I CNP 54/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
30 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi D.H., A.H., K.H. i M.H. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 28 października 2024 r., V Ca 937/24,
wydanego w sprawie z powództwa D.H., A.H., K.H. i M.H.
przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania,
2. zasądza na rzecz E. spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w W. od D.H., A.H., K.H. i M.H. po 450 zł
zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił
apelację powodów od wyroku Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy
w Warszawie z 1 grudnia 2023 r., którym oddalono powództwo o odszkodowanie
za opóźniony lot.
Powodowie wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku
Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie:
I CNP 54/25
2
1. art. 6 k.c. w zw. z art. 5 ust. 3 i 4 i pkt 1 i 4 preambuły rozporządzenia
(WE) nr 261/2004 przez przyjęcie, że na pasażerze spoczywa obowiązek
wykazania opóźnienia lotu, podczas gdy to przewoźnik powinien wykazać brak
opóźnienia lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności będących jego
przyczyną;
2. art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w zw. z wyrokiem TSUE
z 17 września 2015 r. (C-257/14) i w zw. z art. 267 lit. b) Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez przyjęcie, że usterka techniczna
samolotu wpisująca się w ramy normalnego wykonywania działalności
przewoźnika lotniczego uzasadnia zwolnienie z odpowiedzialności
odszkodowawczej;
3. art. 3 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zgodnie z którym, jeżeli
przewoźnik lotniczy, nie będąc związany umową z pasażerem, wykonuje
zobowiązania wynikające z rozporządzenia, uważa się, że robi to w imieniu osoby
związanej umową z pasażerem;
4. art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) 261/2004 przez przyjęcie, iż do
wykazania legitymacji czynnej niezbędne jest wykazanie przez powoda
opóźnienia w wymiarze trzech godzin.
W odpowiedzi na skargę pozwany wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie
oraz zasądzenie od każdego z powodów kosztów postępowania skargowego,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd
Najwyższy ma charakter prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu
Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne
z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.). Z utrwalonego
stanowiska Sądu Najwyższego wynika, że niezgodność z prawem orzeczenia
musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty (zob. np.
postanowienia SN: z 19 kwietnia 2018 r., V CNP 50/17; z 26 kwietnia 2018, IV
CNP 53/17, i z 29 września 2022 r., I CNP 29/22). Orzeczenie musi być
I CNP 54/25
3
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni
przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub
niewłaściwego zastosowania prawa, które nie wymaga głębszej analizy prawnej.
Tylko takiemu orzeczeniu można przypisać cechy bezprawności (zob.
postanowienie SN z 29 września 2022 r., I CNP 29/22).
Wstępna ocena skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia ma na celu wyeliminowanie skarg oczywiście
bezzasadnych (art. 4249 k.p.c.), których podstawy już przy pierwszej ocenie
pokazują, że nie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa lub do naruszeń
doszło, ale nie mogły one mieć wpływu na kształt orzeczenia (zob. postanowienia
SN: z 6 kwietnia 2018 r., III CNP 30/17; z 23 września 2020 r., II CNP 49/19; z 10
grudnia 2020 r., V CNP 51/19; z 17 lutego 2021 r., III CNP 17/20; z 23 lutego
2021 r., V CNP 21/20; z 29 września 2022 r., I CNP 29/22; z 16 listopada 2022 r.,
I CNP 102/22, i z 31 stycznia 2024 r., I CNP 181/22).
Powództwo w niniejszej sprawie zostało oddalone, gdyż Sądy meriti uznały,
że w sprawie nie wykazano, by doszło do kwalifikowanego, dłuższego niż
3 godziny, opóźnienia lotu, podczas gdy ciężar dowodu co do tego faktu
spoczywał na powodach. Ponadto Sądy przyjęły, że przyczyna opóźnienia
mieściła się w zakresie nadzwyczajnych okoliczności wyłączających
odpowiedzialność przewoźnika, gdyż uzyskana informacja o wadliwym działaniu
silnika powodowała konieczność międzylądowania w celu zapewnienia
bezpieczeństwa pasażerom w czasie lotu „pozostającego w bezpośredniej rotacji”
z lotem, na którego opóźnienie powołują się powodowie.
Pewne nieporozumienie, wynikające zapewne z rozpoznawania większej
liczby spraw odnoszących się do odszkodowania za opóźnione loty, powstało
natomiast na tle legitymacji czynnej powodów. Sąd Rejonowy wyraźnie potwierdził
jej istnienie, stwierdzając, że „za wykazane należało uznać korzystanie przez
powodów z przelotu w sposób odpłatny”. Pomimo tego w apelacji powodów
znalazł się zarzut błędnego odmówienia im legitymacji czynnej, który to zarzut
następnie doczekał się obszernej polemiki w odpowiedzi na apelację.
Najwyraźniej pod wpływem tych polemik w uzasadnieniu zaskarżonego
I CNP 54/25
4
orzeczenia zawarto stwierdzenie, zgodnie z którym „Sąd Okręgowy w pełni
podziela ustalenia Sądu Rejonowego o braku legitymacji czynnej po stronie
powodowej.”, a także wzmianka, że „samo przedstawienie kart pokładowych nie
wyklucza możliwości bezpłatnego podróżowania strony powodowej
przedmiotowym lotem”. W połączeniu z rzeczywistą treścią orzeczenia Sądu
Rejonowego, stanowisko Sądu Okręgowego w tej mierze jest trudne do
wyjaśnienia.
Mimo tej ostatniej niekonsekwencji, skarga o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia okazała się ostatecznie oczywiście
bezzasadna, gdyż każdy z dwóch pierwszych argumentów przedstawionych przez
Sądy meriti (nieudowodnienie opóźnienia i wykazanie nadzwyczajnych
okoliczności) samodzielnie stanowił wystarczającą podstawę do oddalenia
powództwa.
Odnosząc się do pierwszej z wymienionych kwestii, stanowisko, zgodnie
z którym to na podróżnym spoczywa ciężar dowodu, że doszło do
kwalifikowanego opóźnienia lotu, nie może zostać uznane za bezzasadne,
a przynajmniej nie może zostać uznane za bezzasadne w stopniu oczywistym.
Wniosek taki wynika z ogólnej zasady wyrażonej w art. 6 k.c. i nie ma wyraźnych
podstaw, aby wynikająca z tego przepisu zasada ulegała modyfikacji w sprawach
o odszkodowanie za opóźniony lot dochodzone na podstawie rozporządzenia
(WE) 261/2004. Przywoływane w tym kontekście przez powodów orzecznictwo
TSUE odnosi się do innej kwestii, tj. ciężaru dowodu co do tego, że opóźnienie lub
odwołanie lotu było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, których nie
można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Nie ma
wątpliwości, że ciężar udowodnienia takich okoliczności spoczywa na
przewoźniku.
Więcej zastrzeżeń może budzić stanowisko Sądów obu instancji, zgodnie
z którym okoliczności takie rzeczywiście zaistniały w stanie faktycznym sprawy.
Pomimo tych wątpliwości, wskazać należy ostatecznie, że również ta kwestia jest
do pewnego stopnia ocenna, a dokonanie takiej oceny w niniejszej sprawie nie
może zostać uznane za kwalifikowane naruszenie prawa, konieczne do
I CNP 54/25
5
uwzględnienia skargi. Nawet zaś gdyby przyjąć inaczej, nie zmienia to ustalenia,
że już samo nieudowodnienie opóźnienia wystarczyło do oddalenia powództwa.
Wyklucza to możliwość uznania orzeczenia za niezgodne z prawem w rozumieniu
art. 4241 § 1 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do
rozpoznania (art. 4249 k.p.c.).
O kosztach postępowania wywołanego skargą orzeczono na podstawie art.
98 § 1, 11, 3 i 4, art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 3 oraz § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych.
(E.M.)
[a.ł]
