Wyrok SN z 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94 - jak powołują go inne sądy

„… się już w kwestiach przedstawionych przez nich jako istotne zagadnienia prawne, w szczególności w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2014 r. V CSK 87/13 (nie publ.) i w wyroku z dnia 20 kwietnia 1994 r. I CRN 44/94 (OSNC 1994/12/245), w którym stwierdził, że domniemanie prawne wzruszalne, stosownie do art. 234 k.p.c., stanowi normatywnie wprowadzony nakaz wyciągnięcia z określonych faktów (podstawy domniemania)”

„… faktu (podstawy domniemania) byłoby zbyt utrudnione lub niemożliwe, a dowodzenie faktu przeciwnego wynika z okoliczności znanych drugiej stronie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245).”

„… www.sn.pl, wyrok SN z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt V CK 48/05, www.sn.pl, postanowienie SN z dnia 6 lutego 1998 r., sygn. akt I CKN 484/97, nie publ., wyrok SN z dnia 20 kwietnia 1994 r., sygn. akt I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245).”

„Dotyczy to także obowiązków strony zmierzającej do obalenia domniemania (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2013 r., IV CSK 282/12, niepubl.; z dnia 6 lutego 1998 r., I CKN 484/97, niepubl. oraz wyrok z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994/12/245).”

„Do obalenia domniemania mogą posłużyć wszystkie dowody zebrane w sprawie, niezależnie od tego, który z uczestników (stron) był inicjatorem przeprowadzenia dowodu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., 5 I CRN 44/94, OSNC 1994/12/ 245 czy z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378/97, OSP 1998/6/111).”

„Nie jest również wyłączone stosowanie domniemań faktycznych, jeśli byłyby do tego podstawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245; z dnia 7 października 2010 r., IV CSK 152/10, Lex nr 707912 czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378.97, OSP 1998, nr 6, poz. 111).”

„Zmienia ono ogólną zasadę rozkładu ciężaru dowodu, przerzucając ciężar dowodu na drugą stronę, jeżeli dowodzenie faktu (podstawy domniemania) byłoby zbyt utrudnione lub niemożliwe dla strony, a dowodzenie faktu przeciwnego wynika z okoliczności znanych drugiej stronie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245).”

„Z powołaniem się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245, postanowienie z dnia 6 lutego 1998 r., I CKN 484/97, Lex nr 50540), Sąd Rejonowy wskazał, że obalenie domniemań prawnych wzruszalnych związanych z posiadaniem służebności …”

„… okoliczność negatywną (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 października 1969 r., II PR 313/69, OSNCP 1970, nr 9, poz. 147, z dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 97/82, nie publ., z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245, z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378/97, OSP 1998, nr 6, poz. 111, z dnia 19 listopada 1997 r., I PKN 375/97, OSNP 1998, nr 18, poz. 537, z dnia 16 kwietnia 2003 r., …”

„Trafnie skarżący wykazał, że w sprawie nie została wzruszona dobra wiara poprzednika wnioskodawcy, jaka wynika z art. 7 k.c., czym sąd jest związany dopóki inny uczestnik postępowania, stosownie do art. 6 k.c. nie udowodni złej wiary (wyrok SN z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNCP 1994, nr 12, poz. 245; wyrok SN z dnia 17 kwietnia 2008 r., I CSK 500/07, Lex nr 393885).”

„Artykuł 7 k.c. istotnie wprowadza domniemanie prawne dobrej wiary, z tym że jest to domniemanie wzruszalne, a zatem wiążące dla sądu orzekającego w danej sprawie dopóty, dopóki strona, na której – zgodnie z art. 6 k.c. – spoczywa ciężar dowodu, nie wykaże złej wiary strony przeciwnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245).”

„W przepisie tym ustanowiono domniemanie prawne, które – jak stanowi przepis art. 234 k.p.c. – wiąże sąd dopóki strona związana ciężarem dowodu udowodni złą wiarę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r. I CRN 44/94, OSNC z 1994 r., nr 12, poz. 245).”

„SN z 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSN 1994, Nr 12, poz. 245).”

„Strona powodowa obaliła powyższe domniemanie prawne przez udowodnienie prawdziwości twierdzenia o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94 – OSNCP 1994, nr 12, poz. 245).”

„Tymczasem zgodnie z art. 234 k.p.c. domniemania prawne, które dopuszczają dowód na przeciwieństwo wprawdzie wiążą sąd ale do momentu gdy w drodze dostępnych środków dowodowych nie nastąpi ich obalenie (por np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNCP 1994, nr 12, poz. 245 i z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378/97., OSP 1998, nr 6, poz. 111).”

„Tymczasem zasadnie wywodzi strona skarżąca, że przepis art. 7 k.c. 6 nie wymaga przypisywania a więc wykazywania komukolwiek dobrej wiary, bowiem domniemanie przewidziane tym przepisem jest wiążące dla sądu orzekającego (art. 234 k.p.c.) aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu (art. 6 k.c.) udowodni złą wiarę (wyrok SN z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994/12/245).”

„Nie jest również wyłączone stosowanie domniemań faktycznych, jeśli byłyby do tego podstawy” (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245; z dnia 7 października 2010 r., IV CSK 152/10, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378.97, OSP 1998, nr 6, poz. 111).”

„Ciężar dowodu okoliczności przeciwnych niż wynikające z domniemania przechodzi na stronę przeczącą (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2012 r., II CSK 120/12, LEX nr 1267161 i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo), tj. w niniejszej sprawie na powodów.”

„Zarzut ten jest bezzasadny tak długo, jak długo strona ta nie udowodni istnienia stanu przeciwnego; nie wystarczają próby podważenia domniemania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., sygn. akt I CRN 44/94; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV CSK 636/16).”

„I CRN 44/94, OSNC 1994/12/245; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1967 roku …”

„Została zatem przez powodów wzruszona dobra wiara poprzednika pozwanego w chwili objęcia służebności w posiadanie, jaka wynika z domniemania przyznanego w art. 7 k.c. (wyroki SN w sprawach: I CRN 44/94;”

„Nie jest również wyłączone stosowanie domniemań faktycznych, jeśli byłyby do tego podstawy (por. postanowienia SN z 20.4.1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245; z 7.10.2010 r., IV CSK 152/10, LEX nr 707912, wyrok SN z 10.10.1997 r., II CKN 378/97, OSP 1998, nr 6, poz. 111).”

„Powyższe domniemanie ma charakter wzruszalny, jednak ciężar dowodu złej wiary posiadacza spoczywa w takim przypadku na właścicielu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 roku, I CRN 44/94, OSNC 1994/12/245; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1967 roku, II CR340/66, OSPiKA 1967/11/262).”

„Zarzut nienależytego wyjaśnienia okoliczności sprawy przez sąd pozostaje bezzasadny tak długo jak strona przeciwna nie udowodni stanu przeciwnego, to jest złej wiary (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245; za: ibidem).”

„Podkreślić zdaniem Sądu Apelacyjnego należy, iż okoliczność dobrej wiary, wynikająca z domniemania wskazanego w art. 7 k.c., jest wiążąca dla sądu orzekającego aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu z art. 6 k.c. udowodni złą wiarę (wyr. SN z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245; post. SN z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 501/08, Lex nr 528129).”

„Zgodnie z trafnym poglądem wyrażonym w wyroku SN z 20 kwietnia 1994r., I CRN 44/94, OSNC 1994/12/245, domniemanie przewidziane w art. 7 k.c. jest wiążące dla sądu orzekającego (art. 234 k.p.c.) aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu (art. 6 k.c.) udowodni złą wiarę.”

„Nie jest również wyłączone stosowanie domniemań faktycznych, jeśli są do tego podstawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94; z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378/97; z dnia 7 października 2010 r., IV CSK 152/10 i dnia 9 stycznia 2014 r. V CSK 87/13).”

„Nie ma wątpliwości, że domniemanie przewidziane w art. 7 k.c., jest wiążące dla sądu orzekającego aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu, udowodni złą wiarę (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, Nr 12, poz. 45).”

„… przeczącą, zatem obalenie domniemania nastąpi tylko w przypadku udowodnienia przeciwieństwa, tj. podstaw faktycznych uzasadniających istnienie złej wiary (por. wyroki SN z dnia 20 kwietnia 1994 roku, I CRN 44/94; z dnia 24 maja 2005 roku, V CK 48/05; postanowienie SN z dnia 17 lipca 2020 roku, III CSK 9/18).”

„… zebranych w sprawie, niezależnie od tego, czy zostały one przeprowadzone na skutek inicjatywy wnioskodawcy, czy uczestnika postępowania (tak Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 20 kwietnia 1994r., I CRN 44/94, OSNC 1994, Nr 12, poz. 245; z dnia 10 października 1997r., II CKN 378/97, OSP 1998, Nr 6, poz. 111; z dnia 7 października 2010r., IV CSK 152/10, Legalis nr 406138; z dnia 9 stycznia 2014r., V CSK 87/14)”

„Pogląd, iż domniemanie wynikające z art. 7 k.c. jest wiążące dla sądu orzekającego dopóty, dopóki strona, na której – zgodnie z art. 6 k.c. – spoczywa ciężar dowodu, nie wykaże złej wiary strony przeciwnej, jest ugruntowany i niekwestionowany w judykaturze (zob: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., I CSK 184/09; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94).”

„Jak stwierdził nadto Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 kwietnia 1994 r. w sprawie I CRN 44/94 domniemanie przewidziane w art. 7 k.c. jest wiążące dla sądu orzekającego / art. 234 k.p.c. / aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu / art. 6 k.c. / udowodni złą wiarę.”

„Domniemanie dobrej wiary z art. 7 k.c. jest przy tym wiążące dla sądu orzekającego – art. 234 k.p.c. – aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu (art. 6 k.c.) udowodni złą wiarę, czyli obali powoływane domniemanie prawne (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNCP 1994, nr 12, poz. 245).”

„… na stronę przeczącą, zatem obalenie domniemania nastąpi tylko w przypadku udowodnienia przeciwieństwa, tj. podstaw faktycznych uzasadniających istnienie złej wiary (p. wyroki SN z dnia 20.04.1994 r., I CRN 44/94; z dnia 24.05.2005 r., V CK 48/05; postanowienie SNz dnia 17 lipca 2020 r.III CSK 9/18).”

„Okoliczność dobrej wiary, wynikająca z domniemania wskazanego w art. 7 k.c. jest wiążąca dla sądu orzekającego aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu z art. 6 k.c. udowodni złą wiarę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994r. I CRN 44/94).”

„Domniemanie to jest wiążące dla sądu orzekającego aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu (art. 6 k.c.) udowodni złą wiarę (zob. wyrok SN z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, Nr 12, poz. 245).”

„… przeciwnej, jest ugruntowany i niekwestionowany w judykaturze (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., I CSK 184/09, Legalis nr 336584; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, Legalis nr 28578).”

„Nie jest również wyłączone stosowanie domniemań faktycznych, jeśli byłyby do tego podstawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94; z dnia 7 października 2010 r., IV CSK 152/10).”

„Nie ma wątpliwości, że domniemanie przewidziane w art. 7 kc, jest wiążące dla sądu orzekającego aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu, udowodni złą wiarę (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, Nr 12, poz. 45).”

„W wyroku z dnia 20 kwietnia 1994 roku, I CRN 44/94, OSNC 1994/12/245, Sąd Najwyższy wskazał, iż domniemanie przewidziane w art. 7 k.c. jest wiążące dla sądu orzekającego (art. 234 k.p.c.) aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu (art. 6 k.c.) udowodni złą wiarę.”

„Domniemanie dobrej wiary z art. 7 k.c. jest wiążące dla sądu orzekającego – art. 234 k.p.c. – aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu (art. 6 k.c.) udowodni złą wiarę, czyli obali powoływane domniemanie prawne (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNCP 1994, nr 12, poz. 245).”

„… do tego podstawy (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. V CSK 87/13, LEX 1448336 i powołane tam postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994/12/245; z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378/97, OSP 1998/6111; z dnia 7 października 2010 r., IV CSK 152/10, niepubl.).”

„Nie jest też wyłączone stosowanie domniemań faktycznych, jeśli są do tego podstawy (por. postanowienia SN: z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94; z dnia 10 października 1997 r., II CKN 378/97; z dnia 7 października 2010 r., IV CSK 152/10 oraz z dnia 9 stycznia 2014 r. V CSK 87/13).”

„Domniemanie to jest wzruszalne, zatem wiążące dla sądu orzekającego aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu z art. 6 k.c. udowodni złą wiarę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2009 r., II CSK 501/08).”