I CSK 1253/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
6 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 6 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku A.H.
z udziałem W.H.
o podział majątku wspólnego,
na skutek skargi kasacyjnej W.H.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie
z 15 grudnia 2025 r., II Ca 1289/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 15 grudnia 2025 r., Sąd Okręgowy w Szczecinie, w
sprawie z wniosku A.H. przy udziale W.H., o podział majątku wspólnego, na skutek
apelacji uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego w Świnoujściu z 9
kwietnia 2024 r., zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że: w punkcie 4.
wartość nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty wnioskodawcy
podwyższył do kwoty 63.000 zł; w punkcie 7. tytułem dopłaty i rozliczenia nakładów
zasądził od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwotę 176 305,44
zł; w punkcie 8. oznaczył termin płatności kwoty z punktu 7. na 15 czerwca 2026 r.,
z zastrzeżeniem odsetek ustawowych za opóźnienie w przypadku uchybienia
wskazanemu terminowi zapłaty (pkt I); oddalił apelację w pozostałej części (pkt II);
orzekł o kosztach postępowania (pkt III, IV).
I CSK 1253/26
2
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła
uczestniczka, zaskarżając postanowienie w części, tj. w pkt I, II, III.
3. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 4 k.p.c. (przy czym trzeba
zaznaczyć, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. została dodana w piśmie
uczestniczki z 10 marca 2026 r.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
I CSK 1253/26
3
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna uczestniczki nie zawiera argumentów dostatecznych dla
uznania, że skarżąca skutecznie wykazała, iż w sprawie zachodzą powołane
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2, 4 k.p.c.
7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a
jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić
Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się
do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
8. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
I CSK 1253/26
4
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;
z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).
9. Powołanie się na przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze, że skarżący musi
przedstawić dokładny wywód, na czym – jego zdaniem – polega oczywista
zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których naruszenie
ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane
naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest
oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,
lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV
CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając – jako
okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste naruszenie
prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (zob.
postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z
10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 15 kwietnia 2021 r.,
IV CSK 617/20).
10. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z wyżej
wymienionych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że istotne zagadnienie prawne
zostały przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny (zostały one zawarte w
skardze kasacyjnej). Jednak skarżąca nie przedstawiła należytego uzasadnienia w
tym względzie. Zawarte w piśmie skarżącej (z 10 marca 2026 r.) uzupełniające
(względem treści uzasadnienia skargi kasacyjnej) uzasadnienie jest oparte na
ogólnych sformułowaniach (typu: „W praktyce orzeczniczej pojawia się jednak
I CSK 1253/26
5
problem, czy dopuszczalne jest pominięcie przy rozliczeniach składników majątku,
które pozostawały w dyspozycji jednego z małżonków, jedynie z tej przyczyny, że
drugi małżonek nie wykazał ich istnienia lub wartości na dzień podziału.”) lub
stanowi powtórzenie treści zawartych w przedstawionych zagadnieniach.
W przypadku powołanej przez skarżącą przesłanki wykładni przepisów
prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, nie spełniono wymagania wskazania tych przepisów oraz
wykazania rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta
miałaby polegać. Za takowe nie może być traktowane zdanie; „Po drugie, w
sprawie zachodzi także potrzeba wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości w praktyce ich stosowania, w szczególności art. 684 k.p.c. w związku z
przepisami'. regulującymi ciężar dowodu w postępowaniu cywilnym.” Przypomnieć
trzeba, że przesłanka ta została dodana w piśmie skarżącej z 10 marca 2026 r.
Brak odniesienia do niej w skardze kasacyjnej (nie została wymieniona we wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania).
W kontekście zaś przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, na
którą również powołuje się skarżąca, ograniczono się jedynie do stwierdzenia;
„Sądy obu instancji, rozpoznając sprawę, pominęły istotne okoliczności dotyczące
składników majątku pozostających w dyspozycji Wnioskodawcy oraz nie dokonały
prawidłowej oceny stopnia przyczynienia się stron do powstania majątku
wspólnego, co doprowadziło do zastosowania wskazanych przepisów w sposób
sprzeczny z ich celem oraz funkcją.” Brakuje zatem części wskazującej przepisy,
których naruszenie spowodowało oczywistą zasadność skargi oraz argumentację
wskazującą na to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.
Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty należy jeszcze raz podkreślić,
że nie została spełniona żadna z wyżej wymienionych przesłanek przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Przypomnieć dodatkowo trzeba, że w orzecznictwie SN wskazuje się, że
wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie
na etapie przedsądu, natomiast podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są
I CSK 1253/26
6
dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego
rozpoznawania. Oba te elementy muszą być przez skarżącego wyodrębnione,
oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2
k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia,
ponieważ mimo że argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach
przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej
do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob.
postanowienia SN z 22 maja 2024 r., I CSK 786/24).
Uznaje się, że nie ma możliwości pośredniego wyartykułowania wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z innych wniosków formalnych. W
konsekwencji tego nie można w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej doszukiwać
się fragmentów mogących wskazywać na uzasadnienie podstaw przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.
W analizowanej skardze kasacyjnej sformułowano jedno uzasadnienie, w
którym nie wydzielono części jednoznacznie związanej z wnioskiem o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania. Natomiast uzasadnienie uzupełniające,
odnoszące się do wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej, a zawarte w piśmie z 10
marca 2026 r., nie spełnia podstawowych wymogów do zaakceptowania wniosku i
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
12. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).
[SOP]
