I CSK 1151/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Prezes SN Joanna Misztal-Konecka
17 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.D.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 13 grudnia 2024 r., V Ca 3981/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz J.D. kwotę
2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
1. Bank spółka akcyjna w W. zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego dla
Warszawy-Woli w Warszawie z 7 lipca 2023 r. w zakresie rozstrzygnięć zawartych
w punktach IV-VI.
Wyrokiem z 13 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił
powyższą apelację oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
I CSK 1151/25
2
2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana, wskazując na naruszenie art. 3851 § 2 w zw. z 3851 § 1 k.c.; art. 3851 § 2
w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. XLIX ustawy z dnia 23
kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny oraz art. 41 ustawy z
dnia 29 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe; art. 3851 § 1 i 2 k.c. i art. 6 ust. 1
dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych
warunków w umowach konsumenckich.
3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i potrzeba
wyjaśnienia czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu
będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego
postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno
podlegać badaniu pod kątem abuzywności.
W ocenie skarżącego w sprawie istnieje również potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c., w zakresie, w jakim odnoszą się one
do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia
takich postanowień przepisami dyspozytywnymi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego
orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście
wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
I CSK 1151/25
3
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może
być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie
Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego
odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w
sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne
oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących
o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może
polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą
pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią
instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą
szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko
w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.
5. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
I CSK 1151/25
4
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie zostać
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)
wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,
jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność
ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,
z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN: z 15
października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z 19 czerwca
2018 r., IV CSK 56/18).
6. Przedstawione przez skarżącego zagadnienie prawne nie czyni zadość
wskazanym wyżej wymaganiom.
Przede wszystkim, skarżący zdaje się nie dostrzegać, że istotna dla
rozpoznawanej sprawy problematyka była w ostatnim czasie przedmiotem wielu
wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Stanowczy sprzeciw musi budzić konstrukcja skargi ignorująca aktualne
orzecznictwo, w szczególności liczne wypowiedzi Sądu Najwyższego z lat 2020-
2024 (zob. m.in. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r.,
II CSKP 459/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP
I CSK 1151/25
5
285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45; z 26 maja 2022 r., II CSKP 19/22, OSNC-ZD
2022, nr 4, poz. 47; z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,
poz. 48; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50; z 1
czerwca 2022 r., II CSKP 364/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 51; z 30 czerwca 2022
r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 28 września 2022 r., II CSKP
412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1016/22; z 18
maja 2023 r., II CSKP 1164/22; 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 29 listopada
2023 r., II CSKP 1753/22; z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22; z 20 grudnia 2023
r., II CSKP 1888/22; z 20 marca 2024 r., II CSKP 2164/22; z 20 września 2024 r.,
II CSKP 1094/23; z 24 października 2024 r., II CSKP 1188/22, i z 18 grudnia 2024
r., II CSKP 1486/22).
Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych
pozostawiających możliwość ustalania kursu CFH, a w konsekwencji wysokości
świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane
w orzecznictwie Sądu Najwyższego; takie uregulowanie umowne uznawane jest za
niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)
w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona (zob. np. wyroki
SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24
października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja
2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II
CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II
CSKP 1464/22; z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22; z 7 lutego 2024 r., II CSKP
1259/22; z 4 czerwca 2024 r., II CSKP 1213/22, z 10 października 2024 r., II CSKP
1849/22; z 24 października 2024 r., II CSKP 1040/23; z 4 grudnia 2024 r., II CSKP
904/24; postanowienie SN z 1 marca 2024 r., I CSK 446/23; z 1 marca 2024 r., I
CSK 424/23; z 11 grudnia 2024 r., I CSK 4474/23).
Nie budzi również wątpliwości, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 3851
§ 2 k.c., że konsekwencją uznania danego postanowienia umowy za bezskuteczne
jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. np.
uchwała SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). W uchwale
całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) Sąd Najwyższy
I CSK 1151/25
6
doprecyzował, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w
obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia
zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa
lub zwyczajów (pkt 1). W razie zaś niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu
waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie
wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2). Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy o Sądzie
Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy
w niniejszej sprawie.
Wejście w życie ustawy antyspreadowej, którą w art. 69 ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe dodano ustęp 3, nie wpłynęło na ocenę
abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej oraz konsekwencji
prawnych wynikających z tej oceny (zob. m.in. wyroki SN: z 11 grudnia 2019 r.,
V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP
550/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 28 października 2022 r., II CSKP
894/22; postanowienie SN z 28 listopada 2022 r., I CSK 934/22). Dzieje się tak,
ponieważ oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się
według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN z 20 czerwca 2018 r.,
III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i od tego momentu klauzule abuzywne nie
są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie
go takim postanowieniem umownym. Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex
tunc, oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty
zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę pozostają bez znaczenia dla
niewiążącego charakteru niedozwolonych postanowień umownych.
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Najwyższy stoi na
stanowisku, że najistotniejsze do rozstrzyganej sprawy kwestie zostały już
dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie. Przedstawiając jako istotne zagadnienie
prawne problematykę wypływu braku możliwości oszacowania kwoty, którą strona
umowy kredytu będzie świadczyć, na możliwość badania zapisów umowy pod
kątem abuzywności, skarżąca pomija dotychczasowy utrwalony dorobek
I CSK 1151/25
7
orzeczniczy. Pozwala to na przyjęcie, że nie doszło do wykazania przesłanki z art.
3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
7. Skarżący nie wykazał również skutecznie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. Jak przedstawiono wyżej, podane przez skarżącego wątpliwości dotyczące
wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. były już przedmiotem dostatecznej analizy
orzecznictwa, istniejące rozbieżności zostały usunięte, a skarżący nie przedstawił
nowych argumentów, świadczących o potrzebie analizy wskazanych zagadnień
przez Sąd Najwyższy po raz kolejny.
8. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
9. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz w związku z § 2 pkt
6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Joanna Misztal-Konecka
(R.N.)
[SOP]
