I CSK 1242/22

Sygn. akt I CSK 1242/22

POSTANOWIENIE

Dnia 2 listopada 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Leszek Bosek

w sprawie z wniosku P. spółki akcyjnej w K.
‎z udziałem L. D. i Skarbu Państwa - Starosty Lubelskiego
‎o zasiedzenie służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 listopada 2022 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie
‎z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II Ca 49/20,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania kwotę 240 (dwieście czterdzieści 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

P. spółka akcyjna w K. wniosła o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji P.- A., na nieruchomości L. D. – działkach ewidencyjnych numer […]1, […]2, […]3, położonych w  miejscowości Z., dla której Sąd Rejonowy w Lublinie prowadzi księgę wieczystą nr […], najpóźniej z dniem 1 stycznia 1985 r. na rzecz Skarbu Państwa – Z. w R., w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego działania umiejscowionych na niej urządzeń energetycznych, tj. dystrybucji energii, przeprowadzaniu kontroli, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwania awarii i wymianie tych urządzeń oraz  o  zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania.

Pismem z 17 maja 2019 r. wnioskodawca zmodyfikował żądanie wniosku w  ten sposób, że wniósł o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu z dniem 19 grudnia 2004 r. przez P. spółka akcyjna, wnosząc o zasiedzenie służebności na działkach […]1, […]4 i […] 5 (k. 313-314).

Postanowieniem z 6 listopada 2019 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w  Lublinie oddalił wniosek (pkt I) i rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt II i III).

Postanowieniem z 21 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Lublinie, po  rozpoznaniu apelacji P. spółka akcyjna w  K., oddalił apelację (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt II).

Od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie skargę kasacyjną wywiódł wnioskodawca, zaskarżając je w całości. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do  rozpoznania, powołał się na oczywistą zasadność skargi (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.).

W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa – Starosta Lubelski wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na to, że nie jest ona oczywiście uzasadniona oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej, wynikającą z pominięcia przez Sąd II instancji pouczenia o dacie zasiedzenia oraz podmiocie, który miałby to prawo nabyć.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w  rozumieniu art. art. 398⁹ § 1 pkt  4 k.p.c., jeżeli występuje sprzeczność zaskarżonego orzeczenia z przepisami prawa, których wykładnia i  stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości albo doszło do jego wydania w wyniku oczywiście błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa. Oczywista  zasadność skargi kasacyjnej ma miejsce, gdy zarzucane uchybienia dotyczą kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa, które  są  widoczne prima facie, bez konieczności głębszej analizy. Nie każde naruszenie stanowi podstawę zasługującą na uwzględnienie, ponieważ przesłanka ta dotyczy tylko takich uchybień, które miały wpływ na wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. min.: postanowienia SN z: 23 czerwca 2017 r., II CSK 41/17; 1  marca 2013 r., I CSK 491/12; 23 listopada 2011 r., III PK 44/11; 21 lutego 2008 r., II UK 307/07; 8 marca 2002 r., I PKN 341/01). Ponadto, przytoczone okoliczności powinny jednoznacznie wskazywać, że w postępowaniu kasacyjnym skarga zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (por. postanowienie SN z 31 maja 2019 r., II  CSK 614/18 wraz z wskazanym tam orzecznictwem).

Skarżąca w  żaden sposób nie wykazała, że Sąd II instancji dopuścił się oczywistego naruszenia przepisów prawa i w konsekwencji wydał rozstrzygnięcie oczywiście wadliwe.

Po pierwsze, wbrew twierdzeniom skarżącej, w myśl art. 6 k.c. ciężar przytoczenia i  dowodu co do faktów dotyczących spełnienia przesłanek zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu spoczywał na wnioskodawczyni, z  zastrzeżeniem uprawnień sądu wynikających z art. 232 w zw. z art. 13 k.p.c., które  mają charakter wyjątkowy, z uwagi na obowiązującą w procesie cywilnym zasady kontradyktoryjności (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2015 r., III CZP 112/14). Potrzeba udzielania pouczeń może występować w szczególności gdy postępowanie toczy się z  udziałem osoby nieporadnej lub niemającej dostatecznej znajomości prawa. Natomiast, potrzeba taka „z reguły nie zachodzi, gdy strona zastąpiona jest przez pełnomocnika o  odpowiednim przygotowaniu zawodowym, a zwłaszcza przez adwokata. Temu  należy przypisać, że normujący te zagadnienia art. 5 k.p.c. ogranicza obowiązek udzielania przez sąd potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych jedynie do stron i uczestników postępowania występujących w sprawie bez adwokata (postanowienie SN z 8 czerwca 1965 r., III CR 89/65; por. orzeczenie SN z 15 marca 1974 r., I CR 71/74; wyroki SN z: 30 kwietnia 1997 r., II UKN 79/97; 23 lutego 1999 r., I CKN 1385/98, 6 września 2017 r., I CSK 59/17)”. W związku z  tym, wnioskodawczyni reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie  mogła powołując się na art. 212 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., skutecznie zarzucać w  postępowaniu kasacyjnym, że Sąd II instancji z urzędu nie pouczył strony w  określonym zakresie.

Po drugie, zarzucanie Sądom meriti braku pouczenia skarżącej jest całkowicie błędne, a nawet niezrozumiałe. Uchwała Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2015 r., III CZP 112/14, wbrew twierdzeniom skarżącej, prezentuje  utrwalony pogląd, zgodnie z którym w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia sąd jest związany żądaniem stron postępowania, co do podmiotu uprawnionego do nabycia tego prawa (art. 321 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Jednocześnie uchwała ta wskazuje, że obowiązek informacyjny sądu w zakresie modyfikacji wniosku mógłby zachodzić w związku z  występującymi okolicznościami, spowodowanymi trudnościami natury faktycznej i prawnej, które w sprawie nie zachodzą.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 2 w  zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 398²¹ i art. 391 §  1 k.p.c. oraz § 5 pkt 3 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.  U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

[as]