I CNP 36/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
13 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 13 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi G.R. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie
z 12 października 2023 r., IV Ca 82/23,
wydanego w sprawie z powództwa Województwa […]
przeciwko D.R., G.R., O.R., K.R. i J.R.
o eksmisję,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania,
2. zasądza od G.R. na rzecz Województwa […] 240 złotych
zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 12 października 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga
w Warszawie zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z 17 listopada 2022 r.
w ten sposób, że nakazał opróżnienie lokalu mieszkalnego zgodnie z żądaniem
pozwu.
Pozwany G.R. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
wyroku z 12 października 2023 r. Skarżący zarzucił Sądowi drugiej instancji
naruszenie art. 176 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 386 § 1, 3 oraz 5 k.p.c. i art. 233
I CNP 36/24
2
§ 1 k.p.c. przez zmianę zaskarżonego wyroku w wyniku całkowicie odmiennej
oceny stanu faktycznego ustalonego przez Sąd pierwszej instancji „w sytuacji jego
podzielenia i jego zaprzeczenia w tym samym uzasadnieniu”, a także orzeczenie
na posiedzeniu niejawnym bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania
dowodowego w sytuacji odmiennej oceny faktów. Skarżący wytknął również
zaniechanie powiadomienia go o zmianie składu orzekającego, co polegało na
wydaniu orzeczenia w składzie jednoosobowym, mimo że skarżący był wcześniej
informowany o ukształtowaniu składu trzech sędziów.
W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od
skarżącego kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd
Najwyższy ma charakter prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu
Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne
z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.). Z utrwalonego
stanowiska Sądu Najwyższego wynika, że niezgodność z prawem orzeczenia
musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty (zob. np.
postanowienia SN: z 19 kwietnia 2018 r., V CNP 50/17; z 26 kwietnia 2018, IV
CNP 53/17, i z 29 września 2022 r., I CNP 29/22). Orzeczenie musi być
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni
przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub
niewłaściwego zastosowania prawa, które nie wymaga głębszej analizy prawnej.
Tylko takiemu orzeczeniu można przypisać cechy bezprawności (zob.
postanowienie SN z 29 września 2022 r., I CNP 29/22).
Wstępna ocena skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia ma na celu wyeliminowanie skarg oczywiście
bezzasadnych (art. 4249 k.p.c.), których podstawy już przy pierwszej ocenie
pokazują, że nie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa lub do naruszeń
doszło, ale nie mogły one mieć wpływu na kształt orzeczenia (zob. postanowienia
SN: z 6 kwietnia 2018 r., III CNP 30/17; z 23 września 2020 r., II CNP 49/19; z 10
I CNP 36/24
3
grudnia 2020 r., V CNP 51/19; z 17 lutego 2021 r., III CNP 17/20; z 23 lutego
2021 r., V CNP 21/20; z 29 września 2022 r., I CNP 29/22; z 16 listopada 2022 r.,
I CNP 102/22, i z 31 stycznia 2024 r., I CNP 181/22).
Skargę w niniejszej sprawie należy uznać za oczywiście bezzasadną, gdyż
nie tylko nie wykazuje ona kwalifikowanego naruszenia prawa przez Sąd drugiej
instancji, ale to zawarte w niej przez skarżącego argumenty w zestawieniu
z treścią zarzutów i rzekomo naruszonych przepisów są oczywiście błędne,
a w znacznej części nawet niezrozumiałe.
Istota stanowiska Sądu drugiej instancji, prowadząca do uwzględnienia
powództwa, polegała na tym, że w ustalonych i bezspornych okolicznościach
faktycznych sprawy Sąd ten nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż między
stronami doszło do zawarcia w sposób dorozumiany umowy najmu. Skarżący
w uzasadnieniu kwestionuje ten wniosek, jednak nie zarzuca naruszenia
przepisów, które stanowią dla niego podstawę (art. 60 oraz 65 k.c.). Zamiast tego
zarzuca naruszenie art. 176 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika zasada
dwuinstancyjności postępowania, oraz art. 386 § 1, 3 i 5 k.p.c. Wymienione
w skardze paragrafy tego przepisu przewidują, że w razie uwzględnienia apelacji
sąd drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy (§ 1),
stanowią, co sąd powinien zrobić, jeżeli pozew ulega odrzuceniu albo zachodzi
podstawa do umorzenia postępowania (§ 3), oraz przewidują, że w przypadku
uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd
rozpoznaje ją w tym samym składzie (§ 5 k.p.c.). Wybór zaskarżonych przepisów
wydaje się zupełnie przypadkowy, gdyż nie ulega wątpliwości, że w sprawie
została zachowana zasada dwuinstancyjności postępowania, sąd zmienił wyrok
i orzekł co do istoty sprawy, a pozostałe dwa przepisy w ogóle nie miały
zastosowania.
Osobno należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. Zgodnie
z art. 4244 zd. 2 k.p.c. podstawą skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów, a właśnie oceny dowodów dotyczy wymieniony przepis.
Ostatecznie nie ma to jednak znaczenia, gdyż Sąd drugiej instancji nie ocenił
I CNP 36/24
4
dowodów odmiennie niż Sąd Rejonowy i nie poczynił odmiennych ustaleń
faktycznych. Przyjęty wniosek co do tego, że nie doszło do zawarcia umowy
najmu w sposób dorozumiany, wynika z tych samych ustalonych okoliczności
faktycznych, tylko zinterpretowanych w inny – prawidłowy w ocenie Sądu
Najwyższego – sposób.
Co do kwestii składu, w którym orzekł Sąd drugiej instancji, skarżący nie
powołuje się na naruszenie żadnego przepisu, co samo w sobie uniemożliwia
uwzględnienie tego zarzutu. W związku z tym jedynie na marginesie należy
wskazać, że zmiana nastąpiła zgodnie z art. 32 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 7 lipca
2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Prawo
o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz
niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli na podstawie przepisów
dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów,
dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do
rozpoznania (art. 4249 k.p.c.).
O kosztach postępowania wywołanego skargą orzeczono na podstawie art.
98 § 1, 11, 3 i 4, art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 7 pkt 1 oraz § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych.
(E.M.)
[a.ł]
