. nr […], gmina
N., dla której Sąd Rejonowy w Nowej Soli V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi
księgę wieczystą nr (…); oraz budynków stanowiących odrębny od gruntu
przedmiot własności, położonych w B. nr […], gmina N., dla których Sąd Rejonowy
w Nowej Soli V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (…) (pkt 1)
I CSK 1402/25
2
i orzekł, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim
udziałem w sprawie (pkt 2).
Na skutek apelacji uczestnika postępowania M.W. postanowieniem z 27
września 2024 roku Sąd Okręgowy w Zielonej Górze zmienił zaskarżone
postanowienie w ten sposób, że oddalił wniosek (pkt 1) i orzekł o kosztach
postępowania (pkt 2).
Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła
postanowienie Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że zachodzi potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie,
sprowadzająca się do wyjaśnienia czy w świetle art. 172 k.c. w zw. z art. 336 k.c.
i art. 340 zd. 1 k.c. posiadacz samoistny nieruchomości, który z przyczyn losowych
(np. zawalenie się dachu w budynku mieszkalnym) był zmuszony na czas
nieokreślony zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu i przez to
wstrzymać aktywny sposób gospodarowania na tej nieruchomości, traci atrybut
posiadacza samoistnego wskutek przerwania ciągłości posiadania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
I CSK 1402/25
3
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co
wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie
zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego
wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;
z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
Skarga kasacyjna wnioskodawczyni nie zawiera argumentów
potwierdzających skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzi przesłanka ujęta
w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Do wywołania skutku w postaci zasiedzenia konieczne
jest samoistne posiadanie nieruchomości przez 20 albo 30 lat, zależnie od objęcia
nieruchomości w posiadanie w dobrej lub złej wierze. Posiadanie to musi być przy
tym nieprzerwane, a w razie zmienności jego zakresu w czasie, skutek zasiedzenia
następuje tylko w stosunku do tej części gruntu, którą osoba niebędąca
właścicielem posiadała samoistnie w sposób stały przez wymagany okres 20 albo
30 lat. Faktyczne władanie rzeczą jako przesłanka posiadania samoistnego, jest
warunkiem sine qua non skutecznego powołania się na domniemanie
z art. 339 k.p.c. Władać bowiem jak właściciel można jedynie przez podejmowanie
czynności widocznych dla otoczenia. O posiadaniu samoistnym przesądza zatem
corpus i animus posiadacza, o czym decydują okoliczności faktyczne o charakterze
zewnętrznym, tj. zachowanie się posiadacza dostrzegalne dla innych osób, za
pomocą którego posiadacz demonstruje swoją wolę wykonywania pełnego
władztwa nad rzeczą dla siebie (cum animo rem sibi habendi). Posiadanie
samoistne, aby doprowadzić do skutku w postaci nabycia prawa własności
I CSK 1402/25
4
w drodze zasiedzenia, musi być także ciągłe, przy czym niemożność posiadania
wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania
(art. 340 zd. drugie k.c.). Przemijająca jest przeszkoda spowodowana czynnikami
obiektywnymi, np. utrata władania łąką zalaną przez wodę w czasie powodzi,
przerwa w posiadaniu spowodowana służbą wojskową, chorobą czy inną
przeszkodą, co do której można na podstawie doświadczenia życiowego
i powszechnej znajomości rzeczy przewidywać, że ma charakter czasowy
i wcześniej czy później ustąpi (zob. np. postanowienie SN z 4 września 1998 r.,
II CKN 867/97). Powołane domniemanie zwalnia posiadacza z konieczności
prowadzenia dowodu ciągłości posiadania i uprawnia do wykonywania władztwa do
czasu obalenia domniemania przez tego, kto twierdzi, że w konkretnej sprawie
domniemanie nie jest prawdziwe (postanowienie SN z 6 października 2016 r.,
IV CSK 795/15). Kwestia przerwy ciągłości posiadania podlega ocenie przy
uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy (postanowienie SN z 18 sierpnia
2015 r., I CSK 1011/14). Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych
zreferowanych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego nie można przy
tym w sposób oczywisty stwierdzić, że niemożność posiadania przez
wnioskodawczynię we wskazanym przez Sąd wieloletnim okresie została wywołana
przez przemijającą przeszkodę, o której mowa w art. 340 k.p.c.
Końcowo należy wskazać, że według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym
innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[SOP]
