I CSK 1314/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
11 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa S.C. i E.C.
przeciwko Bankowi S.A. w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z 9 grudnia 2024 r., V Ca 539/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od Banku S.A. w W. na rzecz E.C. i S.C. kwotę 2700
(dwa tysiące siedemset) zł zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanej do
dnia zapłaty.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 9 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach w sprawie
z powództwa S.C. i E.C. przeciwko Bankowi S.A. w W. o ustalenie i zapłatę, na
skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
z 24 kwietnia 2024 r., I C 484/23, oddalił apelację (pkt I) oraz zasądził od pozwanej
na rzecz powodów łącznie kwotę 2700 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
I CSK 1314/25
2
za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym te koszty zasądzono, do
dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w drugiej instancji
(pkt II).
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym
składzie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie
sprawy co do istoty poprzez oddalenie powództwa w całości. Ponadto, pozwana
wniosła o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała na potrzebę wykładni art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2
ustawy z dnia sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz.
1646; dalej jako: „pr. bank.”) w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c. jako przepisów mających
budzić poważne wątpliwości i wywoływać rozbieżności w praktyce sądów
powszechnych. Jako przyczynę kasacyjną pozwana wskazała również oczywistą
zasadność wniesionej przez siebie skargi.
Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, wnosząc
o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego za postępowanie przed Sądem Najwyższym według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozwanej nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
I CSK 1314/25
3
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne wciąż uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują
w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN
z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Jako pierwszą przyczynę kasacyjną pozwana wskazała potrzebę wykładni
art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c. jako
przepisów mających budzić poważne wątpliwości i wywoływać rozbieżności w
praktyce sądów powszechnych. Rozbieżności te mają dotyczyć kwestii zgodności z
zasadą swobody umów wyrażoną w art. 3531 k.c. umów kredytu
I CSK 1314/25
4
indeksowanego/denominowanego do walut obcych, które zawierają odesłanie do
tabel kursowych banków.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zostało w tym
zakresie sporządzone w sposób niezgodny z utrwalonym orzecznictwem Sądu
Najwyższego odnoszącym się do przyczyny kasacyjnej w postaci potrzeby wykładni
przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wykazanie tych
rozbieżności powinno opierać się na przedstawieniu wypowiedzi zawierających
przede wszystkim aktualne poglądy judykatury, a nie stanowiska wprawdzie
wyrażane w przeszłości, lecz od których już wcześniej odstąpiono w związku z
rozwojem trendów wykładni i stosowania prawa (postanowienie SN z 15
października 2020 r., I CSK 26/20). Tymczasem skarżąca przedstawiła orzeczenia
z lat 2019-2021. Na podstawie takiego doboru judykatury nie można zatem
stwierdzić, że pozwana wykazała, iż w aktualnym orzecznictwie sądów
powszechnych występują rozbieżności co do wskazanej przez skarżącą kwestii.
Jako drugą przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi do
rozpoznania skarżąca wskazała oczywistą zasadność skargi.
Na tle tej przesłanki w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że
chodzi o szczególne, kwalifikowane, wręcz rażące wypadki naruszenia prawa przez
sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się w merytoryczną analizę
trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC
2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK 189/10; z 28 lipca 2011 r., I
CSK 77/11), o wyraźny i istotny błąd z zakresu prawa procesowego lub
materialnego, który może mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z 26
kwietnia 2012 r., II CSK 640/11). O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub
procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.
np. postanowienia SN: z 15 października 2015 r., III CSK 198/15; z 13 kwietnia
2016 r., V CSK 622/15; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16; z 27 października
2016 r., III CSK 217/16; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17; z 7 marca 2018 r., I
I CSK 1314/25
5
CSK 664/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17; z 5 października 2018 r., V CSK
168/18).
Skarżący wywodzi oczywistą zasadność skargi z zarzucanego Sądowi
drugiej instancji naruszenia art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c. W
ocenie pozwanej, Sąd odwoławczy niezasadnie uznał na podstawie przywołanych
wyżej przepisów, że zawarta przez strony umowa kredytu jest bezwzględnie
nieważna z uwagi na to, że w umowie nie określono w sposób prawidłowy
wysokości zobowiązań stron umowy, a w szczególności kwoty kredytu, która miała
być udostępniona powodom.
Uzasadniając zarzut oczywistej zasadności skargi w tym zakresie skarżąca
pominęła okoliczność, iż podstawą oceny przez Sądy obu instancji nieważności we
wskazanym zakresie była ocena, iż ustalenie wysokości świadczeń wynikających z
umowy zależało od przyjętych do rozliczeń wynikających z tabeli kursów ustalanych
jednostronnie przez bank oraz brak transparentności skutkowały sprzecznością tak
ukształtowanego stosunku zobowiązaniowego z naturą zobowiązania, rażąco
naruszało równowagę stron. Sądy uznały, że z uwagi na zawarcie w umowie
kredytu postanowień rażąco naruszających równowagę kontraktową stron stanowi
podstawę stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.c. Skarżąca
nie wykazała, aby w tym zakresie doszło do naruszenia przepisów prawa
materialnego w zakresie uzasadniającym uznanie, iż skarga kasacyjna pozostaje
oczywiście uzasadniona.
Skarżąca pominęła ponadto, że Sąd drugiej instancji, niezależnie od
przywołanej wyżej podstawy prawnej stwierdzenia nieważności umowy kredytu,
stwierdził również, że nieważność umowy wynika z zastosowania przez Bank
niedozwolonych postanowień umownych. Sąd odwoławczy w uzasadnieniu wyroku
wskazał: „Ponadto, zasadnie też Sąd I instancji stwierdził, że umowa kredytowa
zawarta przez powodów zawierała klauzule niedozwolone, o jakich mowa w art.
3851 § 1 k.p.c., co po ich wyeliminowaniu i braku możliwości zastosowana innego
rodzaju przeliczeń, powoduje brak możliwości wykonywania umowy i skutkuje jej
nieważnością. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia umowy zawieranej z
konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego
I CSK 1314/25
6
prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając
jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień
określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli
zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. (…) Sąd Okręgowy podziela
wyrażane szeroko w orzecznictwie stanowisko, że klauzule waloryzacyjne zawarte
we wzorcach umownych, oparte o kursy walut wskazane w sporządzanych przez
kredytodawcę tabelach, pozwalających bankowi na jednostronne regulowanie
wysokości rat kredytu denominowanego, np. do waluty CHF oraz wysokości całej
wierzytelności, obciążające w praktyce kredytobiorców nieograniczonym ryzykiem
kursowym, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 3851
k.c. (…) Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił abuzywność klauzul umownych w
ocenianej umowie w zakresie dotyczącym przewalutowania kwot kredytu oraz
należności ubocznych i trafnie doszedł do wniosku, że bez nich umowa ta nie może
dalej wiązać stron, gdyż nastąpiłby brak jej zasadniczych elementów - określenia
głównych świadczeń stron, dlatego nie mógł mieć na gruncie przedmiotowej sprawy
zastosowania art. 3851 § 2 k.c. Z treści tego przepisu wynika, że jeżeli
postanowienie umowy ocenione na podstawie art. 3851 § 1 k.c. nie wiąże
konsumenta, gdyż zostało uznane za abuzywne, strony są związane umową w
pozostałym zakresie. Jeżeli zaś ze względu na znaczenie tych postanowień nie jest
możliwe utrzymanie stosunku zobowiązaniowego w takim kształcie, w jakim
założyły go strony, to nie ma podstaw do związania konsumenta pozostałą częścią
postanowień umownych. Utrzymywanie umowy w kształcie okrojonym sztucznie
tworzyłoby stosunek zobowiązaniowy, którego ówcześnie strony nie chciały
wykreować, zatem naruszyłoby zasadę swobody zawierania umów, o jakiej mowa
w art. 3531 k.c. Celem stron było zawarcie umowy kredytu denominowanego do
CHF, wobec czego jej przekształcenie w umowę o kredyt złotówkowy prowadziłoby
do zmiany istoty tej umowy. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyklucza
również w takich przypadkach możliwość uzupełniania powstałej w umowie luki
przepisami dyspozytywnymi, np. pozwalającymi na zastosowanie kursu średniego
NBP (wyroki TSUE z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 oraz z dnia
29 kwietnia 2021 r. w sprawie C- 19/20 (…)), wobec czego należy przyjąć upadek
całego stosunku zobowiązaniowego, a nie tylko niektórych elementów, jakie się na
I CSK 1314/25
7
niego składają (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK
382/18 (…))”. Z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku
wskazanej argumentacji odwołującej się do niedozwolonego charakteru zawartych
w umowie kredytu postanowień dotyczących w szczególności przeliczeń
walutowych brak jest podstaw do przyjęcia, aby skarga kasacyjna wniesiona przez
pozwaną była oczywiście uzasadniona.
W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego przyjmuje się również, że jeżeli
bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może obowiązywać i nie
zaszły przesłanki umożliwiające zastosowanie regulacji zastępczej, a konsument
postanowień abuzywnych nie potwierdził, nie udzielając następczo świadomej i
wolnej zgody na te klauzule i tym samym odmawiając przywrócenia im
skuteczności z mocą wsteczną, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna), a
podstawą tej nieważności jest art. 58 k.c. (wyrok SN z 8 kwietnia 2025 r., II CSKP
15/23, a także powołane tam wcześniej orzecznictwo).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.
39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności
adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
SSN Kamil Zaradkiewicz
(M.M.)
[SOP]
[r.g.]
I CSK 1314/25
8
