I CSK 1307/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Karol Weitz
16 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. G.
przeciwko B. R.
o ochronę dóbr osobistych,
na skutek skargi kasacyjnej E. G.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 20 kwietnia 2022 r., (… …),
w związku z wnioskiem adwokata z urzędu powódki E. G. o sprostowanie pkt 3
postanowienia Sądu Najwyższego z 8 października 2024 r.
oddala wniosek
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 8 października 2024 r. Sąd Najwyższy w pkt 1. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kosztami postępowania kasacyjnego
obciążył powódkę, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi
sądowemu (pkt 2). W pkt. 3 przyznał adwokatowi D. K. od Skarbu Państwa - Sądu
Apelacyjnego w Warszawie kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych) powiększoną
o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
I CSK 1307/23
2
W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że rozstrzygnięcie o kosztach
postępowania kasacyjnego zostało dokonane na podstawie art. 98 § 1 oraz art. 108
§ 1 w związku z art. 391 § 1 i z art. 39821 k.p.c.
Ponadto Sąd Najwyższy wskazał, że ponieważ powódka w postępowaniu
kasacyjnym była reprezentowana przez adwokata z urzędu przyznano mu
wynagrodzenie na podstawie § 14 pkt 2 w związku z § 16 ust. 4 pkt 2 i z § 4 ust. 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia
przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r.,
poz. 763).
Postanowieniem z 4 marca 2025 r. w sprawie III C (… …) referendarz
sądowy w Sądzie Okręgowym Warszawa-Praga w Warszawie w wykonaniu pkt 2
postanowienia Sądu Najwyższego z 8 października 2024 r. ustalił, iż powódka jest
zobowiązana zwrócić pozwanej kwotę 5940 zł tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2025 r. adwokat z urzędu powódki D. K. wniósł
o sprostowanie oczywistej omyłki zawartej w sentencji postanowienia Sądu
Najwyższego z 8 października 2014 r. przez ustalenie przysługującego mu
wynagrodzenia na kwotę 5940 zł. Podniósł, że taką kwotę zasądził Sąd Okręgowy
Warszawa-Praga w Warszawie w sprawie III C (… …) tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa adwokackiego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 350 § 1 k.p.c., sąd może z urzędu sprostować w wyroku
niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki.
Przepis ten przewiduje sprostowanie wyroku przez sąd z urzędu. Powinno
to nastąpić, jeżeli sąd stwierdzi konieczność dokonania poprawek. Jednak
sprostowanie wyroku nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia (por. wyrok
Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2005 r., III CK 155/04, LEX nr 371487).
Nie podlega więc sprostowaniu nawet ewentualne oczywiście błędne
zastosowanie przepisu prawa materialnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego
I CSK 1307/23
3
z 5 grudnia 1980 r., III CRN 133/80, OSNCP 1981, nr 6, poz. 115), do czego w
niniejszej sprawie jednak nie doszło. Wymienione w hipotezie tego przepisu wady
orzeczenia musi charakteryzować cecha oczywistości, która stanowi jednocześnie
granicę dopuszczalności sprostowania. Nie można na skutek jego stosowania
doprowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. Środek ten służy do usuwania z
tekstu orzeczenia niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych
oczywistych omyłek, a nie do naprawy poważniejszych wad orzeczenia (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2007 r., II CSK 314/06, IC 2008, nr
12, s. 45 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2014 r., I CSK 422/13, LEX
nr 1532772).
Tymczasem wniosek o sprostowanie orzeczenia złożono w sprawie o
ochronę dóbr osobistych, w której wniesiono skargę kasacyjną. Dotyczy on
rozstrzygnięcia w zakresie wynagrodzenia przysługującego adwokatowi z urzędu.
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 8 października 2024 r. wyjaśnił, że
wynagrodzenie adwokata z urzędu zostało ustalone na podstawie § 14 pkt 2 w
związku z § 16 ust. 4 pkt 2 i z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki
samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez
adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763), a więc przepisów obowiązujących w
dacie orzekania.
Adwokat z urzędu powódki podnosząc, iż jego wynagrodzenie za
świadczenie pomocy prawnej z urzędu powinno wynosić kwotę 5940 zł, gdyż taką
kwotę ustalił referendarz sądowy w Sądzie Okręgowym Warszawa-Praga w
Warszawie tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, pomylił dwie
osobne instytucje prawne obowiązujące w zakresie kosztów postępowania. Czym
innym jest obowiązek zwrotu kosztów procesu, który jest zdeterminowany zasadą
odpowiedzialności za jego wynik, a czym innym jest obowiązek ustalenia
wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu.
Niezależnie od tego, złożenie wniosku o sprostowanie z urzędu oczywistej
omyłki w trybie art. 350 k.p.c. nie jest właściwym środkiem kwestionowania takiego
rozstrzygnięcia merytorycznego.
I CSK 1307/23
4
Z tych wszystkich względów należało orzec jak w sentencji (art. 350 § 1
w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c.).
[a.ł]
Karol Weitz
