I CSK 1253/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
28 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.K. i B.K.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 17 grudnia 2024 r., I ACa 3957/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwanego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 17 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił
apelację pozwanego Banku od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 2
października 2023 r., ustalającego nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z
bliżej oznaczonej umowy kredytu zawartej w dniu 5 czerwca 2006 r. między
poprzednikiem prawnym pozwanego a powodami i zasądzającego od pozwanego
na rzecz powodów łącznie kwotę 118.913,34 zł wraz z bliżej oznaczonymi
odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt
1, 2 i 3 k.p.c. Jego zdaniem w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów
I CSK 1253/25
2
prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 7 ust. 1 i 8b ust. 1 dyrektywy
93/13 (w odniesieniu do abuzywności waloryzacyjnych) oraz art. 3531 w związku z
art. 58 § 1 i 3 k.c. (w odniesieniu do nieważności klauzul waloryzacyjnych), także w
związku z art. 2, 31 ust. 3 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie skarżącego w sprawie wystąpiły również istotne zagadnienia
prawne, wyrażające się w następujących pytaniach:
1) czy w przypadku, gdy proces poinformowania konsumenta o ryzykach,
wynikających z wprowadzenia do umowy kredytu klauzul przewidujących
indeksację (waloryzację) kursem waluty obcej, polegał na przedstawieniu
konsumentowi szczegółowej informacji o ryzyku kursowym związanym z
zaciągnięciem kredytu, a konsument potwierdził przekazanie tej szczegółowej i
wyczerpującej informacji (wynikającej z procedur wewnętrznych Banku) przez
złożenie pisemnego oświadczenia, to czy klauzule obciążające konsumenta
ryzykiem kursowym mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień
niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.? (wątpliwość prawna dotycząca art.
3851 § 1 k.c.);
2) czy w przypadku, gdy postanowienia waloryzacyjne umowy kredytu
indeksowanego (waloryzowanego), określające wysokość kwoty kredytu i wysokość
rat kapitałowo-odsetkowych wyrażoną w walucie obcej przez odesłanie do kursów
publikowanych w tabelach kursowych banku-kredytodawcy, zostają uznane za
bezskuteczne jako postanowienie niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2 k.c.
(abuzywne) lub nieważne, a jednocześnie Sąd stwierdzi, że nie jest możliwe
utrzymanie indeksowanego (waloryzowanego) charakteru umowy, to czy skutkiem
ich eliminacji z umowy jest (1) stwierdzenie, że sporna umowa upada w całości, czy
też (2) eliminacja mechanizmu waloryzacji z umowy i przekształcenie jej z mocą
wsteczną w kredyt złotowy?;
3) jakie oprocentowanie należy przyjąć dla wyliczenia odsetek od
hipotetycznego kredytu Złotowego w przypadku stwierdzenia, że skutkiem
abuzywności lub nieważności postanowień waloryzacyjnych zawartych w umowie
kredytu indeksowanego (waloryzowanego) jest eliminacja mechanizmu waloryzacji
I CSK 1253/25
3
z umowy i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy, w szczególności,
czy powinno być to (1) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej WIBOR
3M; (2) stałe oprocentowanie w wysokości ustalonej przez strony w dniu zawarcia
umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego), wpisane do tej umowy; czy też
(3) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej właściwej dla waluty
waloryzacji, czyli np. LIBOR 3M dla CHF (w przypadku umowy zawierającej
odniesienie do kursu franka szwajcarskiego)?
Zdaniem Banku przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnia
również nieważność postępowania, o której mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c., gdyż Sąd
I instancji wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, mimo braku uprzedniego
przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, jako że Sąd I instancji nie
rozpoznał wniosku pozwanego o dowód z opinii biegłego (zgłoszonego w pkt. 7
petitum odpowiedzi na pozew) i pozbawił tym samym pozwanego prawa do
rozprawy w tym zakresie, co skutkowało pozbawieniem Pozwanego możności
obrony jego praw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
I CSK 1253/25
4
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który
jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał
przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio
sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle
zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą
możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego
zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia
sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK
376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas
rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.).
Powołanie się zaś na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt
2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię
przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione
w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich
dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu,
na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty
charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z
punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi
kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o
występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z
dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie
rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z
różnej wykładni przepisu (por.m.in. postanowienia z 15 października 2002 r., II CZ
102/02, niepubl.; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK
I CSK 1253/25
5
111/08, niepubl.; z 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r.,
V CSK 692/15, niepubl.; z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia
2017 r., I CSK 499/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, niepubl.).
Zagadnienia i wątpliwości prawne sformułowane przez pozwanego nie
czynią zadość wskazanym wymaganiom, zostały już bowiem wystarczająco
wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego uwzględniającym judykaturę
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, jakie przesłanki muszą być spełnione,
aby można było przyjąć, iż konsument został należycie poinformowany o ryzyku
walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do waluty obcej
czy denominowanego w tej walucie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27
listopada 2019 r., II CSK 483/18, niepubl., z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,
z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, niepubl, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP
464/22, z dnia 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, niepubl., z dnia 8 listopada 2022
r., II CSKP 1153/22, niepubl., z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, niepubl. z
dnia 28 lutego 2023 r., II CSKP 763/22, niepubl. i z dnia 25 października 2023 r., II
CKSP 810/23), co wskazywałoby na jednoznaczność postanowienia
wprowadzającego to ryzyko i wykluczało jego kontrolę pod kątem abuzywności,
zważywszy, iż chodzi o postanowienie określające świadczenie główne (por. art.
3851 § 1 zd. 2 k.c.). W tym kontekście zastrzegał m.in., że ogólne pouczenie
konsumenta, iż wahania kursów waluty obcej, do której kredyt jest
denominowany/indeksowany, wpłyną na wysokość salda kredytu oraz wysokość
raty kapitałowo-odsetkowej wyrażonej w walucie krajowej, jest niewystarczające dla
stwierdzenia, że bank udzielił kredytobiorcy konsumentowi wystarczającej
informacji. Podkreślał też, że nawet przestrzeganie przez bank obowiązującego w
dacie zawarcia umowy standardu wynikającego z rekomendacji S Komisji Nadzoru
Bankowego dotyczącej dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych
zabezpieczonych hipotecznie wydanej w 2006 r., nie wyklucza oceny, iż bank nie
udzielił konsumentowi należytej informacji, a ocena ta może przesądzać
nietransparentność klauzuli ryzyka walutowego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego
z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22 i z
dnia 25 października 2023 r., II CKSP 810/23, niepubl., postanowienie Sądu
I CSK 1253/25
6
Najwyższego z dnia 30 września 2022 r., I CSK 2071/22, niepubl. i tam
przywoływane orzeczenia).
Pozostałe zagadnienia i wątpliwości interpretacyjne – w istocie się dublujące
– pomijają z kolei, że zgodnie z obecnie jednolitym już orzecznictwem Sądu
Najwyższego wyeliminowanie dotkniętych abuzywnością tzw. klauzul
przeliczeniowych prowadzi także do upadku klauzuli ryzyka walutowego,
charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i
uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, co jest
równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za
umowę o odmiennej istocie i charakterze niż zamierzone przez strony, choćby
nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Rzecz bowiem w
tym, że bez postanowień określających sposób wyznaczenia kursu miarodajnego
dla przeliczenia złotówki na franki szwajcarskie i na odwrót (bez uzupełnienia
związanej z tym luki), klauzule przewidujące indeksację (ucieleśniające też ryzyko
walutowe), w ogóle nie mogą wywrzeć skutku (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18 i z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22).
Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o
charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe (por. np. wyroki Sądu
Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, z. B, poz.
20, z dnia 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22, niepubl., z dnia 10 maja 2022 r., II
CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, niepubl., z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22,
niepubl, z dnia 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22, niepubl., z dnia 8 listopada 2022
r., II CSKP 1153/22, niepubl., z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, niepubl.,
z dnia 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22, niepubl., z dnia 20 lutego 2023 r., II
CSKP 809/22, niepubl., z dnia 10 marca 2023 r., II CSKP 1017/22, niepubl., z dnia
27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1016/22, niepubl., z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP
1311/22, niepubl., z dnia 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22, niepubl., z dnia 25
lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, niepubl., z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22,
niepubl., z dnia 8 listopada 2023 r., II CSKP 1530/22, niepubl., z dnia 21 listopada
2023 r., II CSKP 1675/22 i II CSKP 701/23, niepubl., z dnia 29 listopada 2023 r., II
CSKP 1460/22, niepubl. i II CSKP 1753/22, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP
874/22, niepubl., z dnia 24 stycznia 2024 r., II CSKP 1496/22, niepubl. oraz z dnia 6
I CSK 1253/25
7
września 2024 r., II CSKP 1644/22, niepubl.). Właśnie dlatego w orzecznictwie
Sądu Najwyższego zwraca się uwagę na ścisłe powiązanie klauzuli ryzyka
walutowego i klauzuli spreadowej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27
listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7, z dnia 10 maja 2022 r., II
CSKP 285/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, z dnia 13 maja 2022 r., II
CSKP 464/22, niepubl., z dnia 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, niepubl., z dnia
28 października 2022 r., II CSKP 902/22 i II CSKP 910/22, niepubl., z dnia 8
listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z
dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22, z
dnia 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22, z dnia 18 kwietnia 2023 r., II CSKP
1511/22, z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, z dnia 29 listopada 2023 r., II
CSKP 1460/22 i II CSKP 1753/22 oraz z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22,
niepubl.). Jeżeli zaś bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może
obowiązywać, a nie są spełnione przesłanki uzupełnienia luki przez regulację
zastępczą i konsument nie wyraził świadomie i swobodnie woli sanowania
postanowienia, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna), a podstawą tej
nieważności jest art. 58 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 września
2021 r., I CSKP 166/21, niepubl., z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, niepubl.,
z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP
874/22, niepubl. oraz z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22, niepubl.).
Z kolei argumentacja dotycząca nieważności postępowania pomija, że
przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 3989 §
1 pkt 3 k.p.c., nie może być ewentualna nieważność postępowania przed sądem
pierwszej instancji, a tylko nieważność postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy
bowiem rozpatrując skargę kasacyjną nie jest władny w ramach bezpośredniej
kontroli badać ważności (nieważności) postępowania przed sądem pierwszej
instancji (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 1997 r. I CKN 825/97,
OSNC 1998 Nr 5, poz. 81; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lutego 2004 r., III
CK 38/04, niepubl. oraz wyrok Sądu Najwyższego z 23 lutego 2005 r., III CK
323/04, nie publ.). Badanie takie - mające jednak charakter pośredni - jest możliwe,
gdy skarżący w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzuca sądowi drugiej
instancji naruszenie art. 378 § 1 w zw. z art. 386 § 2 k.p.c. przez nieuwzględnienie
I CSK 1253/25
8
nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Na etapie przedsądu
nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji może być zatem
badana w ramach przesłanki oczywistej zasadności skargi ze względu na
naruszenie przez sąd drugiej instancji prawa procesowego (zob. np. wyrok Sądu
Najwyższego z 13 września 2012 r., V CSK 384/11, niepubl.; postanowienia Sądu
Najwyższego z 31 lipca 2018 r., I CSK 212/18, niepubl. oraz z 30 kwietnia 2021 r., I
CSK 714/20, niepubl. i powołane w nich judykaty). Jednakże skarżący w ogóle nie
powołał się na przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
postanowił, jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
[SOP]
