I CSK 1334/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
26 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 czerwca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.Z.
przeciwko R. AG w W. Oddział w Polsce z siedzibą w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej R. AG w W. Oddział w Polsce z siedzibą w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 30 listopada 2023 r., V Ca 1592/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[J.T.]
I CSK 1334/24
2
UZASADNIENIE
Pozwany R. AG w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Okręgowego w Warszawie, którym oddalono apelację skarżącego od wyroku Sądu
pierwszej instancji wydanego w sprawie o zapłatę z powództwa J.Z.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał
sześć przyczyn kasacyjnych w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. Cztery z nich
dotyczyły występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1
pkt 1 k.p.c.), a dwa – potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Natura obu
wspomnianych przyczyn kasacyjnych była już przedmiotem bardzo licznych
wypowiedzi Sądu Najwyższego i została szczegółowo omówiona m.in.
w postanowieniu SN z 28 marca 2025 r., I CSK 703/24, wydanym w sprawie
z udziałem pozwanego.
Pierwsze cztery przyczyny kasacyjne wskazane przez bank nie istnieją
w sprawie w tym sensie, że ujęte w nich kwestie prawne zostały już rozstrzygnięte.
Choć sformułowane na s. 5-6 i opisane szerzej w dalszej części skargi wątpliwości
dotyczące problematyki kredytów powiązanych z kursem waluty obcej są
obiektywnie istotne, a dawniej rzeczywiście budziły poważne wątpliwości, to
obecnie należy uznać je za wyjaśnione – w kierunku odmiennym od oczekiwanego
przez pozwanego – dzięki uchwale Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej –
z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wobec braku podstaw do podjęcia działań
unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd
Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy art. 87 § 1 u.s.n., związany stanowiskiem
wyrażonym w sentencji tego orzeczenia. We wspomnianej uchwale szeroko
umotywowano zajęte w niej stanowiska, toteż powtarzanie obecnie tej argumentacji
należy uznać za zbędne.
Piąta wskazana przez bank przyczyna kasacyjna, odnoszona do
dopuszczalności stosowania art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. w sytuacji, w której – jak
twierdzi bank – umowa została wykonana wskutek dokonania pełnej spłaty kredytu,
nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego. Wypada przypomnieć, że sankcja
I CSK 1334/24
3
z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. działa ex tunc oraz ex lege (zob. uchwałę – 7 – SN
z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21). Jeżeli zatem określona wadliwość postanowień
umowy prowadzi do jej nieważności, to stan taki istnieje od początku. Nie mogłoby
go zatem zmienić rzekome „wykonanie umowy” (rzekome, gdyż z uwagi na
nieważność umowy nie powstało zobowiązanie, które miałoby być przedmiotem
wykonania). Fakt zapłaty kwot na rzecz banku nie mógłby również, w opisanej
sytuacji, prowadzić do pozbawienia konsumenta możliwości dochodzenia zwrotu
świadczeń spełnionych nienależnie na rzecz banku.
Ostatnia, szósta przyczyna kasacyjna, związana była z problematyką
dopuszczalności skorzystania przez bank z prawa zatrzymania w razie uznania, że
zawarta przezeń z konsumentem umowa kredytu jest nieważna (nie wiąże stron)
z uwagi na zawarcie w niej postanowień, o których mowa w art. 3851 § 1 zd. 1 k.c.
Problem ten, podobnie jak poprzednie, cechował się dawniej doniosłością i istotnie
wywoływał rozbieżności w orzecznictwie. Zostały one jednak usunięte. W świetle
uchwały – 7 – SN z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24, podobnie jak (odmiennie
uzasadnionej) uchwały – 7 – SN z 19 czerwca 2024 r., III CZP 31/23, jest jasne, że
pozwanemu nie przysługiwało prawo zatrzymania. Co więcej, wniosek taki wynika
z prawa Unii Europejskiej (zob. wyrok TSUE z 14 grudnia 2023 r., C-28/22, oraz
postanowienie TSUE z 8 maja 2024 r., C-424/22).
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi nie wynika, by zachodziły określone w art. 3989 § 1 k.p.c.
przyczyny kasacyjne, co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[a.ł]
I CSK 1334/24
4
