I CSK 1167/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Piotr Telusiewicz
19 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M. M.
z udziałem R. Z.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej,
na skutek skargi kasacyjnej M. M.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Koninie
z 22 listopada 2024 r., I 1 Ca 30/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestnika 240 zł
(dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia obowiązanemu odpisu niniejszego
postanowienia.
UZASADNIENIE
1. Postanowieniem z 22 listopada 2024 r., Sąd Okręgowy w Koninie, w
sprawie z wniosku M. M. przy udziale R. Z., o ustanowienie służebności drogi
koniecznej, na skutek apelacji wnioskodawcy, od postanowienia Sądu Rejonowego
w Koninie z 27 października 2023 r., oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł o kosztach
postępowania (pkt 2).
I CSK 1167/25
2
2. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł
wnioskodawca, zaskarżając postanowienie w całości.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., przy czym trzeba
wskazać, że całość uzasadnienia wniosku sprowadza się do przesłanki z art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
I CSK 1167/25
3
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
6. Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów dostatecznych dla uznania, że
skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi powołana przesłanka z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego
zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8
października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,
przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej
„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter
tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP
2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;
z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).
8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący wskazał:
„uzasadniając przedmiotowy wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania trzeba
przede wszystkim wskazać, iż Sąd ad quem dokonał błędnej wykładni prawa,
I CSK 1167/25
4
albowiem z ustaleń faktycznych wynikłych w sprawie jasno wynika, że
nieruchomość zabudowana jest na całej szerokości działki, która owszem graniczy
z chodnikiem, który to w sposób bezpośredni przylega do drogi publicznej,
natomiast nie ma żadnej możliwości wjazdu na działkę a także przechodu przez
część znajdującą się z tyłu budynku.”
Skarżący polemizując z ustaleniami Sądu Okręgowego meriti (odnosząc się
do art. 145 k.c.) w rzeczywistości neguje ustalenia faktyczne poczynione na etapie
postępowania rozpoznawczego. Tymczasem, pod pretekstem kwalifikowanego
naruszenia prawa materialnego nie można zmierzać do podważenia dokonanej w
sprawie oceny dowodów (zob. np. postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK
213/17). Wskazać trzeba, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., w aktualnym
stanie prawnym, nie może stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej. Jednak
przedmiotowa skarga kasacyjna w znacznej mierze faktycznie dotyczyła właśnie
tego przepisu. To co skarżący określa jako oczywiste naruszenie prawa, stanowi
faktycznie ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Okręgowy, który wskazał, że
„podziela stanowisko Sądu Rejonowego wyrażone w uzasadnieniu, że
wnioskodawca nie ma interesu społeczno- gospodarczego dla ustanowienia
służebności przechodu, jak również przejazdu po działce uczestnika.
Wnioskodawca nie prowadzi od kilku lat żadnej działalności gospodarczej na
nieruchomości, nie mieszka tam. Uprawnione jest zatem twierdzenie, iż w
konsekwencji nie istnieje potrzeba ustanowienia służebności dojazdu w taki sam
sposób, kiedy wnioskodawca prowadził we wskazanej nieruchomości działalność.”
Dogłębna analiza okoliczności faktycznych została przedstawiona na s. 5-10
uzasadnienia postanowienia sądu drugiej instancji. W ramach kontroli kasacyjnej
Sąd Najwyższy nie kontroluje jednak samej oceny dowodów, a jedynie jej
legalność. Można bowiem zakwestionować sposób zebrania materiału
dowodowego z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe; w
takim wypadku obowiązkiem skarżącego jest przytoczenie tych przepisów i
wyjaśnienie, jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia to naruszenia miało. Zgodnie
bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem
I CSK 1167/25
5
związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi
orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).
podstawę
zaskarżonego
Na powyższe kwestie zwrócono również uwagę w odpowiedzi na skargę
kasacyjną.
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, nie może być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga, w
ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta
do rozpoznania.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).
11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520
§ 2 k.p.c. w związku z § 5 pkt 3, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie.
[a.ł]
