Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 72.

Aktualizacja: 17 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, bieg wypowiedzenia rozpoczyna się po upływie tego okresu. Jeżeli jednak usprawiedliwiona nieobecność trwa dłużej niż okres przewidziany w art. 53 § 1 i 2, organ, który pracownika powołał, może rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia.

§ 2.W razie odwołania pracownicy w okresie ciąży, organ odwołujący jest obowiązany zapewnić jej inną pracę, odpowiednią ze względu na jej kwalifikacje zawodowe, przy czym przez okres równy okresowi wypowiedzenia pracownica ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem. Jeżeli jednak pracownica nie wyrazi zgody na podjęcie innej pracy, stosunek pracy ulega rozwiązaniu z upływem okresu równego okresowi wypowiedzenia, którego bieg rozpoczyna się od dnia zaproponowania na piśmie innej pracy.

§ 3.Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w razie odwołania pracownika, któremu brakuje nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

§ 4.W razie naruszenia przepisów § 1–3, pracownikowi przysługuje prawo odwołania do sądu pracy.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I PK 130/09Wydział I

Wynagrodzenie za pracę a zmiana stanowiska - wyrok SN 2010

Fragment uzasadnienia

… prawa pracy jest bowiem dokonywanie wszelkich zmian warunków pracy wskutek działań jednostronnych dopiero po upływie określonego czasu. Tytułem przykładu powołać można treść art. 72 § 2 k.p. – nawet w przypadku stosunku pracy z powołania, gwarantującego relatywnie niską ochronę w razie odwołania, wyłączającego nawet ochronę szczególną pracownicy w ciąży, zmiana stanowiska pracy przez okres równoznaczny z okresem…
I PKN 260/99Wydział I

Wynagrodzenie i dodatek służbowy pracowników samorządowych - wyrok SN

Fragment uzasadnienia

… apelację strony pozwanej Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał ją za zasadną. Sąd ten w szczególności stwierdził, że stosunek pracy powoda powstał na podstawie wyboru (art. 72 § 1 KP), gdyż powód objął stanowisko burmis- trza (art. 2 pkt 1a ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, Dz. U. Nr 21, poz. 124 ze zm.). Stosunek pracy z wyboru z uwagi na kadencyjność zbliżony jest w swoim charakterze do…
I PKN 224/98Wydział I

Ustalenie stosunku pracy prezesa spółdzielni - wyrok SN 1998

Fragment uzasadnienia

… 13 grudnia 1993 r. korzystał ze zwolnienia lekarskiego. Gdyby się zatem okazało, że odwołanie nastąpiło w zwykłym trybie, to wynagrodzeniowe roszczenia powoda byłyby w świetle art. 72 KP częściowo uzasadnione. W uzasadnieniu oddalenia apelacji powoda, dotyczącej jego roszczeń płaco- wych, Sąd Apelacyjny podzielił natomiast w pełni ustalenia faktyczne i ich prawną ocenę z wyroku pierwszoinstancyjnego. Kasację od powyższego…
III SA/Gd 486/22Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

III SA/Gd 486/22

Fragment uzasadnienia

… uchwala się, co następuje: § 1. W związku z odwołaniem Pani B. R. z dniem 31 marca 2022 r. ze stanowiska Skarbnika Gminy, które nastąpiło w okresie ochronnym, o którym mowa w art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, po uzgodnieniu w Wójtem Gminy zapewnia się Pani B. R. pracę w Urzędzie Gminy na następujących warunkach pracy i płacy: rodzaj pracy: umowa o pracę na czas nieokreślony, na stanowisku…
  • Odrzucenie skargi
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 72: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 72 Kodeksu pracy mówi o szczególnych sytuacjach związanych z odwołaniem pracownika z zajmowanego stanowiska. Przepis ten reguluje, jak traktować odwołanie pracownika, który przebywa na usprawiedliwionej nieobecności w pracy, na przykład chorobie czy urlopie macierzyńskim. W pierwszym paragrafie jest mowa o tym, że jeśli odwołanie nastąpiło właśnie w takim okresie, to bieg okresu wypowiedzenia zaczyna się dopiero po zakończeniu tej nieobecności. Jednak jeśli nieobecność przekroczy określone limity zawarte w art. 53 § 1 i 2 (dotyczące maksymalnego czasu choroby usprawiedliwionej), to organ powołujący pracownika może rozwiązać z nim stosunek pracy bez wypowiedzenia. Drugi paragraf dotyczy sytuacji, gdy pracownica w ciąży zostaje odwołana. Wtedy organ odwołujący musi zapewnić jej inną odpowiednią pracę zgodną z jej kwalifikacjami oraz wypłacać dotychczasowe wynagrodzenie przez okres wypowiedzenia. Gdy pracownica nie zgadza się na tę propozycję, stosunek pracy rozwiązuje się po upływie tego okresu, który liczony jest od dnia pisemnego zaproponowania innej pracy. Trzeci paragraf stanowi, że podobne zasady dotyczą także pracownika, który ma mniej niż dwa lata do uzyskania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ostatni paragraf mówi, że jeśli wspomniane regulacje nie zostały zachowane, pracownik ma prawo odwołać się do sądu pracy. Przepis kompleksowo zabezpiecza sytuację osób znajdujących się w szczególnych okolicznościach, takich jak długotrwała choroba czy ciąża, a także tych w bliskim okresie do uzyskania emerytury. Dotyczy to zarówno momentu rozpoczęcia okresu wypowiedzenia, jak i obowiązku zapewnienia innej pracy czy możliwości rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Art. 72 KP ma zastosowanie zawsze, gdy pracownik zostaje odwołany podczas usprawiedliwionej nieobecności, której długość przekracza wskazane normy, także w sytuacjach szczególnych jak ciąża lub okres przedemerytalny. Przykładowo, jeżeli pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim i w tym czasie dowiaduje się o wręczeniu mu odwołania ze stanowiska, okres wypowiedzenia rozpocząć się może dopiero po zakończeniu choroby. W sytuacji pracownicy w ciąży, jeśli zostaje ona odwołana, zatrudniający zobowiązany jest zaproponować jej inną, bezpieczną dla niej pracę o podobnym charakterze i wypłacić dotychczasowe wynagrodzenie przez okres wypowiedzenia. Jeżeli nie wyraża zgody, umowa kończy się po tym okresie. Często spotyka się błędne interpretacje dotyczące momentu rozpoczęcia okresu wypowiedzenia u pracowników na zwolnieniu lekarskim lub błędy w zakresie konieczności zapewnienia innej pracy dla kobiet w ciąży. Inne pomyłki to nieuwzględnianie szczególnych przepisów dla osób bliskich do emerytury oraz brak informacji dla pracownika o prawie do odwołania się do sądu pracy. Należy pamiętać, że prawidłowe zastosowanie art. 72 KP jest kluczowe dla ochrony praw pracowników w opisanych sytuacjach. W każdej indywidualnej sprawie, gdy powstają wątpliwości co do zastosowania tego przepisu, wskazane jest skonsultowanie swojej sytuacji z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy zaczyna się okres wypowiedzenia przy usprawiedliwionej nieobecności?

Okres wypowiedzenia rozpoczyna się po zakończeniu usprawiedliwionej nieobecności pracownika, chyba że nieobecność trwa dłużej niż przewidziany czas.

Czy można rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeśli nieobecność jest długa?

Tak, jeżeli usprawiedliwiona nieobecność trwa dłużej niż określony w art. 53 § 1 i 2 okres, organ powołujący może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia.

Jakie obowiązki ma pracodawca wobec pracownicy w ciąży podczas odwołania?

Pracodawca musi zaproponować odpowiednią inną pracę oraz wypłacać wynagrodzenie przez okres wypowiedzenia, a jeśli pracownica odrzuci ofertę, umowa rozwiązuje się po upływie tego okresu.

Czy pracownik może odwołać się do sądu pracy, jeśli przepisy art. 72 zostały naruszone?

Tak, pracownik ma prawo do odwołania się do sądu pracy w przypadku naruszenia przepisów zawartych w art. 72 § 1–3.

Czy przepisy o ochronie dotyczą też pracowników bliskich emerytury?

Tak, podobne zasady jak dla kobiet w ciąży stosuje się do pracowników, którzy mają nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 72

Zobacz wszystkie artykuły na blogu