I CSK 1124/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
20 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.R.
przeciwko Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa w Warszawie
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej M.R.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie
z 26 czerwca 2023 r., VII Ca 812/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 3 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w Kołobrzegu oddalił
powództwo M.R. przeciwko Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa z siedzibą
w Warszawie o ustalenie, iż zawarta pomiędzy stronami umowa dzierżawy
nieruchomości rolnej z dnia 1 października 1999 r. powinna zostać przedłużona o
dalsze piętnaście lat, i orzekł o kosztach postępowania.
2. Na skutek apelacji wniesionej przez powoda Sąd Okręgowy w Koszalinie
wyrokiem z 26 czerwca 2023 r. oddalił apelację i orzekł w sprawie kosztów
postępowania apelacyjnego.
I CSK 1124/24
2
3. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł powód. Skarżący
wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłankę
określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Skarżący podniósł, że w sprawie zachodzi
potrzeba wykładni przepisów prawnych, w celu ustalenia, czy w przypadku
zapisania w umowie dzierżawy zawartej z podmiotem wskazanym w art. 5 ust. 1
ustawy z dnia 19 października 1991 r. ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa możliwości przedłużenia umowy dzierżawy, mają
zastosowanie przepisy art. 39 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy przewidujące możliwość
zawarcia kolejnej umowy dzierżawy bez przetargu. Jednocześnie skarżący
stwierdził, że w związku z powyższym skarga jest oczywiście uzasadniona.
4. Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a
także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.
postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
I CSK 1124/24
3
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie zawiera
argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została
przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 lub 4 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
7. Skarżący przede wszystkim nie uzasadnił należycie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie twierdzenia o potrzebie wykładni
przepisów prawnych. Wskazany przez skarżącego problem wykładniczy dotyczy
kwestii podnoszonej jednocześnie jako podstawa kasacyjna, w zakresie której
twierdzenia skarżącego są nieco szerzej uzasadnione, jednakże należy zwrócić
uwagę, że podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu
skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Natomiast
wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie
na wcześniejszym etapie – tzw. przedsądu. Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2
k.p.c. nie jest miarodajne uzasadnianie podstaw kasacyjnych, bo choć dla obu tych
przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu
bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do
rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Nie jest zaś
rolą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów uzasadniających przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania w treści uzasadnienia skargi, jeżeli strona nie
powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienia
SN: z 20 października 2016 r., I PK 59/16; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16; z 10
maja 2018 r., I CSK 800/17; z 30 września 2019 r. V CSK 189/19 29; z grudnia
2022 r., I CSK 1420/22).
8. Potrzeba wykładni przepisów prawa, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c. zachodzi wówczas, gdy określony przepis, istotny z punktu widzenia
podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne
I CSK 1124/24
4
sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie
żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska. Uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi do rozpoznania powinno w takim wypadku zawierać wskazanie,
które przepisy wymagają wykładni i na czym polegają poważne wątpliwości
związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami w ich stosowaniu (zob.
postanowienia SN z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz z 24 kwietnia 2018 r., II CSK
743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana
przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły w
stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Skarga kasacyjna nie
odpowiada tym wymogom.
9. Niezależnie od powyższego, w sprawie nie zachodziła potrzeba wykładni
przepisu art. 39 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi
Skarbu Państwa w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przepis ten
dotyczy bowiem trybu zawarcia nowej umowy dzierżawy z dotychczasowym
dzierżawcą – przewiduje wyjątek od reguły trybu przetargowego. Natomiast w
sprawie nie pojawiły się problemy dotyczące trybu zawarcia umowy, których
rozstrzygnięcie zależne byłoby od wyników wykładni powołanego przepisu.
Skarżący nie wskazał natomiast argumentów świadczących za tym, aby
oczekiwana wykładnia miała znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy – zatem
twierdzenie skarżącego w tym zakresie odrywa się od stanu faktycznego sprawy.
10. Skarżący całkowicie zaniechał uzasadnienia swego twierdzenia o
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Ta przyczyna kasacyjna nie mogą być w
związku z tym przedmiotem bliższych rozważań. Ubocznie należy jedynie
zauważyć, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga
powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem
przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu
zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas,
gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej
analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O
przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste
I CSK 1124/24
5
naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd,
który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6
listopada 2012 r., III SK 16/12).
11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102
k.p.c.
[SOP]
(G.N.-J.)
[r.g.]
