I CSK 1057/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
28 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
przeciwko T. spółce akcyjnej w W. i J.J.
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej T. spółki akcyjnej w W. i J.J.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 8 listopada 2024 r., I ACa 101/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwanych,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 8 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelacje
pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z 14 listopada 2022 r.,
nakazującego im opublikowanie oświadczenia o treści wskazanej w sentencji i w
sposób w niej określony; zakazano pozwanym dalszego publikowania,
rozpowszechniania, retransmitowania oznaczonego w sentencji materiału;
zasądzono solidarnie od pozwanych na rzecz organizacji pożytku publicznego
100.000 zł z określonymi w sentencji odsetkami i zasądzono od pozwanych
solidarnie na rzecz powódki 18 026,72 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt I).
I CSK 1057/25
2
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwani powołali się na przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 §
1 pkt 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który
jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał
przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio
sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle
zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą
możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego
zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia
sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
I CSK 1057/25
3
z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK
376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas
rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołali
się na występujące w sprawie zagadnienia prawne, tj.: przysługiwanie, zakres i
treść, na gruncie art. 23 k.c. oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o
prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025, poz. 24; dalej -
„prawo autorskie") w związku z art. 43 k.c., dobra osobistego osób prawnych
będącego odpowiednikiem wizerunku (podobizny) osób fizycznych (1); zakres i
treść, na gruncie art. 23 w związku z art. 43 k.c. dobra osobistego osób prawnych
będącego odpowiednikiem nietykalności mieszkania osób fizycznych, określanego
w orzecznictwie i literaturze, jako nietykalność pomieszczeń osoby prawnej (2);
obowiązki dziennikarza wynikające z wymogów szczególnej staranności i
rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, w świetle art. 12
ust. 1 pkt 1) prawa prasowego, w odniesieniu do informacji uzyskanej od źródła
zaliczanego do kategorii źródeł wiarygodnych, to jest od funkcjonariusza
publicznego, wypowiadającego się w ramach jego zawodowych kompetencji (3).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący szeroko argumentowali twierdzenie, że przepisy nie przewidują ochrony
dobra osobistego osób prawnych w postaci wizerunku osoby prawnej, jak również
potrzebę określenia ram ochrony nietykalności pomieszczeń osoby prawnej.
W związku z tym należy najpierw zauważyć, że ujęcie istotnego zagadnienia
prawnego jako przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno
odpowiadać wymaganiom zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 §
1 k.p.c. (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06,
niepubl.). Jednakże wymaganie takiego ujęcia zagadnienia, aby Sąd Najwyższy
mógł w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej wyrazić ogólne stanowisko o
uniwersalnym wymiarze, nie oznacza, że pytanie może w ogóle nie odnosić się
I CSK 1057/25
4
oceny prawnej, jaka legła u podstaw zaskarżonego skargą kasacyjną
rozstrzygnięcia.
Zagadnienia prawne sformułowane przez skarżących nie czynią zadość tym
wymaganiom. Ich przedmiot i mająca je wspierać argumentacja nie przekonują, że
ewentualna wypowiedź Sądu Najwyższego w sygnalizowanych kwestiach mogłaby
wpłynąć na treść podważanego rozstrzygnięcia.
Z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika jednoznacznie, że podważane
rozstrzygnięcie zapadłoby również w razie przyjęcia przez Sąd Apelacyjny
odmiennej oceny, dotyczącej naruszenia dobra osobistego w postaci nietykalności
pomieszczeń. Sąd bowiem wskazał, że kwestia ta pozostawała bez wpływu na
wydane rozstrzygnięcie ze względu na stwierdzone przez ten Sąd naruszenia
pozostałych dóbr osobistych powódki. U podstaw rozstrzygnięcia nie legło też
stwierdzenie przez Sąd odwoławczy naruszenia dobra osobistego w postaci jej
wizerunku. Sąd uznał natomiast, że podobnie jak nazwa lub firma stanowi dobro
osoby prawnej, tak dobrem takim mogą być również inne oznaczenia identyfikujące
i stwierdził, że pozwani naruszyli dobro osobiste powódki w postaci znaku
towarowego (znaku firmowego), który zawierał jednocześnie nazwę, którą
posługuje się powodowa Spółka. Przy czym stwierdził jednocześnie, że przez
pryzmat tego znaku powódka nie tylko jest rozpoznawalna, ale wiąże się z nim
określona ocena co do charakteru działalności, jej rodzaju, zasięgu, sposobu
funkcjonowania, odbioru przez inne podmioty i jakości prowadzonej działalności.
Skarżący jedynie lakonicznie wskazali w uzasadnieniu wniosku na wyrażane
faktycznie w doktrynie wątpliwości dotyczące zasadności ochrony znaków
identyfikujących osobę prawną w postaci znaków towarowych w ramach ochrony
dóbr osobistych. Wniosek jednak i w tym zakresie nie przekonuje, że
rozstrzygnięcie tych wątpliwości ma wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. U
podstaw uwzględnienia w sprawie powództwa legła bowiem również – i miała ona
charakter pierwszoplanowy - ocena, że pozwani naruszyli dobre imię, reputację
(dobrą sławę) powódki, a ocena doznanej przez nią krzywdy powiązana została ze
stwierdzoną przez Sąd Apelacyjny utratą renomy i zaufania zarówno w oczach
opinii publicznej, jak i wśród kontrahentów i pomiotów, z którymi miała styczność,
niezbędnych jej do prowadzenia jej działalności i realizacji zamierzonych przez nią
I CSK 1057/25
5
celów. Skarżący nie podważają zaś oceny, że m.in. wskutek użycia znaków
identyfikujących powódkę w spornym materiale, powódka została zidentyfikowana,
ani oceny Sądu Apelacyjnego, że skutkujące naruszeniem dobrego imienia i
reputacji powódki było postawienie jej w spornym materiale zarzutów dotyczących
niewolnictwa, handlu ludźmi, niewiązywania się z obietnic odnośnie warunków
pracy oraz warunków socjalnych, naruszania i to podstawowych praw
pracowniczych, zmuszania do niewolniczej pracy, wykorzystywania
ekonomicznego, przypisywanie popełnienia zbrodni i prowadzenie postępowań
przeciwko powódce z tym związanych.
W wywodzie przedstawionym na poparcie trzeciego z zagadnień skarżący
forsują tezę, że skoro zdaniem Sądu Apelacyjnego zamieszczenie w audycji
wypowiedzi przedstawicielki prokuratury nie czyniło zadość postulatom szczególnej
rzetelności i staranności zawodowej dziennikarzy, to w konsekwencji należałoby
przyjąć, że dziennikarze winni zachować krytyczne podejście do wypowiedzi
prokuratora i poddać go ocenie lub weryfikować wypowiedziany przez niego
komunikat, podczas gdy dyrektywy art. 12 ust. 1 pkt prawa prasowego nie obejmują
krytycznego podejścia do wypowiedzi prokuratora i poddawania go ocenie lub
weryfikowania. Jednakże argumentacja ta nie przystaje do okoliczności sprawy.
Sąd Apelacyjny nie przypisał skarżącym odpowiedzialności za podanie za
przedstawicielem prokuratury, że przeciwko powódce toczy się postępowanie
karne. Jednym z zarzutów postawionych względem spornego materiału było
natomiast tendencyjne i pod określoną tezę przedstawienie w nim wypowiedzi
przedstawiciela prokuratury w celu wzmocnienia stawianych w tym materiale
zarzutów względem powódki co do handlu ludźmi i łamania praw pracowniczych,
zaś za jeden z przejawów braku staranności i rzetelności dziennikarskiej Sąd
Apelacyjny uznał, niepodjęcie przez autorów materiału nawet próby pozyskania
informacji co do przedmiotu prowadzonego postępowania, czy też konkretnych
czynów zarzucanych powódce, jak również niepodjęcie nawet próby uzyskania
dostępu do akt, w takim zakresie, w jakim było to możliwe. Zarzutem postawionym
autorom spornego materiału nie było zatem niezweryfikowanie lub poddanie ocenie
wypowiedzi przedstawiciela prokuratury, tylko niepodjęcie podstawowych czynności
pozwalających na uzyskanie informacji dotyczących fazy i przedmiotu
I CSK 1057/25
6
postępowania karnego, przy jednoczesnym przedstawieniu wypowiedzi
przedstawiciela prokuratury w sposób wzmacniający i utwierdzający w odbiorcach
materiału przekaz, że to powódka m.in. jest sprawcą czynów stanowiących zgodnie
z obowiązującymi przepisami zbrodnię handlu ludźmi. Nie sposób w konsekwencji
uznać, że formułowane przez skarżących wątpliwości dotyczące przedstawienia w
materiale informacji uzyskanej od źródła zaliczanego do kategorii źródeł
wiarygodnych, to jest od funkcjonariusza publicznego, wypowiadającego się w
ramach jego zawodowych kompetencji występuje w niniejszej sprawie i miałoby
wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
[SOP]
